W ostatnim okresie przemysł związany z produkcją biopaliw został dostrzeżony przez inwestorów. Na całym świecie inwestowane są w tę dziedzinę ogromne środki finansowe. Powoduje to zarówno zwiększenie zdolności produkcyjnych, jak i rozwój technologiczny tego sektora. Legislacyjne udogodnienia, jak również wsparcie finansowe np. funduszami strukturalnymi, umożliwiły pierwszym inwestorom w tej branży na terenie UE osiągnięcie stosunkowo wysokiej rentowności i zadowalająco krótkiego okresu zwrotu z inwestycji. Te czynniki w połączeniu z optymistycznymi perspektywami powodują szybki rozwój branży biopaliwowej. Działania te ostatecznie mają swój cel – stworzenie ekologicznego, alternatywnego i odnawialnego źródła energii, które pozwoli w dużej mierze zaspokoić światowe zapotrzebowanie na energię, przy jednoczesnym ograniczeniu emisji szkodliwych gazów cieplarnianych.

Wsparcie w ramach PO IiŚ

Istotnym elementem wzrastającego udziału odnawialnych źródeł energii w bilansie paliwowo-energetycznym w Polsce jest rosnący udział biokomponentów w rynku paliw zużywanych w transporcie. Dwie ustawy z 25 sierpnia 2006 r.: o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz.U. nr 169, poz. 1199, z późn. zm.) oraz o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz.U. nr 169, poz. 1200) stworzyły szansę dla rozwoju rynku biokomponentów i biopaliw ciekłych. Bardzo ważnym instrumentem wsparcia wynikającym z tych ustaw jest obowiązek zapewnienia przez przedsiębiorstwa sprzedające paliwa transportowe odpowiedniego udziału w nich biokomponentów. Minimalny udział liczony jest według wartości opałowej poszczególnych biokomponentów i jest równy Narodowemu Celowi Wskaźnikowemu (NCW), określonemu przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia (art. 23 ust. 2 ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych).

Rok 2008 był pierwszym rokiem obowiązywania rozporządzenia o NCW. W dotychczas obowiązującym porządku prawnym każda firma musi indywidualnie realizować ten cel, ponosząc z tego tytułu określone koszy i nakłady inwestycyjne. Obecnie trwają prace nad wprowadzeniem rynkowych mechanizmów handlu nadwyżkami i sprzedaży firmom, które, by wykonać założony poziom NCW, muszą ponosić relatywnie wyższe koszty. Szansą na zmniejszenie obciążenia w zakresie finansowania inwestycji w produkcję biokomponentów i biopaliw mogą być środki z dotacji unijnych w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (PO IiŚ).

W ramach osi priorytetowej IX PO IiŚ wsparcie uzyskają działania obejmujące zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii poprzez zespół działań zmierzających do wzrostu produkcji biokomponentów i biopaliw. Oczekuje się, że inwestycje w zakresie produkcji energii i paliw z OZE przyczynią się do aktywizacji gospodarczej regionów bogatych w odnawialne źródła energii – w wyniku realizacji osi priorytetowej oczekiwany jest rozwój zarówno w sektorze przemysłowym, jak i rolnym.

Ocena wniosków

Ocena wniosków w tym działaniu odbywa się w trybie konkursowym w dwóch etapach: preselekcji oraz ostatecznej oceny wniosków. Celem preselekcji jest stworzenie listy rankingowej zawierającej projekty najbardziej efektywne z punktu widzenia realizacji celów priorytetu/działania. Preselekcji dokonuje się na podstawie wniosku oraz załączników wymaganych na I etapie oceny. Preselekcja projektów składa się z:

● oceny projektów według kryteriów formalnych (ogólne dla wszystkich typów projektów oraz dodatkowo poszerzone o kryteria szczegółowe dla danego typu projektu – ocena formalna jest oceną 0-1);

● oceny projektów według kryteriów merytorycznych I stopnia (mają charakter kryteriów indywidualnych dla danego typu projektu – ocena ma charakter punktowy).

Ostateczna ocena wniosków odbywa się według kryteriów merytorycznych II stopnia (poszerzone o kryteria szczegółowe dla danego typu projektu – ocena dokonywana jest na podstawie pełnej dokumentacji projektowej i ma charakter 0-1). Ocena formalna i merytoryczna obejmuje sprawdzenie opracowanej przez wnioskodawcę dokumentacji pod kątem stopnia spełniania kryteriów zatwierdzonych dla danego działania przez Komitet Monitorujący. Metodologia oceny merytorycznej I stopnia projektu polega na przyznaniu punktów za dane kryterium oraz przemnożeniu przyznanej liczby punktów przez odpowiednią dla danego kryterium wagę. Kryteriami tej oceny – oprócz gotowości projektu do realizacji – będą wskaźniki produktywności określone jako nakład inwestycyjny na wyprodukowanie 1 tony produkowanych biokomponentów lub biopaliw oraz jako uniknięte emisje w ekwiwalencie CO2.

Wynikiem oceny merytorycznej jest uszeregowanie wniosków w kolejności uwzględniającej stopień spełniania kryteriów wyboru wniosków. Projekty, które przeszły pozytywnie ocenę merytoryczną według kryteriów I stopnia i przekraczają wymaganą regulaminem minimalną liczbę punktów, dzielą się na liście rankingowej na projekty podstawowe i rezerwowe. Podział ten jest tworzony na podstawie alokacji środków finansowych w danej turze konkursowej.

Decyduje KE

Celem ostatecznej oceny jest ocena stopnia gotowości projektu do realizacji i wybór projektów do dofinansowania. W przypadku dużych projektów podpisanie umowy będzie poprzedzone przekazaniem dokumentacji projektowej Komisji Europejskiej w celu potwierdzenia ostatecznej decyzji o przyznaniu dofinansowania i podpisaniu umowy o dofinansowanie. Ocena kryteriów merytorycznych II stopnia jest oceną 0–1, co oznacza, że weryfikacja dokonywana będzie pod kątem spełnienia bądź niespełnienia danego kryterium. W przypadku gdy projekt po przeprowadzeniu oceny nie spełnia przynajmniej jednego kryterium, podlega odrzuceniu. Na każdym etapie oceny wniosku w przypadku wątpliwości odnoszących się do treści dokumentacji projektowej oceniający mogą zwrócić się do wnioskodawcy z prośbą o udzielenie wyjaśnień.

Po zakończeniu oceny pod kątem kryteriów merytorycznych II stopnia każdego projektu, a dla „dużych projektów” po uzyskaniu pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej podejmowana jest decyzja, zgodnie z podziałem kompetencji, o przyznaniu dofinansowania.

Biopaliwa ze źródeł odnawialnych

Wytwarzanie biopaliw ze źródeł odnawialnych – finansowane w ramach PO IiŚ (Działanie 9.5).

W ramach działania wspierane będą inwestycje w zakresie: n Budowy zakładów produkujących biokomponenty i biopaliwa, w tym również biopaliwa 2 generacji, stanowiące samoistne paliwa.

– Beneficjenci: przedsiębiorcy.

– Maksymalna kwota wsparcia: do 70 proc. wydatków kwalifikowanych (według mapy regionalnej); nie więcej niż 30 mln zł.

– Minimalna wartość projektu: 20 mln zł.

– Forma pomocy finansowej: krajowa pomoc regionalna.

– Wykluczenia: inwestycje w produkcję biopaliw stanowiących mieszanki z paliwami ropopochodnymi; w produkcję czystego oleju roślinnego i bioetanolu produkowanego z produktów rolnych.

– Termin gotowości realizacyjnej: do 12 miesięcy od daty zakończenia naboru wniosków.