Tyle ma kosztować przedsiębiorcę piaskownica regulacyjna według projektu
Zacznijmy od najważniejszej sprawy czyli kosztów. Opłata jest za uczestnictwo w piaskownic jest jednorazowa, na rachunek bankowy urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw informatyzacji, w terminie 7 dni od doręczenia decyzji, o której mowa w art. 91 ust. 1 ustawy. Podmiot zakwalifikowany musi wnieść opłatę nie później niż przed rozpoczęciem udziału w piaskownicy. Dotyczy to jednak tylko jednostek samorządu i dużych firm. Startup, mikrofirmy i MŚP są z opłat zwolnione.
Formalnym odbiorcą wpłaty jest urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji, czyli w praktyce urząd obsługujący Ministra Cyfryzacji. Projekt nie wskazuje jako inkasenta Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji — Komisja odpowiada za ustanawianie piaskownicy i decyzje dotyczące udziału, natomiast urząd ministra obsługuje przepływy finansowe. Projekt nie określa limitu liczby płatnych uczestników ani harmonogramu naborów.
Opłaty za uczestnictwo w piaskownicy regulacyjnej AI
- Mikroprzedsiębiorca: Udział bezpłatny
- Mały przedsiębiorca: Udział bezpłatny
- Średni przedsiębiorca: Udział bezpłatny
- JST Jednorazowo: 4 806 zł
- Pozostały podmiot: Jednorazowo 14 418 zł
Co piaskownica regulacyjna zmieni w działaniu firm
Piaskownica ma przede wszystkim zmienić sposób prowadzenia projektów AI na etapie testów i prac rozwojowych. To są krytyczne pod względem nakładów etapy w przypadku najmniejszych przedsiębiorców, szczególnie startupów. W ramach proponowanego rozwiązania, firmy będą mogły testować systemy AI w kontrolowanym środowisku. W tym czasie, wybrane podmioty otrzymają możliwość czasowego odstępstwa od niektórych wymogów AI Act, w tym odstępstwa mogą dotyczyć przede wszystkim obowiązków proceduralnych i dokumentacyjnych;. Zakres możliwych ułatwień obejmuje m.in. dokumentację techniczną, zarządzanie ryzykiem, jakość danych, ocenę zgodności i obowiązki rejestracyjne. Działalność piaskownicy oraz testy będą prowadzone pod nadzorem Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, która również dokonuje oceny wniosków firm i JST (jednostek samorządu terytorialnego).
Należy zaznaczyć, że trwająca maksymalnie rok piaskownica ma ograniczać obciążenia administracyjne w fazie pilotażu, ale nie znosi podstawowych wymogów bezpieczeństwa ani odpowiedzialności za skutki działania systemu. Piaskownica nie oznacza więc generalnego zwolnienia przedsiębiorcy z AI Act. Jest to raczej czasowy i nadzorowany mechanizm testowy, który pozwala sprawdzić rozwiązanie przed jego pełnym wdrożeniem i uzyskać wsparcie w osiągnięciu zgodności z wymogami.
Piaskownica regulacyjna dla MŚP i startup
Mikro-, mali i średni przedsiębiorcy mają korzystać z preferencji w postaci bezpłatnego udziału. OSR projektu rozporządzenia uzasadnia to potrzebą ograniczenia barier finansowych dla podmiotów, które często mają mniejsze zasoby, ale wysoki potencjał innowacyjny.
Jednocześnie MŚP nadal będą musiały spełnić pewne obowiązki wobec wspomnianej Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji:
- złożyć projekt w ramach naboru
- spełnić warunki uczestnictwa
- uzyskać zgodę na udział
- przestrzegać zasad testowania i wymogów bezpieczeństwa
- dokumentować przebieg projektu w zakresie wymaganym przez organ
- Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji będzie musiała:
- ustanawiać piaskownice regulacyjne;. Poprowadzić i zorganizuje nabór projektów
- określać warunki uczestnictwa i kryteria wyboru
- wydawać zgody na udział
- nadzorować testy
- kontrolować przestrzeganie warunków czasowych odstępstw
- uwzględniać limit liczby uczestników i czas trwania piaskownicy
Piaskownica ma trwać od 6 do 12 miesięcy, a ustawa pozwala również na zapewnienie uczestnikom odpowiedniego zaplecza technologicznego do testowania systemów AI. Warunki uczestnictwa w piaskownicy regulacyjnej AI wynikają przede wszystkim z ustawy o systemach sztucznej inteligencji oraz z zasad naboru określanych przez Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji.
Do udziału mogą ubiegać się w szczególności:
- • przedsiębiorcy tworzący lub dostarczający systemy AI;
- • podmioty wykorzystujące systemy AI;
- • startupy;
- mikro-, mali i średni przedsiębiorcy
- jednostki samorządu terytorialnego
- inne podmioty publiczne i prywatne objęte zakresem konkretnego naboru
Dokumenty nie przewidują automatycznego prawa do udziału. Uczestnik musi przejść procedurę naboru i uzyskać zgodę właściwego organu, czyli Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Konkretne zasady oraz regulaminy funkcjonowania, zostaną określone po jej powołaniu. Warunkiem rozpoczęcia udziału jest uzyskanie zgody Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Komisja ustanawia piaskownicę, wybiera projekty i może udzielić uczestnikowi:
- zgody na udział w piaskownicy
- czasowego odstępstwa od określonych wymogów AI Act ( z wyjątkiem zakazów z art. 51 AI Act)
- wsparcia w osiągnięciu zgodności z tymi wymogami
Odstępstwo nie ma charakteru generalnego. Może dotyczyć tylko zakresu określonego w decyzji i warunkach piaskownicy. Zakres możliwych odstępstw. jest jasno określony. Z dokumentów wynika, że odstępstwa mogą odnosić się przede wszystkim do obowiązków proceduralnych i dokumentacyjnych, takich jak:
- dokumentacja techniczna
- zarządzanie ryzykiem
- jakość danych
- ocena zgodności
- obowiązki rejestracyjne
Piaskownica nie zwalnia natomiast z podstawowych gwarancji bezpieczeństwa, ochrony użytkowników ani z odpowiedzialności za skutki działania systemu AI. Te zwolnienia jakie daje piaskownica, mają działać przez okres: od 6 do 12 miesięcy.
Do zakresu zadań Komisji, należy również możliwość ustalenia maksymalnej łączną liczbę użytkowników i innych osób lub podmiotów, na które projekty mogą jednocześnie oddziaływać. Limit ma uwzględniać możliwości organizacyjne Komisji, przewidywane zainteresowanie oraz wpływ piaskownicy na rozwój innowacji AI.
Piaskownica regulacyjna, krótka lista obowiązków uczestnika
Najważniejsze jest to, że udział wymaga nie tylko zgłoszenia innowacyjnego projektu, lecz także jego zakwalifikowania w naborze, uzyskania zgody Komisji oraz przestrzegania indywidualnych warunków testowania. MŚP są uprzywilejowane finansowo, ale nie są zwolnione z wymogów konkursowych, organizacyjnych ani bezpieczeństwa.
Po zakwalifikowaniu uczestnik będzie musiał działać zgodnie z warunkami określonymi w zgodzie Komisji, w tym zgodnie z zakresem i harmonogramem projektu oraz obowiązkami określonymi w ustawie, AI Act i aktach wykonawczych Komisji Europejskiej; Z zachowaniem wymagań dotyczącymi bezpieczeństwa, RODO, zarządzania ryzykiem i dokumentowania przebiegu testów. To nie zbyt wiele , za możliwość otrzymania wsparcia w krytycznym okresie wdrażania technologii AI przez mikrofirmy i MŚP.
Dziennikarz z zawodu i zamiłowania. Zajmuje się tematyką gospodarczą, prawną i finansową, szczególnie nowymi technologiami, i komunikacją oraz mediami. Poza dziennikarstwem zajmuje się fotografią, jeździ na nartach i uwielbia Hiszpanię. Z marką INFOR związany wcześniej, zaczynał przygodę z dziennikarstwem w Gazecie Prawnej. Od kwietnia 2026 r. już jako dziennikarz internetowy przygotowuje i publikuje artykuły na portalu Forsal.pl.