Skalę inwestycyjnej fali oddają wydatki zaplanowane na 2027 r. W projekcie przyszłorocznego budżetu rząd przewidział na obronność 198,1 mld zł – wraz ze środkami z Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych – co odpowiada 4,51 proc. prognozowanego PKB. Pieniądze trafią nie tylko na zakup nowoczesnego uzbrojenia, lecz także na rozbudowę potencjału produkcyjnego. Niedawno, 4 listopada, oficjalnie ruszyła budowa fabryki rakiet Hanwha WB Advanced System. Z kolei z Funduszu Inwestycji Kapitałowych Polska Grupa Zbrojeniowa otrzyma 2,4 mld zł na realizację koncepcji trzech fabryk amunicji. Istotnym wsparciem do 2030 r. będzie program SAFE, z którego do Polski ma trafić ok. 186 mld zł. Do 30 maja podpisano w jego ramach umowy na 62 projekty o łącznej wartości ok. 120 mld zł.
Inwestycje w infrastrukturę
Równie ambitnie wyglądają plany infrastrukturalne na 2027 r., na które budżet państwa przeznaczy 103 mld zł. Z tej puli 62,4 mld zł pochłonie budowa dróg, obwodnic, linii kolejowych oraz rozbudowa portów. Kontynuowane będą budowy autostrady A2, trasy S19, odcinka S6 z tunelem pod Odrą, dróg samorządowych oraz realizowanych w ramach programu wzmocnienia Krajowej Sieci Drogowej do 2030 r. Ważnym przedsięwzięciem jest Droga Czerwona – przedłużenie drogi krajowej nr 7 w Gdyni, które, choć krótkie (9 km), ma kluczowe znaczenie dla sprawnego funkcjonowania portu, sąsiadującej z jednym z węzłów bazy wojskowej oraz stoczni. Prace budowlane powinny ruszyć pod koniec 2027 r.
Na kolej w 2027 r. trafi 18,96 mld zł, stanowiące wkład do programów wieloletnich współfinansowanych przez UE, takich jak Krajowy Program Kolejowy czy rządowy program utrzymania torów warty łącznie 27,1 mld zł. W planach jest m.in. przywrócenie połączeń do Olecka, Bytowa, Nowego Dworu Gdańskiego i Limanowej, a także podniesienie prędkości pociągów do 250 km/h na trasach łączących Warszawę z Krakowem, Katowicami i Wrocławiem.
Wizja na przyszłość
W perspektywie dekady skala wydatków będzie dużo większa. Z analizy firmy Spectis Construction Market Experts wynika, że wartość planowanych i realizowanych przedsięwzięć sięga 2 bln zł. Projekty już będące w toku opiewają na 360 mld zł, natomiast 1,64 bln zł to inwestycje na etapie przetargów, planowania lub wstępnych koncepcji.
Największy strumień kapitału, rzędu 1 bln zł w ciągu 10 lat popłynie na transformację energetyczną. Budowa dwóch elektrowni jądrowych, z których pierwsza powstanie w Lubiatowie, może pochłonąć nawet 300 mld zł. Kolejne 234 mld zł zaplanowano na modernizację i rozbudowę sieci przesyłowych oraz dystrybucyjnych, a ponad 220 mld zł na odnawialne źródła i magazyny energii, ze szczególnym uwzględnieniem morskich farm wiatrowych na Bałtyku, ale też lądowych wiatraków i fotowoltaiki. Reszta zasili jednostki gazowe i systemy bilansowania gwarantujące bezpieczeństwo dostaw. Ważne będą inwestycje w ciepłownictwo, ich skala do 2040 r. może sięgnąć nawet 231 mld zł.
Największy strumień kapitału, rzędu 1 bln zł w ciągu 10 lat popłynie na transformację energetyczną. Budowa dwóch elektrowni jądrowych, z których pierwsza powstanie w Lubiatowie, może pochłonąć nawet 300 mld zł.
Niewiele mniejsze nakłady obejmą transport. Budowa Portu Polska w Baranowie wraz z siecią Kolei Dużych Prędkości (KDP) ma kosztować ponad 131 mld zł, z czego ok. 80 mld zł pochłoną same linie KDP przystosowane do prędkości 350 km/h. Harmonogram zakłada oddanie nowego lotniska oraz 130-kilometrowego odcinka KDP między Warszawą a Łodzią do końca 2032 r., a tras z Łodzi do Poznania i Wrocławia – do 2035 r. Jak poinformowało pod koniec października Ministerstwo Infrastruktury, spółka CPK ma zgodę na prace przygotowawcze i czeka na pozwolenie na budowę, które ma zapaść w grudniu 2026 r. Podpisano też kontrakty na budowę tunelu KDP w Łodzi, uzyskano decyzję środowiskową dla odcinka Warszawa Zachodnia – węzeł CPK oraz dopuszczono sześć firm i konsorcjów do kolejnego etapu przetargu na pierwszy fragment KDP (umowa ma zostać zawarta w IV kw. 2027 r.). 4 listopada na placu budowy tunelu KDP w Łodzi zakończyła się jedna z najbardziej wymagających operacji montażowych. Do komory startowej na Retkini opuszczono ważącą ok. 430 t głowicę skrawającą maszyny TBM. To kluczowy element urządzenia, które wiosną rozpocznie drążenie liczącego 4,6 km tunelu.
Linia Y wpisuje się w szerszy projekt Zintegrowanej Sieci Kolejowej, zakładający budowę 4700 km nowych torów (w tym 2700 km KDP o prędkości co najmniej 250 km/h), obejmujący również trasy Rail Baltica (Ełk–Traszki), projekt Podłęże–Piekiełko czy Katowice– strawa. Po 2035 r. PKP PLK zmodernizują ponadto 5600 km istniejących linii, a sama Grupa PKP zamierza wydać do 2032 r. ok. 180 mld zł na torowiska, dworce i nowoczesny tabor.
Rządowy Program Budowy Dróg Krajowych do 2030 r. (z perspektywą do 2033 r.) przewiduje budowę ponad 6100 km tras szybkiego ruchu i dróg krajowych, z czego 2600 km stanowią nowe zadania, a ponad 3,5 tys. km – inwestycje kontynuowane. Równolegle trwa realizacja programu budowy 100 obwodnic. Według danych GDDKiA w budowie znajduje się 116 zadań drogowych o długości prawie 1360 km i wartości 59,3 mld zł, w przetargu jest kolejne 30 odcinków (394,1 km) wycenianych na 14 mld zł.
Dynamicznie rozwijają się także porty morskie. W Świnoujściu do przełomu lat 2029 i 2030 ma powstać Przylądek Pomerania – głębokowodny port zewnętrzny liczący 186 ha z czterema terminalami i 3,3 km nabrzeży za 2,5 mld zł, uzupełniony o nowy tor podejściowy za ok. 7,3 mld zł. W Porcie Gdynia rusza budowa mroźni za prawie 224 mln zł, trwa realizacja wartego ok. 5 mld zł Portu Zewnętrznego na sztucznym półwyspie (150 ha). Jego pierwszy etap zakończy się w 2031 r. i zwiększy zdolności przeładunkowe oraz otworzy port na największe statki klasy Baltimax. Tymczasem 30 października w Porcie Gdańsk oficjalnie otwarto Terminal Instalacyjny Offshore T5. Powiększył on lądowy obszar portu o ponad 21 ha. Inwestycja o wartości prawie 1,2 mld zł, dofinansowana 700 mln zł z KPO, ma kluczowe znaczenie dla sprawnej realizacji projektów offshore wind.
Fundamentem dual-use
Zasadniczo nowe projekty łączy koncepcja dual-use, czyli podwójnego zastosowania. Infrastruktura ma w czasie pokoju służyć obywatelom i gospodarce, a w razie kryzysu wspierać wojsko oraz obronę cywilną.
Przykładem jest zakończony 30 września nabór NFOŚiGW na dofinansowanie systemowych magazynów ciepła zdolnych do pracy awaryjnej. Jak podkreśla Józef Matysiak, zastępca prezesa zarządu NFOŚiGW, kierowanie środków europejskich na takie instalacje wzmacnia bezpieczeństwo energetyczne, odporność infrastruktury krytycznej oraz niskoemisyjną transformację. Rozwiązania dual-use to również np. odporne na uszkodzenia linie energetyczne przy granicach, inwestycje Polskiej Spółki Gazownictwa w sieci i przyłącza biometanowe czy mniej oczywiste zastosowania, tak jak w przypadku farm wiatrowych, projektowanych jako systemy wczesnego ostrzegania,
W transporcie oznacza to nabrzeża portowe przystosowane do obsługi okrętów desantowych i zaopatrzeniowych, lotniska ze wzmocnioną nawierzchnią i poszerzonymi płytami dla ciężkich samolotów transportowych, a także drogi i mosty o podwyższonej nośności, umożliwiające bezpieczny przejazd kolumn czołgów.
Krzysztof Mazur, prezes Rady Polskich Przedsiębiorców Globalnych, zwraca uwagę na to, że sukces takich inwestycji wymaga nie tylko jasnych standardów odporności, lecz także instytucji zdolnych połączyć kapitał prywatny z potrzebami lokalnych społeczności.
Program inwestycyjny opiera się na montażu finansowym łączącym budżet państwa, fundusze europejskie (w tym KPO i program FEnIKS), kredyty instytucji rozwojowych oraz kapitał prywatny i spółki strategiczne.
Swój wkład wnoszą narodowi czempioni. KGHM Polska Miedź planuje wydać na inwestycje 32 mld zł. Polska Grupa Energetyczna w zaktualizowanej strategii do 2035 r. zapisała wydatki rzędu 210 mld zł, w tym 80 mld zł na OZE i 70 mld zł na sieci. Największą skalę prezentuje jednak ORLEN, który do 2035 r. chce zainwestować nawet 380 mld zł. Podsumowując pierwszy rok realizacji strategii, prezes koncernu Ireneusz Fąfara wskazał na pozyskanie nowych złóż gazu w Norwegii i Polsce, budowę pierwszej morskiej farmy wiatrowej na Bałtyku, uruchomienie trzech projektów elektrowni gazowych oraz modernizację sieci przesyłowych – ma to dać Polsce bezpieczną i możliwie tanią energię.
Wpływ na gospodarkę
Zdaniem ekonomistów dotychczasowe motory polskiego wzrostu, oparte na konsumpcji i niskich kosztach pracy, się wyczerpują, dlatego wielkie inwestycje stają się warunkiem dalszego rozwoju. Efekty już widać w danych GUS. W I kw. tego roku PKB wzrosło o 3,7 proc. r/r, w II kw. o 4,1 proc., a w III kw. o 3,5 proc. Eksperci oceniają, że mimo lekkiego wyhamowania w III kw., wywołanego słabszym tempem robót budowlanych, zwłaszcza na kolei, gospodarka utrzymuje solidny impet, co tylko potwierdza kluczową rolę projektów infrastrukturalnych.
Ożywienie inwestycyjne nie przekłada się na razie na rynek pracy. Polski Instytut Ekonomiczny zwraca uwagę na niską liczbę ofert zatrudnienia i dużą ostrożność firm w tworzeniu etatów. Ekonomiści PIE przypominają, że rynek pracy reaguje na poprawę koniunktury z opóźnieniem, a przedsiębiorstwa przed szybką rekrutacją powstrzymują dziś wysokie koszty pracy oraz niepewność gospodarcza.
PAO

