Dodatkowe wynagrodzenie roczne, czyli jedno z najważniejszych świadczeń w oświacie. Warunki otrzymania "trzynastki" za 2025 rok
Dodatkowe wynagrodzenie roczne to jedno z najbardziej oczekiwanych świadczeń w oświacie, które finansowane jest z budżetu państwa. Aby otrzymać trzynastkę za 2025 rok, nauczyciel musi przepracować cały rok kalendarzowy u danego pracodawcy. Oznacza to nie tylko formalne pozostawanie w zatrudnieniu, lecz faktyczne wykonywanie obowiązków zawodowych.
Prawo do pełnej trzynastki przysługuje również nauczycielom, którzy nie przepracowali cały rok. W przypadku krótszego okresu zatrudnienia świadczenie wypłacane jest proporcjonalnie – co do zasady po przepracowaniu co najmniej sześciu miesięcy. Nie jest to jednak jedyny wyjątek. Trzynastkę otrzyma również nauczyciel, który:
- rozpoczął pracę w trakcie roku szkolnego,
- korzystał z urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego, rodzicielskiego lub urlopu dla poratowania zdrowia,
- przeszedł na emeryturę, rentę lub świadczenie rehabilitacyjne,
- został przeniesiony służbowo lub zatrudniony po reorganizacji szkoły,
- zakończył zatrudnienie z powodu likwidacji placówki.
W takich przypadkach nie obowiązuje wymóg sześciu miesięcy efektywnej pracy.
Wysokość dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2025 rok. Ile wyniesie trzynastka?
Wysokość trzynastki zależy od wysokości uzyskanego wynagrodzenia. Świadczenie to ustala się w wysokości 8,5 proc. sumy wynagrodzenia za pracę otrzymanego w danym roku kalendarzowym. Do podstawy naliczenia wlicza się m.in.:
- wynagrodzenie zasadnicze,
- dodatek za wysługę lat,
- dodatek motywacyjny, funkcyjny oraz za warunki pracy,
- wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i doraźne zastępstwa,
- dodatek uzupełniający z art. 30a ust. 3 Karty Nauczyciela.
Z podstawy tej wyłącza się natomiast:
- nagrody jubileuszowe,
- ekwiwalent za niewykorzystany urlop,
- odprawy,
- jednorazowe premie oraz
- wynagrodzenie za czas choroby lub usprawiedliwionej nieobecności w pracy.
Dodatek za zastępstwo a trzynastka. Stanowisko RIO w Białymstoku
Przy naliczaniu trzynastki należy również uwzględnić dodatki wypłacane z tytułu zastępstw, jeżeli mają one charakter powtarzalny. Potwierdzają to zalecenia Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku.
Jak poinformował PAP, podczas kompleksowej kontroli gospodarki finansowej w Urzędzie Gminy Grodzisk RIO zwróciła uwagę na nieprawidłowości w naliczaniu i wypłacie dodatkowego wynagrodzenia rocznego. W wystąpieniu pokontrolnym wskazano, że kwota trzynastki została zaniżona, ponieważ przy jej obliczaniu nie uwzględniono dodatków wypłacanych w związku ze zwiększeniem obowiązków z tytułu zastępstwa za innego pracownika. Dodatki te miały charakter powtarzalny i były wypłacane co miesiąc przez cztery miesiące. Zdaniem RIO dodatki związane ze zwiększeniem obowiązków z tytułu zastępstwa należy uwzględniać przy naliczaniu trzynastki, o ile były wypłacane regularnie i miały charakter periodyczny.
W wyjaśnieniach wójt gminy Grodzisk Przemysław Arciszewski wskazał, że dodatki te uznano za niestałe, ponieważ były wypłacane przez okres krótszy niż sześć miesięcy. RIO nie zgodziła się z taką interpretacją i uznała ją za nieprawidłową. W zaleceniach pokontrolnych nakazano wypłatę zaniżonej kwoty trzynastki oraz podkreślono, że z podstawy naliczenia dodatkowego wynagrodzenia rocznego należy wyłączać wyłącznie świadczenia o charakterze jednorazowym lub nieperiodycznym.
Wypłata dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Kiedy nauczyciele dostaną trzynastkę?
Zgodnie z ustawą z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej, trzynastka powinna zostać wypłacona do końca marca. W praktyce większość szkół i samorządów przekazuje środki w lutym lub na początku marca.
W przypadku rozwiązania stosunku pracy z powodu likwidacji pracodawcy, dodatkowe wynagrodzenie roczne wypłaca się w dniu rozwiązania umowy. Jeżeli pracownik umrze, niewypłacona trzynastka wchodzi do masy praw majątkowych i przysługuje osobom uprawnionym do renty rodzinnej (w równych częściach).
Ważne
Niewypłacenie należnego świadczenia lub zaniżenie jego wysokości stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika. Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca może zostać ukarany grzywną od 1000 do 30 000 zł.
Jeżeli nauczyciel u jednego pracodawcy pracował na dwóch stanowiskach, do podstawy naliczenia dodatkowego wynagrodzenia rocznego należy uwzględnić oba wynagrodzenia.
Trzynastka przysługuje jednak tylko jedna – tak wynika z wyjaśnień Państwowej Inspekcji Pracy. Chodziło o sytuację, w której nauczyciel był zatrudniony od marca do czerwca jednocześnie na stanowisku nauczyciela oraz pomocy nauczyciela, a następnie od września do końca roku wyłącznie na stanowisku nauczyciela.
„W przedstawionej sytuacji pracownik spełnia warunek przepracowania co najmniej sześciu miesięcy u tego samego pracodawcy w danym roku kalendarzowym, co uprawnia go do otrzymania dodatkowego wynagrodzenia rocznego” – wskazała Państwowa Inspekcja Pracy.
Oficjalne stanowisko PIP w tej kwestii nie pozostawia zatem złudzeń dla nauczycieli, którzy w 2025 r. pracowali na kilku stanowiskach u jednego pracodawcy.
Źródła:
Państwowa Inspekcja Pracy, PAP
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. 2024 poz. 986 ze zm.)
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.