Zatrzymania w Orlenie i miliardowa szkoda. Prokuratura ujawnia szczegóły

 Pięciu zatrzymanych

Prokuratura Krajowa we wpisie na platformie X poinformowała we wtorek, że ABW zatrzymała pięciu byłych i obecnych menadżerów Orlenu, w tym byłego członka zarządu spółki z lat 2018–2024. Przedstawiono im zarzuty w śledztwie dotyczącym bezpodstawnego zaniżania cen paliw w okresie od sierpnia do listopada 2023 r. 

- Wśród zatrzymanych są: były członek zarządu spółki pełniący tę funkcję w latach 2018-2024, dyrektor wykonawczy, dwóch dyrektorów biur oraz kierownik działu, odpowiedzialni za obszar handlu hurtowego, politykę cenową oraz ustalanie cen paliw (M.R., F.W., J.G., M.W. i Z.I.). - podaje Prokuratura Krajowa.

Miliardowa szkoda

Podczas konferencji prasowej minister sprawiedliwości Waldemar Żurek, przedstawiając ustalenia śledztwa, powiedział, że z postępowania tego wynika, iż w Orlenie w okresie przedwyborczym 2023 r. „doszło do bezprawnego zaniżenia cen hurtowych paliwa”. Jak podkreślił, w spółce już właściwie od sierpnia 2023 r. „dochodziło do celowego, bezprawnego manipulowania ceną paliwa, żeby uzyskać określony efekt w postaci niższej ceny w dystrybutorach”.

Minister sprawiedliwości, Prokurator Generalny Waldemar Żurek poinformował, że sprawa ma charakter rozwojowy. - Kwota wyrządzonej szkody jest gigantyczna. Biegli oszacowali, że to kwota 4,1 mld zł - powiedział Żurek. 

Braki paliwa na 600 stacjach

Jak mówił, przez przestępcze działania kilku osób w spółce z udziałem Skarbu Państwa, kluczowej dla polskiej gospodarki, doszło ostatecznie do takiej sytuacji, że na ponad 600 stacjach Orlenu zabrakło paliwa - w związku z tym w spółce wydano zalecenie, aby informować, że nastąpiła awaria dystrybutorów.

- Żadne przesłanki ekonomiczno-gospodarcze, czyli to, co działo się na rynku paliw, światowym europejskim, nie wskazywały na to, że te ceny można było obniżyć - oświadczył Żurek, odnosząc się do sytuacji z sierpnia, a także z września 2023 r. Zwrócił uwagę, że Orlen posiada określone procedury, które muszą być dochowane, żeby doszło do zgodnego z prawem obniżenia cen paliw.

Polityczne przesłanki działania

- W tym przypadku prokuratura stwierdziła, że mamy ewidentnie powiązaną z okresem przedwyborczym bezprawną manipulację cenami paliw, z nieuwzględnianiem tego, co dzieje się na rynku, i jednocześnie z naruszeniem procedur wewnątrz spółki – dodał minister sprawiedliwości. Jak zaznaczył, sprawa ma charakter rozwojowy.

Ocenił jednocześnie, że przypadek ten dotyczy „łamania prawa w celach ewidentnie politycznych”. - To manipulowanie bezprawne ceną paliwa było w okresie wyborczym i dokonywali tego ci, którzy dzisiaj wspierają opozycję, a kiedyś zarządzali Orlenem i ponosili pełną odpowiedzialność za to, co dzieje się w spółce - oświadczył.

Czynności procesowe w toku

Żurek wyjaśnił, że sprawa dotyczy przestępstwa opisanego w artykule 296 Kodeksu karnego, czyli wyrządzenia szkody w obrocie gospodarczym. Jest ono zagrożone karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. - Ale w tym przypadku zachodzi jeszcze przesłanka z art. 306 punkt b Kodeksu karnego, gdzie mówi się o kwocie wyrządzonej szkody w wielkich rozmiarach. Wtedy zagrożenie karą sięga aż 25 lat - dodał minister sprawiedliwości.

Jak stwierdził Żurek, we wtorek po południu wciąż jeszcze prowadzone były czynności procesowe z zatrzymanymi osobami. - Możemy się spodziewać dalszych decyzji procesowych po tym, jak te czynności zostaną ukończone - dodał.

Do zatrzymania przez ABW na polecenie łódzkiego wydziału ds. przestępczości zorganizowanej Prokuratury Krajowej pięciu byłych i obecnych menadżerów Orlenu doszło w poniedziałek.

Cel śledztwa

Śledztwo w sprawie podejrzenia zaniżania przez Orlen cen paliw wszczęła 17 stycznia 2024 r. Prokuratura Okręgowa w Płocku, gdzie znajduje się siedziba i główny zakład produkcyjny spółki. Postępowanie obejmowało okres od 1 sierpnia do 31 października 2023 r. W maju 2024 r. zostało przejęte przez Prokuraturę Krajową w Łodzi. Powodem – jak wyjaśniano - były duża waga obu postępowań i duży zakres zgromadzonego materiału dowodowego.

Celem śledztwa było ustalenie, czy poprzez nadużycie uprawnień bądź niedopełnienie obowiązków przez osoby zarządzające Orlenem mogło dojść do niezasadnego zaniżenia cen paliw płynnych względem cen rynkowych, a w związku z tym do sprowadzenia bezpośredniego niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody majątkowej w wielkich rozmiarach w spółce - wtedy jeszcze, jak podawano, w nieustalonej kwocie.

W ramach śledztwa w sprawie podejrzenia zaniżania cen paliw w Orlenie, a także w związku z odrębnym postępowaniem, dotyczącym fuzji z Lotosem, w marcu 2024 r. przeszukano z udziałem ABW biura koncernu w Płocku, a także w Warszawie oraz w Gdańsku. Zabezpieczono wówczas w sumie 73 gigabajty dokumentów w wersji elektronicznej i 2 terabajty korespondencji z poczty elektronicznej.