Sama obrona przed Rosją to już za mało? Ekspert: Reżim Putina musi poczuć się zagrożony

Ekspert: Zachód powinien odejść od czysto reaktywnej postawy

Dyskusja o zmianie podejścia odżyła w ostatnich dniach w związku z serią incydentów przypisywanych Rosji, obejmujących m.in. podpalenia, zakłócenia pracy infrastruktury podwodnej, cyberataki czy próbę ataku dronem na lotnisku w Lipsku tego lata.

Przemawiając w środę na Atlantic Future Forum, były doradca ds. bezpieczeństwa narodowego Wielkiej Brytanii lord Mark Sedwill ocenił, że państwa zachodnie powinny odejść od czysto reaktywnej postawy.

„NATO jest sojuszem obronnym, ale najskuteczniejszą formą obrony jest często przejście do ofensywy wobec naszych przeciwników” – powiedział Sedwill, zaznaczając, że Zachód musi sprawić, by reżim Władimira Putina poczuł się „zagrożony” we wszystkich domenach: na lądzie, morzu, w powietrzu, w cyberprzestrzeni i w kosmosie. Wśród potencjalnych działań wymienił m.in. operacje w cyberprzestrzeni, bardziej zdecydowane uderzenia w rosyjską „flotę cieni” oraz rozbijanie struktur wywiadowczych w Europie.

Potężny transport czołgów do Polski. Ukraińcy nie kryją zaskoczenia

Zobacz również

Ryzyko niekontrolowanej eksalacji

Propozycje te spotkały się jednak z natychmiastowym zastrzeżeniem ze strony wojskowych, którzy obawiają się niekontrolowanej eskalacji - zaznaczyła gazeta. Wiceadmirał Rune Andersen, wyższy rangą norweski dowódca, podkreślił konieczność zachowania umiaru i dokładnego analizowania reakcji Moskwy.

„Chciałbym, abyśmy byli nieco bardziej zaniepokojeni kalibracją tego odstraszania, zrozumieniem, jak jest ono odbierane po stronie rosyjskiej, i upewnieniem się, że potrafimy generować siłę bez wywoływania nieporozumień” – ostrzegł Andersen, zwracając uwagę na sytuację w regionie północnym, gdzie sojusznicy szybko zwiększają swoją obecność.

Czy presja ekonomiczna wystarczy?

Ostrożność zalecają także eksperci zajmujący się tematyką bezpieczeństwa - dodał „FT”. Rob Johnson, dyrektor Centrum Badania Wojny na Uniwersytecie Oksfordzkim, argumentuje, że głównym narzędziem nacisku powinna pozostawać presja ekonomiczna – taka jak sankcje na tankowce „floty cieni”.

„Na pewno nie powinniśmy odpowiadać siłą militarną – to jedynie wywołuje odwet” – ocenił ekspert.

Tymczasem w tle debaty o środkach odstraszania powraca kwestia otwarcia kanałów dialogu. Brytyjski minister obrony Wes Streeting zasygnalizował potrzebę poszukiwania nowych linii komunikacji z Moskwą, aby zminimalizować „ryzyko błędnych kalkulacji”. Jednocześnie władze w Londynie przyznają, że wcześniejsze próby nawiązania stałego kontaktu wojskowego wysokiego szczebla spotykały się z odrzuceniem ze strony Kremla.

Rozmowy Ukraina-USA-Rosja

Tymczasem trwają rozmowy pomiędzy USA, Ukrainą i Rosją na temat kształtu przyszłego pokoju w Ukrainie. Pierwsza runda rozmów odbyła się w Abu Zabi we wtorek i środę. Waszyngton reprezentowali specjalni wysłannicy, Steve Witkoff i Jared Kushner. Rosja odmówiła rozmów z przedstawicielem Europy. Nie osiągnięto porozumienia w sprawie zawieszenia broni ani kwestii terytorialnych. Wstępnie uzgodniono kolejną wymianę jeńców. Światowe media i opinia publiczna komentują to wydarzenie.

Norwegowie: Putin próbuje grać na czas

Norwescy komentatorzy ocenili w czwartek, po rozmowach Ukraina-Rosja-USA w Abu Zabi, że rozszerzenie przez Władimira Putina negocjacji o kwestie dotyczące bezpieczeństwa całej Europy, to próba gry na czas. Jednocześnie wyrazili przekonanie, że przed Putinem najtrudniejszy rok wojny, a jej skutki najmocniej odczują sami Rosjanie.

Dziennik „Aftenposten” uznał, że duże oczekiwania wobec spotkania w Zjednoczonych Emiratach Arabskich były nieuprawnione. Putin od tygodni zapowiada załamanie ukraińskiej armii, chociaż postępy Rosjan na froncie są niewielkie, a straty ogromne. „Nie mam wątpliwości, że wróg się załamie” – mówił 16 października. Według norweskiego dziennika rosyjscy generałowie wyolbrzymiają sukcesy i liczą na to, że zima złamie Ukraińców, a ich prognozy w ten sposób się spełnią.

Rosja żąda przebudowy systemu bezpieczeństwa w Europie

Katarina Poensgen z „Klassekampen” podkreśliła zwrot w rosyjskim postrzeganiu celu spotkania w Abu Zabi, dostrzeżony przez analityków dopiero po zakończeniu tych rozmów. Komentatorka podkreśliła, że Rosja żąda przebudowy systemu bezpieczeństwa w Europie.

„W grę wchodzi więc coś więcej niż los ukraińskich terytoriów” – oceniła dziennikarka.

Również analitycy think tanku Atlantic Council, współfinansowanego przez norweski rząd, ocenili, że poszerzenie agendy negocjacji dało Moskwie możliwość odwlekania porozumienia i forsowania żądań dotyczących NATO. W analizie po spotkaniu w Abu Zabi ośrodek ostrzegł przed ryzykiem „nowej Jałty”.

„Mocarstwa mogą chcieć negocjować zasady bezpieczeństwa państw europejskich bez ich udziału” – zaalarmowali eksperci tego think tanku w raporcie.

Putin jak ostani car Imperium Rosyjskiego

Wieloletni korespondent „Aftenposten” Per Kristian Aale ocenił jednak w autorskim komentarzu, że ta gra jest ryzykowna dla Putina. Jak zauważył, w 2027 r. obrona i bezpieczeństwo pochłoną 44 proc. wydatków budżetowych państwa rosyjskiego. Kreml ograniczy nakłady na zdrowie i edukację, wzrosną podatki; poza tym gospodarka niemal stanęła, a bankom grozi kryzys - podkreślił.

„Niepisana umowa »dobrobyt w zamian za brak protestów« zaczęła pękać” – zauważył Aale.

Komentator porównał przy tym Putina do ostatniego cara Imperium Rosyjskiego, Mikołaja II. Wyraził pogląd, że podobnie jak obecny przywódca Rosji, ostatni z Romanowów wierzył, że najbliższa bitwa przyniesie zwycięstwo. Ostatecznie brak sukcesów na froncie i katastrofalny stan gospodarki doprowadziły do rewolucji i, w konsekwencji, do upadku monarchii.