Co właściwie ocenia S&P? Najprościej: wiarygodność pożyczkobiorcy
Państwo pożycza pieniądze, sprzedając obligacje. Kupujący oczekują, że dostaną należne odsetki i odzyskają kapitał zgodnie z warunkami emisji. Agencja ratingowa ocenia zdolność i gotowość państwa do terminowej spłaty zobowiązań.
W piątek, S&P obniżyła długoterminowy rating Polski w walucie krajowej z A do A-. Długoterminową ocenę w walutach obcych utrzymała na poziomie A-. Perspektywa zmieniła się ze stabilnej na negatywną.
A- pozostaje oceną inwestycyjną. W skali S&P ta kategoria obejmuje ratingi od BBB- wzwyż. Negatywna perspektywa sygnalizuje możliwość pogorszenia oceny w przyszłości. Dalsza obniżka zależy od rozwoju sytuacji.
Dlaczego agencja ostrzega? Chodzi o dług i wydatki państwa
Według omówienia opublikowanego przez Ministerstwo Finansów S&P obawia się, że szybko rosnące zadłużenie ograniczy zdolność państwa do reagowania na kolejne kryzysy. Agencja wskazuje też na polityczne trudności z ograniczeniem deficytu, czyli różnicy między wydatkami a dochodami.
S&P prognozuje, że deficyt całego sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się powyżej 7 proc. PKB do 2027 r. Jednocześnie odporność gospodarki wspiera rating: agencja oczekuje średnio około 3 proc. realnego wzrostu PKB w latach 2027–2029. Są to prognozy, a nie przesądzone wyniki.
Masz kredyt? Najpierw sprawdź rodzaj oprocentowania
Komunikat agencji nie jest poleceniem podwyższenia rat przez banki. O tym, jak zmienia się oprocentowanie kredytu, decydują warunki umowy.
Przy oprocentowaniu zmiennym znaczenie mają zapisany w umowie wskaźnik referencyjny, marża i terminy aktualizacji. Przy oprocentowaniu okresowo stałym stawka pozostaje ustalona na określony czas, zgodnie z umową. Nowe warunki stają się istotne przy końcu tego okresu.
Gorsza ocena państwa może pośrednio wpływać na warunki finansowania w gospodarce. Z decyzji S&P nie da się jednak wyliczyć, o ile zmieni się rata konkretnej osoby.
Praktyczny krok: zajrzyj do umowy lub bankowości internetowej. Sprawdź rodzaj oprocentowania, datę następnej aktualizacji, a przy stałej stawce, sprawdź też termin zakończenia jej obowiązywania.
Kurs euro może być bliższy portfelowi niż sam rating
Osoba płacąca za hotel za granicą lub zakupy w obcej walucie odczuwa zmianę kursu bezpośrednio. Gdy złoty słabnie wobec euro, na ten sam wydatek w euro potrzeba więcej złotych. Osłabienie waluty zwiększa też koszty importerów, co może wywierać presję na ceny części towarów.
Przykład
Przykład: przy wydatku 500 euro wzrost kursu o 10 groszy oznacza 50 zł więcej. To własne obliczenie pokazujące skalę, a nie prognoza kursu po decyzji S&P. Przykład pomija prowizje i różnice między kursem kupna a sprzedaży.
Rating jest jednym z sygnałów dla inwestorów. Ostateczny ruch złotego zależy również od innych informacji i warunków rynkowych. Sama publikacja gorszej oceny nie przesądza kierunku ani wielkości zmiany kursu.
Co z pieniędzmi na lokacie?
Decyzja o ratingu państwa sama w sobie nie zmienia oprocentowania lokaty ani ustawowych zasad ochrony depozytów. W przypadku środków objętych polskim systemem gwarancji podstawowy limit BFG wynosi równowartość 100 tys. euro na jednego deponenta w danym banku lub kasie.
Limit obejmuje łącznie pieniądze podlegające ochronie w tej instytucji. Osobne konto osobiste, konto oszczędnościowe i kilka lokat w jednym banku nie tworzą kilku osobnych limitów.
Praktyczny krok: sprawdź, jaki system gwarancji obejmuje twój bank i jaka jest łączna kwota środków objętych ochroną w tej instytucji.
Obligacje oszczędnościowe i fundusz obligacji: tu jest ważna różnica
Jeśli masz detaliczne obligacje skarbowe, odsetki są ustalane według warunków konkretnej emisji. W zależności od rodzaju papieru oprocentowanie może być stałe, zależne od stopy referencyjnej NBP lub, w kolejnych okresach, od inflacji i marży.
Zmiana ratingu nie przelicza automatycznie odsetek od już kupionych obligacji oszczędnościowych. Sprawdź symbol swojej emisji, zasady oprocentowania i ewentualną opłatę za przedterminowy wykup.
Inaczej wygląda wycena obligacji będących w obrocie rynkowym. Wzrost wymaganej rentowności zwykle obniża cenę istniejących obligacji o stałym oprocentowaniu. Może to wpływać również na wycenę funduszu posiadającego takie papiery. Skala zależy od jego portfela. Jednostki funduszy nie są objęte gwarancjami BFG.
Dlaczego koszt pożyczania przez państwo dotyczy także mieszkańców?
Gdy inwestorzy uznają pożyczanie państwu pieniędzy za bardziej ryzykowne, mogą oczekiwać wyższego wynagrodzenia. Jeśli przekłada się to na droższe nowe emisje i refinansowanie długu, budżet ponosi wyższe koszty odsetek.
To ogranicza przestrzeń na inne wydatki państwa. Sama decyzja ratingowa nie wprowadza jednak podwyżki podatków ani cięcia konkretnego świadczenia. Takie zmiany wymagałyby osobnych decyzji.
Co sprawdzić po decyzji S&P?
Twoja sytuacja | Co sprawdzić |
|---|---|
Spłacasz kredyt | Rodzaj oprocentowania, wskaźnik zapisany w umowie i termin aktualizacji lub końca stałej stawki. |
Trzymasz pieniądze w banku | System gwarancji i łączną kwotę środków podlegających ochronie w jednej instytucji. |
Masz obligacje oszczędnościowe | Symbol emisji, formułę oprocentowania i warunki przedterminowego wykupu. |
Masz fundusz obligacji | Skład portfela i opis ryzyka w dokumentach funduszu. |
Planujesz wydatek w euro | Rzeczywisty kurs transakcyjny oraz prowizję banku, kantoru lub karty. |
Opracowanie redakcyjne na podstawie wskazanych źródeł. Tabela przedstawia czynności do sprawdzenia, a nie rekomendację konkretnej transakcji.
Źródła: S&P Global Ratings, Ministerstwo Finansów, UKNF, KNF, NBP, BFG.
Anna Zdrowiecka jest dziennikarką i redaktorką specjalizującą się w szeroko rozumianej tematyce konsumenckiej. Pisze o zmianach, usługach, nowych rozwiązaniach oraz codziennych problemach, które mogą wpływać na decyzje i wydatki czytelników. Publikuje w serwisach Infor.pl, Dziennik.pl, Forsal.pl i Zdrowiego.pl.
W swoich artykułach porusza między innymi tematykę domowych poradników, zakupów, usług, technologii użytkowej, telekomunikacji oraz praw konsumenta. Skupia się przede wszystkim na praktycznym znaczeniu opisywanych zmian, wyjaśnia, kogo dotyczą, co oznaczają w codziennym życiu i na co warto zwrócić uwagę.
Stawia na prosty, zrozumiały język, rzetelne źródła oraz informacje, które pomagają czytelnikom podejmować świadome decyzje.
