Znamy już bilans pierwszego roku funkcjonowania systemu kaucyjnego w Polsce. Wprowadzony w październiku 2025 roku odnotował zwrot ponad 5 mld opakowań. To butelki szklane i plastikowe oraz metalowe puszki.
Resort klimatu nie zamierza jednak na tym poprzestać: system ma zostać rozszerzony.
Ponad 5 mld zwróconych opakowań
Ponad 5 mld zwróconych opakowań w 65,5 tys. punktów zbiórki w całym kraju. Ministerstwo Klimatu i Środowiska podsumowuje pierwszy rok działania systemu kaucyjnego i przekonuje, że to pozytywna zmiana. Dzięki niej butelki i puszki nie zaśmiecają już polskich lasów i skwerów, ale trafiają tam, gdzie powinny - do recyklingu. Dobrze obrazują to rezultaty ostatniego sprzątania, które prowadzili wolontariusze akcji Czysta Odra. Zebrano o 80 proc. mniej puszek i o 90 proc. mniej butelek PET.
Jak przekazano podczas środowej konferencji prasowej, efekt, na który inne kraje czekały dwa lub trzy lata, w Polsce został osiągnięty już po roku.
Można powiedzieć, że fazę wstępną rozwijania systemu kaucyjnego mamy za sobą. Po pierwsze, system kaucyjny działa i jego wprowadzenie miało sens
- przekazała szefowa resortu Paulina Hennig-Kloska.
Warto wspomnieć, że jednym z głównych celów działającego w Polsce systemu kaucyjnego jest osiągnięcie unijnych poziomów selektywnej zbiórki opakowań po napojach. Do 2028 roku Polska musi osiągnąć poziom 77 proc., a do 20209 roku: 90 proc. UE nie nakazuje przy tym, by kraje członkowskie przystępowały do systemu kaucyjnego: droga do osiągnięcia celu może być inna.
Przykład
Przykładem jest Francja, która po przeprowadzeniu szerokich konsultacji z samorządami, producentami i branżą recyklingową nie zdecydowała się na wprowadzenie obowiązkowego systemu kaucyjnego. Ministerstwo Transformacji Ekologicznej woli postawić na dobrowolność i skupić się na tych regionach, w których poziomy selektywnej zbiórki są najniższe.
Polacy coraz bardziej przekonują się do butelkomatów?
Wyniki badań ankietowych są jednoznaczne: coraz więcej osób pozytywnie ocenia wprowadzony przed rokiem system kaucyjny, wzrosła również liczba tych, którzy zwracają opakowania objęte kaucją. Obecnie z systemu korzysta i nadal zamierza to robić 75 proc. badanych. Najchętniej korzystają oni z automatycznych urządzeń, łącząc zwrot opakowań z zakupami w pobliskim sklepie. Dużą popularnością cieszą się więc automaty zlokalizowane na terenie sklepów i na parkingach przysklepowych.
Jak pokazują dane MKiŚ, w Polsce działa 65,5 tys. punktów zwrotu, z czego 23,5 tys. automatów. To właśnie urządzenia odpowiadają za większość zwrotów: dane mówią o 90 proc. zwróconych butelek i puszek.
Polacy rozumieją, po co jest system kaucyjny, wspierają go, są jego uczestnikami. Plastik zniknął z otoczenia, a ekonomicznie ma też system coraz większe uzasadnienie
- dodała ministra klimatu Paulina Hennig-Kloska.
Zmiany w systemie kaucyjnym coraz bliżej
Już wiadomo, że system kaucyjny zostanie rozszerzony, jednak nie o kartony po sokach i mleku, ale małe szklane butelki tzw. małpki. MKiŚ liczy na to, że dzięki wprowadzeniu kaucji zwrotnej na te rodzaje butelek uda się zwiększyć poziom selektywnej zbiórki opakowań, a przy tym znacząco zmniejszyć liczbę pustych butelek w przestrzeni publicznej. Szacuje się, że dziennie w Polsce sprzedaż "małpek" liczy się w milionach sztuk. Najwięcej alkoholi w butelkach o pojemności 100 lub 200 ml sprzedaje się w godzinach porannych.
Część polityków postuluje podjęcie innych kroków: wycofanie z rynku alkoholi w butelkach o małej pojemności. Jednak choć pomysł powraca jak bumerang, konkretnej ścieżki legislacyjnej brak. Dotąd nie stworzono projektu, który wprowadziłby taki zakaz i nie zanosi się na to, by w najbliższym czasie miało się to zmienić.
Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.