Podatek katastralny a podatek od nieruchomości
W Polsce obowiązuje obecnie podatek od nieruchomości. Muszą go płacić właściciele, posiadacze samoistni lub użytkownicy wieczyści:
- gruntów (z wyjątkiem rolnych i leśnych),
- budynków,
- mieszkań i lokali użytkowych posiadających księgę wieczystą.
Wysokość tego podatku zależy od powierzchni nieruchomości oraz stawek ustalonych przez gminę (nie wyższych niż określone w ustawie). To gmina co roku przesyła decyzję z wyliczeniem kwoty do zapłaty – nie trzeba liczyć jej samodzielnie.
Natomiast w przypadku podatku katastralnego wysokość daniny uzależniona jest nie od metrażu, lecz od wartości rynkowej nieruchomości. Im droższe mieszkanie czy dom, tym wyższy podatek. System ten działa m.in. w Niemczech, Francji, Belgii, Wielkiej Brytanii czy Hiszpanii.
Zgodnie z art. 20 ustawy stawki podatków i opłat lokalnych są co roku waloryzowane wskaźnikiem inflacji ogłaszanym przez Główny Urząd Statystyczny. Według danych GUS inflacja za pierwsze półrocze 2025 roku wyniosła 4,5 proc. Oznacza to, że właśnie o taki procent wzrosną maksymalne stawki podatku od nieruchomości w 2026 roku.
W związku z powyższym Ministerstwo Finansów ogłosiło maksymalne stawki podatku od nieruchomości na 2026 rok. Przedstawiają się one następująco:
- dla budynków mieszkalnych – 1,25 zł od 1 m² powierzchni użytkowej (1,19 zł w 2025 roku),
- dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej – 35,53 zł od 1 m² powierzchni użytkowej (34,00 zł w 2025 roku),
- dla budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym – 16,64 zł od 1 m² powierzchni użytkowej (15,92 zł w 2025 roku),
- dla budynków związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, zajętych przez podmioty udzielające tych świadczeń – 7,27 zł od 1 m² powierzchni użytkowej (6,95 zł w 2025 roku),
- dla budynków pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego – 12,00 zł od 1 m² powierzchni użytkowej (11,48 zł w 2025 roku).
Podatek katastralny na przykładzie Hiszpanii
W Hiszpanii podatek katastralny (IBI – Impuesto sobre Bienes Inmuebles) zależy od wartości katastralnej nieruchomości, którą ustalają rzeczoznawcy z lokalnych urzędów. Stawki mieszczą się w przedziale 0,4–1,4 proc. i różnią się w zależności od gminy.
Dla przykładu:
- w Marbelli stawka wynosi 0,64 proc.,
- w Benalmadenie – 0,4 proc.,
- w Esteponie – 0,51 proc.
Oznacza to, że mieszkanie warte 329 tys. euro w Marbelli generuje podatek ok. 2100 euro rocznie (przy obecnym kursie jest to prawie 9 tys złotych).
„Średnio to wydatek od 300 do 1500 euro rocznie, w zależności od wartości i lokalizacji nieruchomości” – wyjaśnia Joanna Ossowska-Rodziewicz, współwłaścicielka agencji By-Bright.
Podatek ten płacą zarówno hiszpańscy rezydenci, jak i cudzoziemcy – w tym Polacy kupujący mieszkania na Costa del Sol czy w Barcelonie.
Zezwolenia oraz ulgi
Jeżeli nie prowadzi się działalności gospodarczej, w wielu przypadkach nie trzeba płacić podatku od nieruchomości. Zwolnienie obejmuje m.in. budynki i grunty wykorzystywane w rolnictwie, leśnictwie czy rybactwie. Z podatku zwolnione są również obiekty przeznaczone pod uprawy szklarniowe, pasieki, hodowle zwierząt, a także zabytki objęte właściwą ochroną konserwatorską.
Podatek nie jest pobierany także od nieużytków, użytków ekologicznych, działek przyzagrodowych należących do członków spółdzielni rolniczych oraz od altan i niewielkich budynków gospodarczych w rodzinnych ogrodach działkowych. Warto dodatkowo sprawdzić uchwały własnej gminy – mogą one przewidywać kolejne zwolnienia.
W przypadku podatku katastralnego niektóre gminy oferują bonifikaty za wcześniejszą płatność podatku, np. rok z góry. Dostępne są również zwolnienia dla określonych grup: osób starszych, z niepełnosprawnością, rodzin wielodzietnych.
Gdyby w Polsce obowiązywał system hiszpański, podatek mógłby być znacznie wyższy niż obecny.
- Mieszkanie w centrum Warszawy warte 1 mln zł – przy stawce 1,4 proc. podatek wyniósłby 14 tys. zł rocznie.
- Mieszkanie w małej miejscowości warte 300 tys. zł – przy stawce 0,4 proc. podatek wyniósłby 1200 zł rocznie.
Dla porównania obecny podatek od nieruchomości w Polsce to zwykle kilkaset złotych rocznie.
W Hiszpanii system jest zautomatyzowany. Notariusz po zakupie nieruchomości przesyła dane do urzędu, a gmina co roku pobiera podatek – często wprost z konta bankowego właściciela. W niektórych gminach można rozłożyć go na raty, a nawet uzyskać zniżkę za wcześniejszą płatność.
W Polsce natomiast podatek od nieruchomości opłaca się samodzielnie w czterech ratach – do 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada.
OECD Economic Surveys: Poland 2025
Poland: Staff Concluding Statement of the 2024 Article IV Mission October 17, 2024
top-story-kirschke-zablocki.prowly.com
tvn24
PAP
Podstawa prawna:
Obwieszczenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 1 sierpnia 2025 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych na rok 2026 (M.P. 2025 poz. 726)
Odpowiedź Ministra Finansów na interpelację nr 9102,
Ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. 2025 poz. 707).
