Przedsiębiorcy z konfederacji Pracodawcy RP rozpoczęli pracę nad nowelizacją prawa pracy mającą ograniczyć rosnące koszty zwolnień lekarskich. Proponują, żeby pracodawca płacił tylko za pierwsze 14 dni zwolnienia, a nie za 33 dni, jak obecnie.

>>> Czytaj też: ZUS: W 2009 r. co ósma osoba na zwolnieniu była zdolna do pracy

– Każda absencja to podwójny koszt dla firmy – argumentuje Adam Ambrozik, ekspert Pracodawców RP. – Nie dość, że pracodawca musi zapłacić wynagrodzenie pracownikowi, który choruje, to jeszcze musi znaleźć zastępcę i jemu też zapłacić.

Ubiegłoroczne koszty zwolnień w firmach przekroczyły 4,5 mld zł i były o 200 mln większe niż w 2008 r. Najwięcej tracą duzi pracodawcy, ale dotkliwie uderza to też firmy zatrudniające do 20 osób, bo wysoka absencja chorobowa paraliżuje w nich pracę.

– We wszystkich firmach najgorszy jest koniec miesiąca, bo wtedy na zwolnienia idą wszyscy, którzy boją się utraty pracy – mówi Ambozik.

Liczba dni, jakie pracownicy spędzają na zwolnieniach, drastycznie wzrosła w czasie kryzysu: w 2006 r. Polacy spędzili na chorobowym 95 mln dni, natomiast w 2009 r. już 126 mln dni. Z przeprowadzonych w pierwszym półroczu 2010 r. kontroli wynika, że co dziesiąty pracownik na L4 był zdolny do pracy.

Zmiana prawa pozwoliłaby firmom zaoszczędzić ok. 2,5 mld zł. Tyle że te pieniądze musiałby wypłacić Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Czyli państwo.

Sposobem na rosnącą absencję chorobową, a tym samym wyższe koszty, ma być usprawnienie systemu kontroli zwolnień lekarskich.

– ZUS powinien szybciej reagować na sygnały od pracodawców, którzy podejrzewają, że ich pracownicy symulują chorobę – mówi Ambroziak. – Dziś ZUS zleca kontrolę dopiero po 33 dniach zwolnienia, gdy sam musi wypłacać zasiłek.

Pracodawca może co prawda sam przeprowadzić kontrolę, ale dla niewielkich firm, które musiały ograniczyć zatrudnienie, jest to często niewykonalne. Bo nie mają do tego ludzi.

Kryzys gospodarczy sprawił, że liczba dni, jakie pracownicy spędzają na zwolnieniach, rośnie nie tylko w Polsce. Z ostatniego raportu Saratoga Benchmarking firmy doradczej PricewaterhouseCoopers wynika, że wskaźnik absencji chorobowej wzrósł w ubiegłym roku w Unii Europejskiej i w USA. Ale Polska jest pod tym względem rekordzistą.

Mniejszy wskaźnik absencji jest w tych krajach, gdzie za pierwsze dni choroby pracownik nie dostaje w ogóle wynagrodzenia. Tak jest m.in. w Wielkiej Brytanii (3 dni), Fracji (4 dni), Czechach (3 dni). Tam nie opłaca się chorować.

PRAWO

Pracodawco, skontroluj pracownika sam

Kontrolę pracownika przebywającego na zwolnieniu lekarskim może samodzielnie przeprowadzić jego pracodawca. Pod warunkiem że zgłasza do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych i w związku z tym jest zobowiązany do wypłaty im zasiłków chorobowych w czasie trwania ich zatrudnienia. Takie kontrole muszą się odbywać z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich. Pracodawca ma prawo sprawdzić, czy zaświadczenie nie zostało sfałszowane lub nie zostało wydane niezgodnie z przepisami. Gdy istnieją przesłanki, że zaświadczenie zostało sfałszowane, pracodawca ma prawo wystąpić do lekarza leczącego lub terenowej jednostki ZUS o wyjaśnienie sprawy. A jeśli okaże się, że w trakcie zwolnienia pracownik wykonywał czynności sprzeczne z celem zwolnienia – np. zamiast leżeć w łóżku, malował mieszkanie – to takie zachowanie może zostać uznane za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, a pracodawca może wręczyć wypowiedzenie. Pracownik może także utracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia.