Do końca maja 2009 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) ogłosiła 22 postępowania przetargowe na kwotę 16,7 mld zł, a do końca roku rozpocznie 33 kolejne o wartości 16,8 mld zł. W 2009 r. rozpocznie się budowa 351,1 km autostrad oraz 376,7 km dróg ekspresowych oraz 86 km obwodnic. Obecnie w budowie jest ok. 705 km dróg, w tym 225 km autostrad, 234 km dróg ekspresowych i 90 km obwodnic, a 155 km istniejącej sieci jest w przebudowie.

Zdążyć na Euro 2012

Ten rok będzie rekordowy pod względem ilości prowadzonych inwestycji drogowych. Z pewnością dodatkowym motorem przyspieszenia niektórych projektów jest organizacja w Polsce Euro 2012. GDDKiA zapowiada, że do czerwca 2012 roku ukończone będą autostrady: A2 ze Świecka do Warszawy, A4 od granicy polsko-niemieckiej do granicy polsko-ukraińskiej oraz A1 z Gdańska do polsko-czeskiego przejścia w Gorzyczkach za wyjątkiem odcinka od Rząsawy do Pyrzowic, który to odcinek zostanie oddany po mistrzostwach Euro 2012. Aby przyspieszyć prace budowlane niektóre projekty podzielone na etapy. Tak jest w przypadku budowy A1 na odcinku Kowal-Stryków czy na południowej obwodnicy Poznania, stanowiącej fragment drogi ekspresowej S11. Zmieniono także reguły wykonywania testów końcowych. Teraz można realizować je na etapie prowadzenia robót, a nie dopiero po ich zakończeniu. Pozwala to na skrócenie czasu realizacji projektu co najmniej o miesiąc.

Ponad 800 km w 1,5 roku

W ciągu ostatniego 1,5 roku podpisano umowy na budowę 810 km dróg krajowych, w tym na 406 km autostrad oraz 404 km dróg ekspresowych, obwodnic i dużych przebudów dróg. W systemie tradycyjnym podpisano umowy na budowę ok. 60 km autostrad (m.in. budowa autostradowej obwodnicy Wrocławia A8, A1 Maciejów – Sośnica) oraz 350 km w systemie Partnerstwa Publiczno–Prywatnego (m.in. A1 Stryków–Pyrzowice). Wśród podpisanych umów na budowę dróg ekspresowych znalazły się m.in. S8 od węzła Konotopa do węzła Prymasa Tysiąclecia w Warszawie, S7 Skarżysko-Kamienna – Występa, S74 Kielce–Cedzyna oraz S7 Olsztynek–Nidzica. Podpisano również umowy na budowę obwodnic m.in. Słupska, Kędzierzyna-Koźla, Stargardu Szczecińskiego, Ostrowa Wielkopolskiego i Kraśnika. W tym okresie oddano do ruchu 320 km autostrad, dróg ekspresowych, obwodnic i przebudowanych dróg, w tym 95 km autostrad (A1 Rusocin–Nowe Marzy) oraz 225 km „ekspresówek”, obwodnic i dróg po przebudowie (m.in. S7 Białobrzegi –Jedlińsk, S11 Poznań–Kórnik, S22 Elbląg–Grzechotki oraz obwodnice: Strykowa, Grójca, Nowej Soli, Wyszkowa, Chojnic i Płońska).

Budowa autostrad

Obecnie w budowie znajduje się 12 odcinków autostrad (m.in. A1 Nowe Marzy – Toruń; A1 węzeł Sośnica, A1 Bełk – Świerklany, A4 Zgorzelec – Wykroty – Krzyżowa, A4 Kraków – Szarów), 22 odcinki dróg ekspresowych (m.in. S7 Grójec – Białobrzegi) oraz 12 obwodnic (m.in. Biała Podlaska, Słupsk, Gołdap, Kędzierzyn-Koźle). To efekt podpisanych w roku 2008 łącznie ponad 190 umów, w tym 32 umów na budowę największych inwestycji: autostrad, dróg ekspresowych i obwodnic oraz 158 kontraktów na odnowy ok. 600 km dróg krajowych. Z tego GDDKiA podpisała 52 preumowy z Centrum Unijnych Projektów Transportowych, w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Rozstrzygnięto 32 przetargi na największe inwestycje drogowe, na kwotę 14,7 mld zł. W trakcie procedury jest obecnie 49 postepowań (27 przetargów ogłoszonych jeszcze w 2008 roku i 22 ogłoszonych w 2009 roku).

Inwestycyjne tempo

W 2009 roku wyłoniono wykonawców autostrady A1 Maciejów – Sośnica, a także dróg ekspresowych S7 Skarżysko-Kamienna – Występa, S74 Kielce – Cedzyna i S7 Olsztynek – Nidzica (wraz z obwodnicą Olsztynka) oraz obwodnic Kraśnika i Kędzierzyna-Koźla. Wartość tych inwestycji to 3,32 mld zł. W tym roku planowane do ogłoszenia są jeszcze 33 postępowania na szacunkową kwotę około 16,8 mld zł. Buduje się coraz szybciej, ale i coraz taniej. Dzięki zmianom wprowadzonym przez GDDKiA w 2008 roku – np. obniżeniu progu rocznego obrotu firmy wymaganych do przystąpienia do przetargów staje do nich coraz więcej przedsiębiorstw.

– Konkurencja wpływa na obniżenie ceny. Na budowę obwodnicy Mszczonowa z zaplanowanych 140 mln zł wydanych zostanie na przykład jedynie 68 mln, a więc mniej niż połowa zakładanej kwoty. Podobnie z obwodnicą Kraśnika na trasie drogi krajowej nr 19 – zamiast 127 mln zł, GDDKiA za jej wykonanie zapłaci 89 mln zł – wyjaśnia Tomasz Rudnicki, zastępca Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad.

Nierozwiązane problemy

Wprowadzone zmiany prawne, jak chociażby dostosowanie polskich przepisów środowiskowych do dyrektyw unijnych, czy usprawnienie specustawą wykupu gruntów pod inwestycje, nie oznacza, że zniknęły wszystkie problemy blokujące inwestycje drogowe. Wiele trudności przysparzają nadal kwestie przyrodnicze, a zwłaszcza brak ostatecznego określenia obszarów Natura 2000, jak konieczność wykonywania powtórnych raportów oddziaływania inwestycji na środowisko czy długie procedury administracyjne. To było m.in. przyczną opóźnienia budowy odcinka A1 na trasie Wielkie Czerniewice–Sójki oraz fragmentu A18 – Olszyna-Golnice. Nadal pozostaje nierozwiązany problem dużej liczby pytań składanych przez oferentów w fazie przetargów oraz ich odwołania od wyników postępowań. To z kolei było przyczyną zablokowania na pewien czas budowy południowej obwodnicy Gdańska, odcinka autostrady A1 Pyrzowice-Maciejów, a także drogi ekspresowej S2 z Konotopy do ul. Puławskiej i z lotniska do ul. Marynarskiej w Warszawie. By wyeliminować te trudności, GDDKiA uczestniczyła w pracach nad zmianą ustawy Prawo Zamówień Publicznych – projekt ten trafił już do uzgodnień międzyresortowych.

PRAWO ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH

Najważniejsze zmiany wprowadzone nowelizacją ustawy Prawo zamówień publicznych (PZP), mające wpływ na przyspieszenie inwestycji:

art. 26 ustawy PZP – możliwość wyjaśniania i uzupełniania przez wykonawców oświadczeń i dokumentów podmiotowych i przedmiotowych. – rezultat: niewykluczanie wykonawców z powodu braków formalnych, możliwość wyboru najkorzystniejszej oferty

art. 87 ustawy PZP – możliwość poprawiania oczywistych omyłek rachunkowych i innych omyłek polegających na niezgodności oferty z SIWZ – rezultat: brak odrzucania najtańszych ofert z powodu drobnych pomyłek

art. 182 ustawy PZP – ostatecznym rozstrzygnięciem protestu dającym możliwość zawarcia umowy jest dzień wydania postanowienia albo wyroku Krajowej Izby Odwoławczej, także dla postępowań których wartość szacunkowa przekracza 20 mln euro (poprzednio był to wyrok lub postanowienie sądu). – rezultat: możliwość szybkiego zawarcia umowy z wykonawcą nawet w przypadku dalszego skarżenia wyroku KIO do sądu powszechnego

art. 12a oraz art. 38 ustawy PZP – zmiana treści ogłoszenia o zamówieniu oraz SIWZ może dotyczyć kryteriów oceny ofert i opisu warunków udziału w postępowaniu. – rezultat: zamawiający może dokonać znaczących zmian w warunkach przetargu bez konieczności jego unieważniania.

INWESTYCJE DROGOWE 2009 R. W LICZBACH

I. W przygotowaniu do realizacji – podpisano umowy na 810,3 km autostrad, dróg ekspresowych i obwodnic, w tym:

Autostrady – 406,1 km:

1. w systemie tradycyjnym – 57,8 km

2. Partnerstwa Publiczno-Prywatnego – 348,3 km:

Drogi ekspresowe, obwodnice i duże przebudowy dróg – 404,2 km.

II. Zrealizowane: do ruchu oddano już ponad 320 km autostrad, dróg ekspresowych, obwodnic i przebudowanych dróg, w tym:

Autostrady: 94,6 km

Drogi ekspresowe, obwodnice i ważniejsze przebudowy dróg: 225,4 km

III. W budowie i przebudowie jest 709 km dróg, w tym:

225 km autostrad

239 km dróg ekspresowych

92 km obwodnic

153 km wzmocnień i przebudów

IV. Wzmocnienia i przebudowy – 152,9 km

SIWZ

Najważniejsze zmiany dotyczące Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ) które mają wejść w czerwcu tego roku:

● Przyspieszenie etapu przygotowania postępowania przetargowego

● Mniejsza liczba błędów w dokumentacjach (poprawność procedury przetargowej)

● Równe traktowanie wykonawców (jednakowe zasady dla wszystkich)

● Uwzględnianie uwag wykonawców w standardowych dokumentacjach przetargowych

● Wykorzystanie doświadczeń z realizacji umów we wzorcowych warunkach umownych

● Złagodzenie warunków udziału w postępowaniu stawianych wykonawcom w celu zapewnienia szerokiego dostępu do zamówień – Rozszerzenie zakresu stosowania warunków kontraktowych FIDIC (punkty „b”)

● Klauzule waloryzacyjne

● Planowane zaliczkowanie robót (po wejściu w życie nowelizacji ustawy Prawo zamówień publicznych)

● Zmniejszenie wymogów formalnych przed zawarciem umowy (np. harmonogramy, organizacja i metodologia)