Na najnowszej liście takich przedsiębiorstw, zatwierdzonej rozporządzeniem Rady Ministrów z 30 września 2008 r., znalazło się 13 spółek: firmy paliwowe, energetyczne, infrastrukturalne oraz transportowe i telekomunikacyjne. Dla takich spółek jak Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo, Tauron Polska Energia, PKN Orlen, PKP czy PSE Operator oznacza to, że Skarb Państwa zachowa nad nimi kontrolę właścicielską pomimo, jak w przypadku PKN Orlen czy PGNiG, częściowej ich prywatyzacji i obecności na warszawskiej giełdzie.

Przemysł i mieszkania

Dlaczego państwo chce zachować kontrolę nad niektórymi działami gospodarki? Chodzi przede wszystkim o kontrolę nad spółkami, które mają ogólnokrajowe znaczenie dla sprawnego funkcjonowania całej gospodarki, a więc firm z sektora państwowego i prywatnego. Odgrywają one kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa egzystencji 12 milionów polskich gospodarstw domowych.

Przykładami firm, spełniających funkcje bezpieczeństwa tak dla firm, jak i gospodarstw domowych są PGNiG i PKN Orlen. W przypadku koncernu gazowego jest on w 98 proc. odpowiedzialny za dostawy gazu do przedsiębiorstw i domów. Jego roli nie zastąpi w najbliższych dziesięcioleciach żadna inna firma z uwagi na posiadany potencjał budowany od niemal 40 lat. Składają się na niego magazyny paliw, potencjał wydobywczy w kraju i za granicą, odpowiedzialność za realizację kontraktów importowych na dostawy importowanego gazu. Podobną rolę jak w branży gazowej w sektorze paliw płynnych pełni PKN Orlen, który w 70 proc. odpowiada za dostawy benzyny i ropy na polski rynek, jest też poważnym dostawca półproduktów chemicznych dla kilkudziesięciu firm.

Bogdanka na giełdzie

Na rządowej liście spółek strategicznych są też takie, dla których – jeśli idzie o znaczenie dla gospodarki – nie ma alternatywy ani konkurencji: na przykład Operator Gazociągów Przesyłowych Gaz-System czy PKP Polskie Linie Kolejowe. Lista firm o znaczeniu strategicznym jest praktycznie co roku aktualizowana, za każdym razem ulegając skróceniu. Ubywa firm, które straciły swój walor wyjątkowości czy kluczowe znaczenie dla funkcjonowania całej gospodarki. Przykładem takich przedsiębiorstw, które w ostatnim czasie „wypadły” z listy, są Telekomunikacja Polska, BOT, KGHM Polska Miedź.

Wciąż jest spora liczba branż, w których prywatyzacja nie jest priorytetem, jak choćby górnictwo czy przemysł zbrojeniowy. Ale nie oznacza to, że firmy o takim profilu prędzej czy później nie trafią w prywatne ręce. Przykładem są już choćby Lubelski Węgiel Bogdanka, który w tym roku trafił na giełdę czy zaplanowana na przyszły rok prywatyzacja specjalizującej się w produkcji militarnej Huty Stalowa Wola.

Lista spółek strategicznych

● Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo

● Grupa LOTOS

● Operator Logistyczny Paliw Płynnych

● Polski Koncern Naftowy ORLEN

● Tauron Polska Energia

● PGE Polska Grupa Energetyczna

● PSE - Operator

● Operator Gazociągów Przesyłowych Gaz-System

● Przedsiębiorstwo Eksploatacji Rurociągów Naftowych „Przyjaźń”

● Przedsiębiorstwo Przeładunku Paliw Płynnych „Naftoport”

● PKP - Polskie Linie Kolejowe

● TP - Emitel

● Inowrocławskie Kopalnie Soli „Solino”