Ważne
SKRÓT:
- 76,6% badanych korzysta z AI w pracy regularnie lub od czasu do czasu;
- Gotowość organizacji do bezpiecznego wdrożenia AI oceniono na 45 punktów na 100;
- 66,2% aktywnych użytkowników deklaruje oszczędność czasu dzięki AI;
- Tylko 35,4% pracowników wskazuje, że ich firma ma formalną politykę dotyczącą AI;
- 56% badanych uważa, że umiejętność korzystania z AI daje przewagę na rynku pracy.
Pracownicy już używają AI. A firmy dopiero się do tego przygotowują
Raport HRK "AI już pracuje. Czy firmy nadążają?" pokazuje wyraźną lukę między tym, jak szybko pracownicy oswajają sztuczną inteligencję, a tym, jak przygotowane są na to organizacje, w których pracują.
Z badania wynika, że 48,6% uczestników korzysta z AI regularnie, a kolejne 28% - od czasu do czasu. Razem daje to 76,6% badanych, którzy mają już jakiś kontakt z narzędziami AI w codziennej pracy. W osobnym pytaniu o częstotliwość aż 68,1% aktywnych użytkowników przyznaje, że sięga po AI kilka razy dziennie, codziennie lub niemal codziennie.
Tymczasem gotowość organizacji do bezpiecznego i efektywnego korzystania z tych narzędzi wypada znacznie gorzej. Autorzy raportu stworzyli specjalny wskaźnik - Indeks Gotowości Organizacji do AI - który wyniósł średnio 45 punktów na 100. To poziom określany w metodologii badania jako "wschodzący", czyli początkowy etap dojrzałości.
Pracownicy oszczędzają czas, ale pracodawcy nie wiedzą, co z tym zrobić
Dwie trzecie aktywnych użytkowników AI - dokładnie 66,2% - deklaruje, że narzędzia te pozwalają im oszczędzać czas w pracy. 38,4% wskazuje oszczędność co najmniej 3 godzin tygodniowo, a co piąty badany (19,9%) mówi nawet o 6 i więcej zaoszczędzonych godzinach.
To jednak nie oznacza automatycznie wzrostu produktywności. Badanie nie mierzyło rzeczywistej efektywności - to deklaracje uczestników, nie pomiar wydajności. Co ważne, nie każdy odczuwa korzyść: 24,1% aktywnych użytkowników nie potrafi określić, czy oszczędza czas, a 8,3% wprost przyznaje, że nie oszczędza go wcale.
Pojawia się więc pytanie, które autorzy raportu kierują wprost do pracodawców: co organizacja robi z czasem odzyskanym dzięki AI? Szybsze przygotowanie pierwszej wersji dokumentu może zwolnić czas na analizę czy kontakt z klientem - ale może też oznaczać więcej czasu spędzonego na poprawkach i sprawdzaniu błędów.
Firma może mieć politykę AI, ale pracownik i tak nie wie, co mu wolno, a co jest zabronione i niebezpieczne
To jeden z najbardziej niepokojących wyników raportu. Formalną politykę lub procedury dotyczące korzystania z AI w swojej organizacji wskazuje zaledwie 35,4% badanych. Dostęp do zatwierdzonych przez firmę narzędzi AI deklaruje 46,4%.
Reszta porusza się w znacznie mniej uporządkowanym środowisku:
- 27,1% mówi o nieformalnych, niepisanych wytycznych;
- 17,2% wskazuje wprost brak jakichkolwiek zasad;
- 15,6% nie wie, czy w ich firmie w ogóle istnieją reguły dotyczące AI.
Ważne
Czyli - ponad 30% pracowników albo nie ma żadnych zasad, albo nie wie, czy one istnieją. To właśnie tu rodzi się ryzyko tzw. shadow AI, czyli korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji poza kontrolą i wiedzą działu IT lub zarządu - z potencjalnymi konsekwencjami dla bezpieczeństwa danych firmowych.
Manager IT w HRK, Krzysztof Chrobak, zwraca w raporcie uwagę właśnie na ten problem - wskazuje na ryzyko związane z używaniem narzędzi poza zatwierdzonym środowiskiem firmowym oraz na znaczenie wsparcia dla użytkowników, by ograniczyć takie praktyki.
Warto też spojrzeć na strukturę samego Indeksu Gotowości Organizacji do AI. Polityki i zasady uzyskały w nim 62 punkty na 100 - to relatywnie najlepszy wynik. Gorzej wypadają jednak konkretne działania organizacji (34/100) i zakres realnego wsparcia dla pracowników (32/100). Dokumenty więc istnieją częściej, niż przekładają się na codzienną pomoc przy konkretnych zadaniach.
Szkolenie to nie wszystko. Pracownicy potrzebują wsparcia przy realnych zadaniach
Sam dostęp do narzędzia i udział w jednorazowym szkoleniu nie rozwiązują problemu - pokazuje to kolejna część raportu. Regularną edukację dotyczącą AI w swojej organizacji wskazuje tylko 20,3% badanych, a dostęp do konsultacji lub wsparcia ekspertów wewnętrznych - zaledwie 13,5%.
Ważne
Aż 33,9% pracowników pracujących dla jednej organizacji przyznaje, że nie ma w ich firmie żadnej edukacji dotyczącej AI. Kolejne 31,3% mówi jedynie o działaniach okazjonalnych.
Jednocześnie pracownicy traktują weryfikację treści generowanych przez AI poważnie - 88% aktywnych użytkowników deklaruje, że zawsze lub zazwyczaj sprawdza wygenerowane treści, zanim je wykorzysta. Problem w tym, że badanie nie sprawdzało, na czym dokładnie polega ta kontrola. Pobieżne przeczytanie tekstu to zupełnie inny poziom weryfikacji niż porównanie wyniku z własną wiedzą ekspercką czy sprawdzenie źródła - a przy analizach finansowych, kadrowych czy technicznych różnica ta może mieć poważne konsekwencje.
Partner Zarządzający HRK, Piotr Mazurkiewicz, zwraca w raporcie uwagę na rolę liderów organizacji w tym procesie - podkreśla, że to od jasno określonych celów biznesowych wdrożeń i wzięcia odpowiedzialności za decyzje zależy, czy AI realnie wspiera pracę zespołów, czy tylko tworzy iluzję nowoczesności.
AI zmienia też rekrutację przez działy HR. Ale trudniej ocenić prawdziwe umiejętności kandydatów
Raport HRK pokazuje, że sztuczna inteligencja wpływa już nie tylko na codzienną pracę, ale też na proces szukania zatrudnienia. 56% badanych uważa, że umiejętność korzystania z AI daje realną przewagę przy szukaniu pracy, a 58,9% wysoko ocenia wpływ znajomości AI na atrakcyjność kandydata w oczach pracodawcy.
Ważne
Niemal połowa uczestników badania (49,3%) obserwuje, że znajomość AI staje się w ogłoszeniach o pracę coraz częściej wymaganym kryterium lub przynajmniej mile widzianym atutem. Problem w tym, że samo hasło "znajomość AI" w ogłoszeniu niewiele mówi o konkretnych zadaniach - może oznaczać zupełnie różne kompetencje: pracę z tekstem, analizę danych czy automatyzację procesów.
To rodzi nowe wyzwanie dla rekruterów. Jak ocenić rzeczywiste umiejętności kandydata, skoro może on przygotować CV, przeanalizować ofertę pracy, a nawet przećwiczyć rozmowę kwalifikacyjną z pomocą AI?
Senior Executive Manager HRK, Ewa Paprocka, rekomenduje w raporcie, by firmy jasno ustalały zasady korzystania z AI jeszcze przed rozmową kwalifikacyjną lub zadaniem rekrutacyjnym. Zwraca też uwagę, że wątpliwości co do samodzielności kandydata lepiej wyjaśniać pytaniami pogłębiającymi i prośbą o omówienie zaproponowanego rozwiązania - a nietypowe zachowanie podczas rozmowy, jak pauzy czy spojrzenie poza ekran, samo w sobie nie dowodzi niedozwolonego korzystania z narzędzi.
Najczęstsze pytania o wykorzystanie AI w pracy (FAQ)
Ilu pracowników w Polsce korzysta z AI w pracy?
Według raportu HRK 76,6% badanych korzysta z narzędzi AI regularnie lub od czasu do czasu. Dane pochodzą z próby 282 respondentów i mogą nie być reprezentatywne dla całego polskiego rynku pracy.
Czy korzystanie z AI faktycznie oszczędza czas w pracy?
66,2% aktywnych użytkowników deklaruje taką oszczędność, a 38,4% wskazuje co najmniej 3 godziny tygodniowo. To jednak subiektywne deklaracje uczestników badania.
Co to jest shadow AI?
To zjawisko korzystania przez pracowników z narzędzi AI poza oficjalnie zatwierdzonym przez firmę środowiskiem - często bez wiedzy działu IT. Rodzi to ryzyko związane z bezpieczeństwem danych firmowych.
Czy pracodawcy mają jasne zasady korzystania z AI?
Tylko 35,4% badanych wskazuje, że ich organizacja ma formalną politykę lub procedury dotyczące AI. Aż 15,6% nie wie, czy takie zasady w ogóle istnieją w ich miejscu pracy.
Czy znajomość AI pomaga w znalezieniu pracy?
56% uczestników badania uważa, że umiejętność korzystania z AI daje przewagę przy szukaniu zatrudnienia, a niemal połowa dostrzega to wymaganie coraz częściej w ogłoszeniach o pracę.
Czy wyniki raportu HRK można uogólniać na cały polski rynek pracy?
Nie. Badanie przeprowadzono metodą CAWI na nielosowej, ochotniczej próbie 282 osób, w której dominują specjaliści i kadra kierownicza ze średnich i dużych organizacji. Wyniki opisują doświadczenia uczestników badania, a nie reprezentatywny obraz całego rynku.
Źródło: HRK
W redakcji Infor.pl dzieli się wiedzą opartą na przygotowaniu zawodowym radcy prawnego oraz doświadczeniu z kancelarii prowadzonej od 2017 roku. Jego droga zawodowa związana z prawem zaczęła się jednak już w 2012 roku – po ukończeniu studiów na kierunku prawo na Krakowskiej Akademii rozpoczął pracę w kancelarii (choć jako stażysta zdobywał doświadczenie prawnicze już od 2010 roku), by następnie w latach 2014–2016 odbyć aplikację w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Krakowie i zdać państwowy egzamin zawodowy na radcę prawnego w 2017 roku. Szczególny nacisk kładzie na zagadnienia z zakresu prawa cywilnego, gospodarczego, autorskiego, nowych technologii oraz obrotu nieruchomościami, a także prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Z Krakowem związany jako mieszkaniec od 2007 roku, co przekłada się także na dobrą znajomość lokalnego kontekstu. Prywatnie pasjonuje się motoryzacją – zarówno światem samochodowym, jak i motocyklowym (od kilku lat motocyklista) oraz kinematografią. Miłośnik Włoch.