Petru: Ponure konsekwencje rozpadu euro – ryzyko kursowe może zniszczyć polskie firmy

Ten tekst przeczytasz w 4 minuty
6 grudnia 2011, 03:16
Ryszard Petru
Ryszard Petru/DGP
Wyobraźmy sobie, że produkujemy pralki i kuchenki elektryczne, które sprzedajemy w Europie, ale również w Rosji i na Ukrainie. Z krajami europejskimi rozliczamy się w euro, całe ryzyko kursowe ponosimy my. Nasi kontrahenci w Europie nie chcą bowiem zajmować się zmiennością kursów walut egzotycznych.

Z kolei z Rosją i Ukrainą rozliczamy się w dolarach. Jak wiadomo, waluta ta jest obca dla obu stron, tak więc ryzyko kursowe ponoszą zarówno nasi odbiorcy, jak i my. Do tego ryzyka się przyzwyczailiśmy, w przeszłości bowiem kurs walutowy mało co nie doprowadził do upadku naszego przedsiębiorstwa. Przy osłabieniu złotego w lutym 2009 roku do poziomu 4,90 co prawda zyski z eksportu istotnie poprawiały nasz wynik, jednak koszt importowanych podzespołów wzrósł do poziomu, który zagroził opłacalności całej produkcji. Do tego wraz ze spadkiem popytu na rynkach eksportowych byliśmy zmuszeni o ponad 30 procent zmniejszyć produkcję.

Trzeba było ograniczyć moce wytwórcze i tym samym liczbę godzin pracy. Na szczęście ten trudny okres nie trwał zbyt długo, po niespełna roku udało się odbudować wcześniejszy poziom eksportu i produkcji. Ale tym razem może być inaczej. Przede wszystkim dlatego, że gdyby doszło do rozpadu strefy euro, konsekwencje trwałyby znacznie dłużej. Dostosowanie do nowych poziomów kursowych trwałoby latami. Ale to i tak najmniejszy problem. Na przykładzie fabryki można prześledzić skalę wyzwań, jakie wiązałyby się ze scenariuszem rozpadu strefy euro.

Część podzespołów do produkcji naszych pralek i lodówek pochodzi z Chin, część z Niemiec, część z Hiszpanii. W momencie rozpadu strefy euro nastąpiłoby bardzo silne osłabienie euro wobec dolara, ale jeszcze silniej dotknęłoby to polską walutę (przy założeniu, że nie nastąpi ostateczny rozpad strefy euro, a jedynie wyjdą z niej słabsze i mniej stabilne gospodarki). Złoty jednak w tej zawierusze straciłby zarówno wobec euro, jak i znacznie bardziej wobec dolara. Nasz koszt produkcji poszybowałby w górę, gdyż zarówno podzespoły z Niemiec, jak i przede wszystkim z Chin stałyby się o 50 albo nawet i 100 procent droższe. Co prawda peseta hiszpańska miałaby się znacznie gorzej niż polski złoty, małe to jednak pocieszenie. Tak czy inaczej przestalibyśmy być konkurencyjni.

Takie założenie oczywiście ma sens tylko w przypadku, kiedy nasza konkurencja ma inną strukturę importową, mniej zależną od wahań kursowych lub też szczęśliwie opartą na imporcie z krajów, których waluty się osłabiły. Nasz eksport do Rosji i Ukrainy by się załamał, bo klientów nie byłoby stać na zakup w dolarach produkowanych przez nas towarów. Pytanie, czy takim problemom zawczasu można zaradzić. Na świecie powstają oprogramowania umożliwiające monitorowanie kraju pochodzenia każdej z części łańcucha produkcyjnego. Niektóre firmy wykupiły ubezpieczenie na ewentualność rozpadu strefy euro. Inne wycofują swoje lokaty z zagrożonych banków. W krajach najbardziej zagrożonych opuszczeniem strefy euro przesuwane są oszczędności i depozyty do banków znajdujących się w bezpieczniejszych krajach. Wstrzymywane są inwestycje, gromadzona jest gotówka.

Ale to są jednak wyłącznie formy ubezpieczenia się przed najgorszym. Nie jest to wcale skuteczna metoda działań, w sytuacji gdyby doszło do kataklizmu. Aby się do niego przygotować, należałoby przeprowadzić głębszą analizę położenia naszej firmy na rynku i zagrożeń płynących w przypadku wystąpienia ryzyka rozpadu wspólnej waluty. Głównym pytaniem jest to, na ile jesteśmy uzależnieni od rynku zewnętrznego, a na ile nasz popyt jest głównie krajowy. Na ile produkty czy usługi, które wytwarzamy, cechują się cyklicznością, a na ile są od niej niezależne. Typowym przykładem branż niecyklicznych jest produkcja podstawowej żywności czy też usług medycznych. Na koniec zasadnicze pytanie – na ile jesteśmy w stanie zachowywać się elastycznie w sytuacji głębokiego spadku popytu na nasze towary czy usługi.

Polskie firmy od ponad 20 lat wykazywały się niesamowitą wręcz elastycznością. Co prawda wiele z nich nie przetrwało do dzisiaj, ale te, które przetrwały, udowodniły, że są w stanie szybko reagować na zmieniającą się rzeczywistość. Trudne początki transformacji gospodarczej, potem kryzys rosyjski i załamanie eksportu na wschód, następnie silne spowolnienie na przełomie wieków i ostatnio kryzys po upadku Lehman Brothers, kiedy to kurs walutowy w ciągu niespełna pół roku poszybował z 3,20 za euro do 4,90 za euro. Obecny kryzys może być jednak najgłębszy z dotychczasowych, trzeba więc się na to przygotować. Pozostaje na razie mieć nadzieję, że przywódcy europejscy do tego nie dopuszczą. Nie jest to oczywiście kwestia dni, proces wychodzenia z obecnego kryzysu będzie trwał parę lat. Ważne jednak, aby sprawy nie wymknęły się spod kontroli, zarówno na poziomie europejskim, jak i konkretnego przedsiębiorstwa.

Źródło: Dziennik Gazeta Prawna
Copyright
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Ryszard Petru
Przewodniczy Towarzystwa Ekonomistów Polskich. Główny Doradca Ekonomiczny DemosEuropa. Przewodniczący Rady Nadzorczej DI Investors. Pracował jako dyrektor kierujący pionem analiz, strategii i relacji inwestorskich w PKO BP. Wcześniej był Dyrektorem BRE Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego, jednocześnie był Głównym Ekonomistą Banku odpowiedzialnym za badania makroekonomiczne. Był też Głównym Ekonomistą Banku BPH, gdzie prowadził badania i analizy makroekonomiczne polskiej gospodarki. W Banku Światowym zajmował się reformą finansów publicznych, polityką regionalną i klimatem inwestycyjnym. Doradzał w zagadnieniach związanych z reformami emerytalnymi i finansami publicznymi w krajach Europy Środkowo Wschodniej i Azji Centralnej. Był doradcą Leszka Balcerowicza, Wiceprezesa Rady Ministrów i Ministra Finansów.
Zobacz wszystkie artykuły tego autoraPetru: Ukraina jest de facto bankrutem. Konieczna jest szybka dawka głębokich reform »
Zapisz się na newsletter
Zapraszamy na newsletter Forsal.pl zawierający najważniejsze i najciekawsze informacje ze świata gospodarki, finansów i bezpieczeństwa.

Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich

Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj