Wigilia 2026 wolna od pracy. Cztery dni bez handlu i tłumy przed świętami
W tym roku ostatnie większe zakupy przed Bożym Narodzeniem będzie można zrobić najpóźniej w środę 23 grudnia. Potem większość supermarketów, dyskontów i innych dużych sklepów pozostanie zamknięta przez cztery kolejne dni, a sprzedaż zostanie wznowiona dopiero w poniedziałek 28 grudnia. Tak długa przerwa to efekt wyjątkowego układu kalendarza. Wigilia, przypadająca w czwartek 24 grudnia, od 2025 r. jest dniem ustawowo wolnym od pracy. Następnie wypadają dwa dni Bożego Narodzenia: piątek 25 grudnia i sobota 26 grudnia, a 27 grudnia będzie niedzielą niehandlową.
Klienci będą więc musieli wcześniej zaopatrzyć się zarówno w produkty potrzebne do przygotowania świątecznych potraw, jak i artykuły codziennego użytku. Największego ruchu można spodziewać się między 21 a 23 grudnia. Szczególnie ostatniego dnia przed świętami dyskonty i supermarkety mogą przeżywać prawdziwe oblężenie. Długie kolejki do kas, zatłoczone parkingi i pośpieszne poszukiwanie brakujących produktów dodatkowo utrudnią zakupy.
Dla sieci handlowych oznacza to konieczność zwiększenia dostaw, częstszego uzupełniania półek i przygotowania obsługi na przyjęcie większej liczby klientów. Jednym ze sposobów rozłożenia ruchu na większą część doby jest wydłużenie godzin otwarcia sklepów. Pierwsze doniesienia o takich planach już wywołały sprzeciw pracowników.
Biedronka całodobowo przed Wigilią 2026? Związkowcy ujawniają plany
Jak poinformował 13 listopada 2026 roku „Fakt”, Biedronka ma przygotowywać się do całodobowego otwarcia sklepów od 20 do 23 grudnia. Informacje o planowanych godzinach sprzedaży miały już trafić do kierowników placówek. Według Gabrieli Kaim, przewodniczącej Organizacji Międzyzakładowej NSZZ „Solidarność” w Jeronimo Martins Polska, wiadomości zostały przekazane drogą mailową wraz z poleceniem uwzględnienia wydłużonych godzin funkcjonowania sklepów przy układaniu grafików. Całodobowa sprzedaż wymagałaby obsadzenia również nocnych zmian. Związkowcy obawiają się, że przy brakach kadrowych, na które pracownicy skarżą się od miesięcy, dodatkowe godziny otwarcia jeszcze bardziej obciążą załogi.
– Pracownicy Biedronki są przemęczeni, brakuje rąk do pracy, a kierownicy wielu placówek mają ogromne trudności z ułożeniem grafików i zapewnieniem odpowiedniej obsady – mówiła Gabriela Kaim w rozmowie z „Faktem”.
Związkowczyni podkreślała również, że osoby zatrudnione w handlu mają rodziny i chcą przygotować się do Bożego Narodzenia. W jej ocenie wydłużanie godzin otwarcia w najintensywniejszym okresie roku dodatkowo ogranicza pracownikom czas na odpoczynek i życie prywatne. Zwracała też uwagę na bezpieczeństwo nocnych zmian. Według jej relacji w części placówek brakuje wówczas ochrony, a obsada bywa ograniczona do dwóch lub trzech osób.
Biedronka dotychczas nie potwierdziła planów całodobowej sprzedaży od 20 do 23 grudnia. Biuro prasowe sieci przekazało „Faktowi”, że na przedstawienie szczegółowego harmonogramu jest jeszcze za wcześnie. Firma podkreśliła jednak, że czterodniowa przerwa w handlu wymaga odpowiedniego przygotowania placówek na zwiększony ruch i większe zakupy.
Sklepy otwarte do godziny 1 w nocy. PIP wykryła nieprawidłowości
Obawy pracowników wynikają z doświadczeń z ubiegłego roku. W grudniu 2025 roku Biedronka wydłużyła godziny otwarcia ponad trzech tysięcy sklepów. Z oficjalnego komunikatu sieci wynika, że 22 grudnia zakupy można było robić od godziny 6 rano aż do godziny 1 w nocy. Już następnego dnia część placówek otwierano o godzinie 5 rano, a sprzedaż trwała do 23.30. Między zamknięciem sklepów w nocy z 22 na 23 grudnia a ich ponownym otwarciem pozostawały zaledwie cztery godziny. Decyzja wywołała protesty związkowców. Pracownicy zgłaszali problemy ze zmianami wcześniej ustalonych grafików, przemęczeniem i powrotami do domu po nocnych zmianach. Sprawa trafiła do Rzecznika Praw Obywatelskich, a następnie do Państwowej Inspekcji Pracy.
Wyniki kontroli przedstawiono w kwietniu 2026 roku. Jak wynika z informacji opublikowanych przez posłankę Paulinę Matysiak na podstawie odpowiedzi Głównego Inspektora Pracy, inspektorzy sprawdzili 176 sklepów Biedronki w całej Polsce. W 14 placówkach stwierdzili nieprawidłowości w prowadzeniu ewidencji czasu pracy, a w 10 problemy z terminowym przekazywaniem harmonogramów. W czterech sklepach wykryto naruszenia odpoczynku dobowego, a w dwóch – tygodniowego. Odnotowano również przypadek niewypłacenia dodatku za nadgodziny. Kontrole objęły także bezpieczeństwo i higienę pracy. Inspektorzy wydali 840 decyzji dotyczących usunięcia uchybień z tego zakresu oraz 112 wniosków. Stwierdzili ponadto 16 wykroczeń.
Główny Inspektor Pracy ocenił, że przeprowadzone kontrole nie wykazały masowych ani systemowych naruszeń przepisów o czasie pracy. W części placówek potwierdzono jednak problemy z ewidencją, harmonogramami i zapewnieniem pracownikom wymaganego odpoczynku.
Wolna Wigilia, ale więcej obowiązków. Pracownicy handlu zapowiadają protesty
W grudniu sklepy mogą być otwarte w trzy niedziele poprzedzające Boże Narodzenie zamiast dwóch, jak było dotychczas. W 2026 roku będą to 6, 13 i 20 grudnia. Zmiana miała pogodzić interesy pracowników i klientów: z jednej strony zapewniła wolną Wigilię, z drugiej dała więcej czasu na przedświąteczne zakupy. Dla pracowników handlu oznacza jednak dodatkowe dyżury i konieczność dostosowania grafików do wzmożonego ruchu.
Narastające niezadowolenie w branży doprowadziło do zapowiedzi protestów. OPZZ Konfederacja Pracy w Handlu ogłosiła akcję pod hasłem „Czarny tydzień w handlu”, która ma potrwać od 20 do 23 grudnia 2026 roku. Do udziału zachęcani są pracownicy m.in. Biedronki, Dino, Lidla, Kauflandu, Aldi, Rossmanna i Pepco. Związkowcy wskazują na braki kadrowe, niskie wynagrodzenia, częste zmiany grafików i rosnącą presję przed świętami. Wśród proponowanych form protestu znalazły się noszenie czarnych wstążek, informowanie klientów o warunkach pracy oraz wykonywanie obowiązków w spokojnym tempie, z zachowaniem wszystkich procedur. W Dino zapowiedziano strajk, a w pozostałych sieciach inne działania protestacyjne.
Dane GUS pokazują skalę przedświątecznego boomu zakupowego. W grudniu 2025 roku sprzedaż detaliczna w cenach stałych była o 5,3 proc. wyższa niż rok wcześniej, a w porównaniu z listopadem wzrosła o 12,5 proc. Mariusz Zielonka, główny ekonomista Konfederacji Lewiatan, ocenił, że dodatkowa niedziela handlowa i wolna Wigilia przyczyniły się do jeszcze większej koncentracji zakupów w dniach bezpośrednio poprzedzających święta.
Zmianę przepisów pozytywnie oceniła większość konsumentów. Z sondażu SW Research dla „Wprost”, opublikowanego w styczniu 2026 roku, wynika, że dodatkową niedzielę handlową w zamian za wolną Wigilię poparło 53,3 proc. respondentów. Przeciwnego zdania było 26,4 proc., a 20,2 proc. nie miało w tej sprawie opinii.
Przepisy przewidują jednocześnie ochronę pracowników przed pracą we wszystkie trzy przedświąteczne niedziele. Zgodnie z ustawą o ograniczeniu handlu pracownik lub zleceniobiorca może wykonywać pracę najwyżej w dwie z nich. Pracodawca musi również zapewnić wymagany odpoczynek oraz odpowiednio zrekompensować pracę w niedzielę.
Żabki otwarte w Wigilię i święta. Gdzie będzie można zrobić zakupy?
Choć większość supermarketów i dyskontów pozostanie zamknięta od 24 do 27 grudnia, zakupy będą możliwe w części mniejszych placówek, w tym w sklepach sieci Żabka. O otwarciu konkretnej Żabki i godzinach sprzedaży decyduje prowadzący ją franczyzobiorca. W poprzednich latach część takich sklepów działała w Wigilię oraz w oba dni Bożego Narodzenia, choć ich godziny otwarcia znacznie się różniły.
Również w 2026 roku franczyzobiorcy będą mogli otwierać placówki w dni objęte zakazem handlu, korzystając z ustawowych wyjątków. Jednym z nich jest możliwość osobistego prowadzenia sprzedaży przez właściciela sklepu, we własnym imieniu i na własny rachunek. Przedsiębiorca może przy tym korzystać z nieodpłatnej pomocy najbliższych członków rodziny, między innymi małżonka, dzieci, rodziców czy rodzeństwa. Warunkiem jest, aby osoby te nie były jednocześnie zatrudnione w jego sklepie na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej.
W czasie czterodniowej przerwy mogą działać także:
- stacje paliw,
- apteki i punkty apteczne,
- kwiaciarnie,
- lecznice dla zwierząt oraz
- określone piekarnie, cukiernie i placówki gastronomiczne.
Wyjątki obejmują również między innymi wybrane sklepy na dworcach, lotniskach i w hotelach. Każda placówka musi spełniać warunki przewidziane w ustawie dla danego rodzaju działalności.
Właściciel sklepu każe przyjść do pracy w Wigilię. Co mówią przepisy?
Jeśli właściciel sklepu, który nie korzysta z ustawowego wyjątku, nakaże kasjerowi lub sprzedawcy przyjść do pracy 24 grudnia, naruszy przepisy. Zakaz obejmuje również osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych. Dotyczy to zarówno bezpośredniej obsługi klientów, jak i czynności związanych z handlem, między innymi magazynowania towaru czy przeprowadzania inwentaryzacji w placówce handlowej. Pracodawca nie może więc polecić zatrudnionym przyjścia w Wigilię wyłącznie po to, aby przygotowali sklep do sprzedaży po świętach, jeśli czynności te są objęte zakazem.
Odrębne zasady obowiązują placówki korzystające z ustawowych wyjątków. Możliwość wykonywania w nich pracy zależy od rodzaju działalności i warunków określonych w przepisach.
Nawet 100 tys. zł kary za nielegalną pracę w Wigilię. Gdzie zgłosić naruszenie?
Ważne
Przedsiębiorca, który wbrew zakazowi powierzy pracownikowi lub zleceniobiorcy wykonywanie pracy w handlu 24 grudnia, naraża się na grzywnę od 1000 zł do 100 000 zł. Sankcję przewiduje art. 10 ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta.
Odpowiedzialność dotyczy również właściciela małego sklepu, który może samodzielnie prowadzić sprzedaż w Wigilię, ale zamiast tego powierza obsługę klientów pracownikom, powołując się jedynie na wyjątek dotyczący osobistego prowadzenia handlu. Złośliwe lub uporczywe naruszanie zakazu może stanowić przestępstwo. Art. 218a Kodeksu karnego przewiduje za takie działanie grzywnę albo karę ograniczenia wolności. Z kolei za naruszenie przepisów o czasie pracy na podstawie art. 281 Kodeksu pracy grozi w 2026 roku grzywna od 2000 zł do 60 000 zł.
Pracownik, któremu właściciel sklepu poleca stawić się do pracy 24 grudnia wbrew obowiązującemu zakazowi, może zgłosić sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy. Skargę można złożyć także przed Wigilią, gdy pracodawca wydał już takie polecenie.
Zgłoszenie należy skierować do właściwego okręgowego inspektoratu pracy. Można przekazać je osobiście, przesłać pocztą albo skorzystać z przewidzianej przez PIP drogi elektronicznej. W skardze trzeba podać swoje dane, nazwę i adres pracodawcy oraz opisać naruszenie. Pomocne będą grafiki, wiadomości od przełożonych i dokumenty potwierdzające polecenie pracy w święto.
Ważne
Dane osoby składającej skargę podlegają ochronie. Inspektor pracy nie ujawnia pracodawcy tożsamości zgłaszającego ani faktu, że kontrola wynika ze skargi, bez wymaganej prawem pisemnej zgody pracownika.
Szczegółowe informacje o składaniu skarg dostępne są na stronie Państwowej Inspekcji Pracy: "www.pip.gov.pl".
Kto mimo wszystko będzie pracować w Wigilię 2026? Kiedy przysługuje dzień wolny?
Wigilia jest dniem ustawowo wolnym, jednak art. 15110 Kodeksu pracy dopuszcza wykonywanie obowiązków w święta w określonych zawodach i branżach. Dotyczy to między innymi akcji ratowniczych, usuwania awarii, ruchu ciągłego, pracy zmianowej, transportu, komunikacji oraz ochrony osób i mienia. Praca 24 grudnia może być wykonywana także w gastronomii, hotelarstwie, rolnictwie, hodowli, gospodarce komunalnej i przy usługach zaspokajających codzienne potrzeby ludności. W praktyce Wigilię w pracy mogą spędzić lekarze, pielęgniarki, ratownicy medyczni, kierowcy, pracownicy hoteli, restauracji, ochrony czy części zakładów produkcyjnych.
Osobom pracującym 24 grudnia zgodnie z przepisami przysługuje co do zasady inny dzień wolny w tym samym okresie rozliczeniowym. Jeśli okres ten kończy się 31 grudnia, również do tego dnia pracodawca powinien udzielić wolnego za pracę w Wigilię.
Gdy jego udzielenie okaże się niemożliwe, pracownikowi przysługuje dodatek w wysokości 100 proc. wynagrodzenia za każdą godzinę przepracowaną w święto. Odrębne zasady dotyczą osób zatrudnionych w systemie weekendowym.
W grudniu 2026 roku dodatkowe uprawnienie będzie związane także z drugim dniem Bożego Narodzenia, który przypada w sobotę. Pracownikom zatrudnionym w typowym rozkładzie od poniedziałku do piątku, dla których sobota jest dniem wolnym z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, pracodawca powinien wyznaczyć inny dzień wolny w okresie rozliczeniowym.
Źródła:
Państwowa Inspekcja Pracy (PIP), Główny Urząd Statystyczny (GUS), Biuro Prasowe Biedronki, OPZZ Konfederacja Pracy w Handlu, Konfederacja Lewiatan, Wprost (badanie SW Research), Wiadomości Handlowe, Bankier.pl, Fakt.
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 296),
Ustawa z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o dniach wolnych od pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r. poz. 1965),
Ustawa z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 301),
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 1245),
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 1342 ze zm.).
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.
