Komisarz do spraw konsumentów Michael McGrath nazwał ten pakiet wraz z reformą egzekwowania prawa w sprawach transgranicznych „najważniejszą reformą unijnych przepisów o ochronie konsumentów od ponad 20 lat”. Dodał, że nieuczciwe praktyki kosztują konsumentów 10,3 mld euro rocznie.
Nowe prawo faktycznie uchyla starą dyrektywę
Projekt uchylałby dyrektywę z 2005 roku w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych i zastępowałby ją rozporządzeniem, które obowiązywałoby bezpośrednio we wszystkich 27 państwach członkowskich. Teraz trafi do Parlamentu Europejskiego i rządów państw UE. Aby stał się prawem, muszą go zatwierdzić oba ciała. Dzięki temu przepisy mogłyby być stosowane bezpośrednio we wszystkich 27 krajach bez dodatkowej implementacji do systemu prawnego i zniwelowało to by skutki różnych interpretacji z tego wynikające.
Propozycja Komisji tworzy prawo zakazujące i karzące za praktyki usługodawców i sprzedawców w internecie wobec konsumentów
Zakazane byłyby fałszywe komunikaty o niedoborze towaru, takie jak „zostało tylko 5 sztuk”, a anulowanie subskrypcji miałoby być łatwiejsze. Konsumenci dostaliby przypomnienie, zanim bezpłatny okres próbny zmieni się w płatny abonament oraz prawo do kontaktu z żywym człowiekiem w obsłudze klienta. Influencerzy musieliby oznaczać płatne posty określeniami takimi jak „reklama” lub „współpraca komercyjna”. Skrzynki z nagrodami (loot boxy) i mechanizmy pay-to-win byłyby zakazane wobec małoletnich, a reklamy targetowane z wykorzystaniem wrażliwych danych osobowych – niedozwolone. Branża gier wideo stanowczo się sprzeciwiła, twierdząc, że przepisy uderzają w sedno modelu biznesowego gier free-to-play.
Obok DFA zrewidowane rozporządzenie o współpracy w zakresie ochrony konsumentów dałoby Komisji bezpośrednie uprawnienia do prowadzenia postępowań i nakładania sankcji w przypadku bardzo dużych spraw transgranicznych. Kary mogłyby sięgać 6% światowego rocznego obrotu przedsiębiorcy.
Według krytyków nowe prawo ma swoje luki
Krytycy zgadzają się co do kierunku i mechanizmów egzekucji rozwiązań pro konsumenckich. Jednak według analizy opublikowanej w „Tech Policy Press", autorstwa prawników: Anne-Lise Sibony, Fabrizio Esposito, Cristiana Santos i Cecilia Isola, pewne kwestie nie zostały na tyle szczegółowo ujęte, żeby bez wątpliwości usunąć niekorzystne dla nas użytkowników i kupujących praktyki. Na przykład, nowa rola Komisji w bezpośrednim egzekwowaniu przepisów jest najważniejszą zmianą w prawie, wniesioną w tej propozycji. Komisja ma narzędzia do skutecznego egzekwowania prawa po pierwsze wobec globalnych internetowych podmiotów, jak bez wyjątku, w całej UE. Prawnicy stwierdzili jednak, że „kary i rekompensaty dla konsumentów pozostają słabym punktem", ponieważ wysokość grzywien nadal ustalałyby państwa członkowskie, a nie sam akt o sprawiedliwości cyfrowej (DFA). Drugi zarzut jest zdecydowanie techniczny. Ich zdaniem sam tytuł aktu jest „błędną nazwą". Rozporządzenie obejmowałoby również praktyki handlowe offline, więc trafniejsza byłaby nazwa „rozporządzenie w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych".
Ci sami autorzy uznali, że uregulowanie kwestii uzależniającego projektowania jest niewystarczające. Propozycja nie zakazuje dorosłym takich funkcji jak autoodtwarzanie czy serie (streaks). Wymaga jedynie narzędzi, które pozwolą użytkownikom je wyłączyć, co zostawia konsumentów samych z obroną przed wykorzystywaniem ich słabości. Eksperci ds. praw cyfrowych zgłaszali podobne zastrzeżenia już po upublicznieniu projektu, zwracając uwagę, że spersonalizowane reklamy i ceny byłyby zakazane tylko wtedy, gdy mogą szkodzić konsumentom szczególnie wrażliwym.
Delikatny moment dla UE, gdy opracowywane jest nowe prawo
Propozycja pojawia się w momencie, gdy Bruksela obiecuje ograniczyć biurokrację. „Financial Times” przedstawił ją jako nowe przepisy wymierzone w gigantów technologicznych, wprowadzane wbrew tej obietnicy. Komisarz McGrath przedstawił reformę jako wsparcie dla firm, które przestrzegają zasad: „Nie utrudniamy prowadzenia biznesu. Utrudniamy prowadzenie biznesu w sposób nieuczciwy”.
Dziennikarz z zawodu i zamiłowania. Zajmuje się tematyką gospodarczą, prawną i finansową, szczególnie nowymi technologiami, i komunikacją oraz mediami. Poza dziennikarstwem zajmuje się fotografią, jeździ na nartach i uwielbia Hiszpanię. Z marką INFOR związany wcześniej, zaczynał przygodę z dziennikarstwem w Gazecie Prawnej. Od kwietnia 2026 r. już jako dziennikarz internetowy przygotowuje i publikuje artykuły na portalu Forsal.pl.
