Ważne
SKRÓT:
- 8,4% polskich firm korzystało ze sztucznej inteligencji w 2025 r. Średnia w UE to 20%. Polska zajęła przedostatnie miejsce w Unii w 2025 roku pod tym względem.
- Sam zakup technologii nie gwarantuje, że firma stanie się bardziej efektywna. Źle dobrany system może zniechęcić do kolejnych inwestycji.
- Pięć błędów to: zakup przed zdefiniowaniem problemu, oddanie decyzji dostawcy, automatyzowanie chaosu, pominięcie pełnych kosztów i cyberbezpieczeństwo „na później”.
- Przed rozmową z dostawcą musisz wiedzieć trzy rzeczy: jaki problem rozwiązujesz, jaki efekt chcesz osiągnąć i jak go zmierzysz.
Polskie firmy niepotrzebnie przepalają budżety na cyfryzację i AI przez te 5 błędów
Polska znalazła się w 2025 r. na przedostatnim miejscu w Unii Europejskiej pod względem wykorzystania sztucznej inteligencji przez firmy. Z danych Eurostatu, które przytaczają eksperci, wynika, że korzystało z niej 8,4% polskich przedsiębiorstw wobec 20% średnio w UE. Niższy odsetek odnotowano tylko w Rumunii.
Nadrabianie dystansu zakupami na oślep to jednak pułapka. Eksperci Fundacji Koalicja Na Rzecz Polskich Innowacji wskazują pięć błędów, które sprawiają, że nawet dobra technologia nie daje efektu biznesowego. Fundacja uczestniczy w programie WAMA EDIH, w którym w latach 2024-2026 przeprowadzono 360 diagnoz dojrzałości cyfrowej przedsiębiorstw. Jeśli planujesz dla firmy kupić system, CRM, ERP albo narzędzie AI, sprawdź, czy nie popełniasz któregoś z nich.
Błąd 1. Kupujesz technologię, zanim nazwiesz problem. Jak nie pomylić tylko nowoczesnego rozwiązania z tym naprawdę potrzebnym firmie
Nazwa technologii nie jest odpowiedzią na problem biznesowy. Zanim cokolwiek kupisz, ustal, który proces naprawdę wymaga usprawnienia. Może to być ręczne przepisywanie danych, zbyt długa obsługa klienta, brak informacji do podejmowania decyzji albo zadania, które da się częściowo zautomatyzować.
"Najdroższy błąd często pojawia się jeszcze przed zakupem. Jeżeli firma zaczyna od wyboru technologii zamiast od określenia problemu, bardzo łatwo pomylić nowoczesne rozwiązanie z potrzebnym rozwiązaniem. Przed inwestycją warto określić koszt obecnego procesu i ustalić, po czym poznamy, że zmiana rzeczywiście się opłaciła." - ocenia Marcin Czyża, prezes Fundacji Koalicja Na Rzecz Polskich Innowacji.
Ważne
Najpierw weryfikuj więc obecne koszty. Bez policzenia kosztu obecnego procesu nie sprawdzisz później, czy inwestycja się zwróciła.
Błąd 2. Dostawca decyduje za ciebie. Tylko co czwarta firma ma kadrę IT do wdrożenia AI
Jeśli nie masz w firmie kompetencji, by ocenić, czego potrzebujesz, łatwo oddać dostawcy nie tylko wdrożenie, ale też zdefiniowanie problemu. Przy złożonych projektach to ryzykowne. Dostawca zna swoje rozwiązanie, ale nie musi znać procesów twojej firmy, jej ograniczeń, kompetencji pracowników ani planów rozwoju.
Według danych PARP tylko około jedna czwarta przedsiębiorstw deklaruje dostęp do wykwalifikowanej kadry IT, która potrafi wdrażać i utrzymywać rozwiązania oparte na AI. Dlatego przed rozmową z dostawcą ustal przynajmniej trzy rzeczy:
- jaki problem chcesz rozwiązać?
- jaki efekt chcesz osiągnąć?
- jak będziesz mierzyć rezultat?
Błąd 3. Bez uporządkowania procesów w firmie, z AI tylko zautomatyzujesz chaos - technologia przyspieszy powielanie błędów
Technologia nie naprawi źle zaprojektowanego procesu. Jeśli dane są niepełne i rozproszone, a pracownicy wprowadzają ręczne poprawki lub obchodzą procedury, automatyzacja przyspieszy tylko powielanie błędów. Najlepiej widać to przy sztucznej inteligencji. Zanim zautomatyzujesz proces, uporządkuj jego przebieg i sprawdź jakość danych. Jeśli to możliwe, przetestuj rozwiązanie w ograniczonej skali.
"W diagnozach dojrzałości cyfrowej analizujemy nie tylko technologie wykorzystywane przez przedsiębiorstwo. Patrzymy również na procesy, dane, kompetencje i gotowość organizacji do zmiany. Czasem najlepszym pierwszym krokiem nie jest zakup kolejnego systemu, ale uporządkowanie procesu, spisanie go albo przetestowanie rozwiązania na niewielkiej części działalności." - radzi Amelia Szukowska, wiceprezes Fundacji Koalicja Na Rzecz Polskich Innowacji.
Błąd 4. Liczysz tylko cenę systemu. Jakie koszty wdrożenia łatwo przeoczyć
Cena oprogramowania czy wdrożenia to dopiero początek rachunku. Do kosztów dolicz:
- czas pracowników,
- integrację z innymi systemami,
- szkolenia,
- utrzymanie rozwiązania i aktualizacje,
- ewentualne zmiany w procesach.
Jeszcze ważniejsze jest pytanie o efekt. Jeśli nie wiesz, ile godzin pracy chcesz odzyskać, ile błędów wyeliminować albo o ile skrócić obsługę klienta, po kilku miesiącach nie ocenisz, czy projekt się udał. A wtedy łatwo uznać, że pieniądze poszły w błoto.
Błąd 5. Cyberbezpieczeństwo zostawiasz na potem. Dlaczego poprawki już po wdrożeniu mogą kosztować więcej?
Im więcej procesów przenosisz do środowiska cyfrowego, tym ważniejsze stają się bezpieczeństwo danych, dostępów i ciągłość działania. Firmy często traktują je jednak jako osobny temat na później, po wdrożeniu technologii.
Eksperci ostrzegają, że takie podejście może wymusić kosztowne zmiany w działającym już rozwiązaniu. W skrajnych przypadkach prowadzi do poważnych incydentów bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo ujmij więc w planie projektu od pierwszego dnia.
Pięć pytań przed zakupem rozwiązania technologicznego. Checklista kontrolna dla właściciela firmy
Poniższe pytania to praktyczne podsumowanie opracowane na podstawie zaleceń ekspertów:
- Jaki konkretny proces chcę usprawnić i ile kosztuje mnie dziś?
- Czy umiem sam opisać problem, efekt i sposób pomiaru?
- Czy proces jest opisany, a dane kompletne i uporządkowane?
- Ile łącznie kosztuje wdrożenie, szkolenia i utrzymanie, i co dokładnie zyskam?
- Czy zabezpieczenie danych i dostępów jest częścią planu od początku?
Diagnoza dojrzałości cyfrowej. Co dostaną firmy w programie EDIH 2.0 od listopada 2026?
Diagnoza dojrzałości cyfrowej to analiza tego, jak firma korzysta z technologii. Eksperci oceniają procesy, dane, kompetencje i gotowość organizacji do zmian. Celem jest pomoc w ustaleniu priorytetów cyfryzacji i wyborze rozwiązań, które odpowiadają realnym potrzebom firmy.
W kolejnej edycji programu, EDIH 2.0, która rozpocznie się w listopadzie, diagnostyka zostanie rozszerzona o współpracę z ekspertem biznesowym i technologicznym. Wsparcie nie skończy się na samej diagnozie. Eksperci pomogą opisać i uporządkować procesy, a potem zaproponują dopasowane narzędzia, zarówno płatne, jak i bezpłatne. Na koniec firmy dostaną szkolenie z obsługi rekomendowanych narzędzi.
"Dobra cyfryzacja nie polega na tym, że firma ma więcej systemów, aplikacji czy narzędzi AI. Technologia powinna rozwiązywać konkretny problem i przynosić mierzalny efekt biznesowy. Dlatego pierwszym krokiem powinna być diagnoza potrzeb przedsiębiorstwa, a dopiero później wybór technologii." - podsumowuje Amelia Szukowska, wiceprezes Fundacji Koalicja Na Rzecz Polskich Innowacji
TOP 5 błędów firm przy wdrażaniu AI i technologii - FAQ
Ile polskich firm korzysta ze sztucznej inteligencji?
W 2025 r. korzystało z niej 8,4% przedsiębiorstw. Średnia w UE wynosiła 20%.
Które miejsce zajmuje Polska w UE pod względem wykorzystania AI w firmach?
Zajęła przedostatnie w 2025 roku. Według Eurostatu niższy odsetek firm korzystających z AI odnotowano tylko w Rumunii.
Jakie błędy przy cyfryzacji firmy wskazują eksperci?
Pięć: zakup technologii przed zdefiniowaniem problemu, oddanie decyzji dostawcy, automatyzowanie chaosu, pomijanie kosztu całej inwestycji i traktowanie cyberbezpieczeństwa jako dodatku.
Co ustalić przed rozmową z dostawcą oprogramowania?
Trzy rzeczy: jaki problem chcesz rozwiązać, jaki efekt osiągnąć i jak będziesz mierzyć rezultat.
Jakie koszty trzeba doliczyć do ceny systemu?
Czas pracowników, integrację z innymi systemami, szkolenia, utrzymanie i aktualizacje oraz ewentualne zmiany w procesach.
Czym jest diagnoza dojrzałości cyfrowej?
To analiza technologii, procesów, danych, kompetencji i gotowości firmy do zmian. W latach 2024-2026 w programie WAMA EDIH przeprowadzono 360 takich diagnoz.
Źródło: Fundacja Koalicji Na Rzecz Polskich Innowacji
Fundacja Koalicji Na Rzecz Polskich Innowacji od 2015 roku działa na rzecz rozwoju innowacyjności i konkurencyjności polskiej gospodarki, łącząc przedstawicieli biznesu, nauki, administracji publicznej i środowiska eksperckiego. Fundacja tworzy przestrzeń do współpracy międzysektorowej, wspiera rozwój sektora R&D oraz inicjuje i wdraża rozwiązania sprzyjające rozwojowi innowacji w Polsce. Realizuje projekty związane m.in. z transformacją cyfrową, nowymi technologiami i współpracą nauki z biznesem. Fundacja jest zaangażowana w realizację WAMA EDIH, w ramach którego wspiera małe i średnie przedsiębiorstwa w procesie transformacji cyfrowej. Prowadzi również program Science Leaders Board, łączący środowisko naukowe z biznesem i sektorem nowych technologii, oraz angażuje się w dialog z administracją publiczną dotyczący warunków rozwoju innowacyjnej gospodarki. Więcej informacji: https://koalicjadlainnowacji.pl/
W redakcji Infor.pl dzieli się wiedzą opartą na przygotowaniu zawodowym radcy prawnego oraz doświadczeniu z kancelarii prowadzonej od 2017 roku. Jego droga zawodowa związana z prawem zaczęła się jednak już w 2012 roku – po ukończeniu studiów na kierunku prawo na Krakowskiej Akademii rozpoczął pracę w kancelarii (choć jako stażysta zdobywał doświadczenie prawnicze już od 2010 roku), by następnie w latach 2014–2016 odbyć aplikację w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Krakowie i zdać państwowy egzamin zawodowy na radcę prawnego w 2017 roku. Szczególny nacisk kładzie na zagadnienia z zakresu prawa cywilnego, gospodarczego, autorskiego, nowych technologii oraz obrotu nieruchomościami, a także prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Z Krakowem związany jako mieszkaniec od 2007 roku, co przekłada się także na dobrą znajomość lokalnego kontekstu. Prywatnie pasjonuje się motoryzacją – zarówno światem samochodowym, jak i motocyklowym (od kilku lat motocyklista) oraz kinematografią. Miłośnik Włoch.