AI zmieni firmy szybciej niż sądzimy. Kto nauczy się z nią pracować? [Obiektywnie o Biznesie]

Szymon Glonek, Forsal.pl, rozmawiał z dr. Przemysławem Sołdackim o suwerenności technologicznej, wdrażaniu AI w firmach oraz przyszłości zawodów. Choć tempo rozwoju sztucznej inteligencji utrudnia przewidywanie, jak będzie wyglądała praca za kilka lat, przedsiębiorstwa już dziś muszą podejmować decyzje: do jakich zadań dopuścić AI, jakie dane może przetwarzać i jak zachować kontrolę nad wykorzystywanymi narzędziami.

Suwerenność technologiczna firmy. Co oznacza w praktyce?

Zdaniem Sołdackiego suwerenność technologiczna nie musi oznaczać samodzielnego stworzenia modelu językowego. Dla firmy ważniejsza może być możliwość korzystania z różnych modeli i zmiany dostawcy, jeśli pojawi się rozwiązanie lepsze, szybsze lub tańsze.

To zabezpieczenie ma znaczenie również z biznesowego punktu widzenia. Dostawca może zmienić ceny, a model, który dziś dobrze spełnia swoje zadanie, za pewien czas może przestać być najlepszym wyborem. Dlatego ekspert radzi, by projektować firmowe rozwiązania AI tak, aby w razie potrzeby dało się podłączyć do nich inny model.

Sama zamiana modelu językowego może być stosunkowo prosta, przekonywał gość programu. Większym wyzwaniem jest przygotowanie procesów i pracowników do korzystania z AI. Firma musi wiedzieć, w którym miejscu technologia rzeczywiście pomaga, kto odpowiada za jej działanie i jak sprawdzać wyniki jej pracy.

Jak wdrożyć AI w firmie i zachować kontrolę nad danymi?

Nie każde zastosowanie sztucznej inteligencji wymaga takich samych zasad. Sołdacki opowiadał, że w pracy nad nowymi rozwiązaniami można dać zespołom przestrzeń do testowania narzędzi. Inaczej należy podejść do procesów obejmujących dane osobowe czy finansowe: tam potrzebne są ustalone reguły oraz wiedza o tym, gdzie dane są przetwarzane.

Ekspert wskazał też na sprzeczność, z którą spotkał się w niektórych organizacjach: pracownicy mają rozwijać kompetencje AI, ale jednocześnie blokuje im się dostęp do wszystkich narzędzi. Zamiast ogólnego zakazu lub pełnej swobody proponuje ocenę konkretnych zastosowań i rodzaju danych, z którymi pracuje zespół.

Przed wdrożeniem warto więc odpowiedzieć na kilka pytań: jaki problem firma chce rozwiązać, jakie informacje trafią do narzędzia, gdzie będą przetwarzane i czy można zmienić dostawcę bez przebudowy całego procesu? Warunki przechowywania oraz wykorzystania danych trzeba sprawdzić dla wybranej usługi i umowy.

Od czego zacząć wdrażanie AI? Od pracy, która zabiera czas

Sołdacki zachęca, by szukać zastosowań AI w procesach zawierających dużo powtarzalnej pracy. Jako przykład podał rozliczanie delegacji. Pracownik zbiera bilety i rachunki, a następnie wprowadza i opisuje informacje w systemie. AI może pomóc odczytać dokumenty oraz przygotować część danych do rozliczenia.

Jedna taka czynność może wydawać się drobna. W dużej organizacji, gdzie powtarza się wielokrotnie, skrócenie jej czasu może już przynieść zauważalną korzyść. Warunkiem jest jednak ustalenie, które czynności można powierzyć systemowi, a które wymagają sprawdzenia przez człowieka.

Czy AI zabierze pracę juniorom? Problem dotyczy także seniorów

W rozmowie pojawiło się pytanie o początkujących programistów. Jeśli proste zadania, na których dotąd zdobywali doświadczenie, przejmie AI, skąd wezmą się przyszli specjaliści? Sołdacki przyznał, że to ważny problem, choć spodziewa się również zmiany sposobu uczenia się zawodu.

Według niego coraz większe znaczenie będzie miało zrozumienie celu oprogramowania, zaprojektowanie jego architektury i ocena czy rozwiązanie działa właściwie. Samo napisanie fragmentu kodu może przestać być najważniejszą częścią pracy. Podobne zmiany mogą dotyczyć innych profesji: narzędzia AI przejmą część czynności, ale ludzie nadal będą musieli rozumieć problem, oceniać odpowiedzi i brać odpowiedzialność za decyzje.

Ekspert przewiduje, że sztuczna inteligencja może też zmienić sposób organizacji firm. Powstaną przedsiębiorstwa, które dzięki automatyzacji wykonają część zadań znacznie mniejszym zespołem. To jednak prognoza, a nie gotowy opis rynku pracy: skala i tempo takich zmian pozostają niepewne.

Jak przygotować się do pracy z AI?

Sołdacki proponuje zacząć od własnych obowiązków. Można opisać narzędziu swoje stanowisko, zadania i powtarzające się trudności, a następnie zapytać, w czym mogłoby pomóc. Otrzymane pomysły trzeba ocenić: część okaże się nieprzydatna, ale inne mogą wskazać prosty sposób na usprawnienie pracy.

Właśnie w tej ocenie ekspert widzi trwałą rolę człowieka. Korzystanie z AI nie zwalnia z krytycznego myślenia — przeciwnie, im łatwiej uzyskać odpowiedź lub gotowy projekt, tym ważniejsza staje się umiejętność sprawdzenia, czy rzeczywiście rozwiązuje on właściwy problem.