Forsal logo

Tak się wycina pięćdziesięciolatków z rynku pracy. Coraz mocniej dzielą pracowników ze względu na wiek

Ten tekst przeczytasz w 7 minut
12 minut temu
Tak się wycina pięćdziesięciolatków z rynku pracy. Coraz mocniej dzielą pracowników ze względu na wiek
Tak się wycina pięćdziesięciolatków z rynku pracy. Coraz mocniej dzielą pracowników ze względu na wiek/Shutterstock
Doświadczenie, lojalność, opanowanie i wysokie kompetencje. Teoretycznie to atuty, których pracodawcy powinni szukać u kandydatów. W praktyce coraz częściej okazują się niewystarczające, gdy w grę wchodzi wiek. Pracownicy po pięćdziesiątce rzadziej awansują, gorzej oceniają swoje perspektywy zawodowe i znacznie mniej optymistycznie patrzą na własną sytuację finansową. Młodsi również nie mają łatwo, bo muszą mierzyć się ze stereotypami dotyczącymi braku doświadczenia. Efekt? Rynek pracy coraz wyraźniej dzieli ludzi na pokolenia, a firmy ryzykują utratę cennych kompetencji.

Rynek pracy po raz pierwszy w historii obejmuje aż pięć pokoleń. Przedstawiciele różnych generacji mają odmienne priorytety zawodowe, oczekiwania wobec pracodawców i podejście do rozwoju kariery. Problem zaczyna się wtedy, gdy różnice pokoleniowe stają się podstawą nierównego traktowania.

Najnowszy raport ADP Research „People at Work 2026” pokazuje, jak bardzo różnią się oceny własnych możliwości zawodowych i sytuacji finansowej w poszczególnych grupach wiekowych. Wnioski nie są optymistyczne. Szczególnie niepokojąca jest sytuacja doświadczonych pracowników, którzy coraz częściej mają poczucie, że ich szanse na rozwój maleją wraz z wiekiem.

Młodzi wierzą w swoje kompetencje. Starsi coraz mniej w pracodawców

W skali świata to młodsi pracownicy przodują pod względem oceny własnych możliwości i gotowości do zdobywania nowych kompetencji. Prawie jedna trzecia (30 proc.) osób w wieku 27-39 lat uważa, że ma umiejętności potrzebne do rozwoju kariery w ciągu najbliższych trzech lat. To najwyższy wynik spośród wszystkich analizowanych grup wiekowych.

W Polsce najbardziej pewni swoich umiejętności są pracownicy w wieku 18-26 lat (20 proc.). Niewiele mniej optymistycznie wypadają osoby między 27. a 39. rokiem życia (19 proc.). W grupie 40-64 lata odsetek ten spada do 16 proc.

Jeszcze większe różnice widać w ocenie wsparcia ze strony pracodawców. Pracownicy znacznie mniej optymistycznie oceniają gotowość firm do inwestowania w rozwój ich kompetencji. O ile niemal co piąty najmłodszy badany jednoznacznie potwierdza, że otrzymuje konkretne wsparcie w tym zakresie (19 proc.), o tyle wśród najstarszych pracowników podobną odpowiedź wskazuje już tylko co dziesiąty (10 proc.).

Różnice pokoleniowe widać również w poczuciu bezpieczeństwa finansowego. Na świecie zaledwie 10 proc. osób w wieku 55-64 lat zdecydowanie dobrze ocenia swoją sytuację finansową. To o połowę mniej niż wśród dwudziesto- i trzydziestolatków, gdzie odsetek ten wynosi w obu grupach po 19 proc.

W Polsce dysproporcje są jeszcze bardziej widoczne. Podczas gdy co piąty pracownik w wieku 18-26 lat (20 proc.) deklaruje, że jest w stanie zaspokoić swoje potrzeby finansowe, wśród osób w wieku 55-64 lata taką ocenę przedstawia zaledwie 5 proc. badanych.

– W obliczu zmian, jakie sztuczna inteligencja wnosi do codziennych obowiązków, organizacje potrzebują strategii HR opartych na danych, ale jednocześnie skoncentrowanych na człowieku. W ten sposób sprostają różnorodnym potrzebom zawodowym wielopokoleniowego zespołu – mówi dr Nela Richardson, główna ekonomistka ADP.

– Poprzez transparentną politykę płacową, regularny feedback oraz elastyczne programy rozwoju dopasowane do indywidualnych ambicji organizacje tworzą środowisko, w którym każdy pracownik czuje się doceniony i ma realny wpływ na swój sukces – dodaje.

Starsi pracownicy mają atuty, których firmy wciąż nie potrafią wykorzystać

Różnorodność pokoleniowa nie musi być dla pracodawców problemem. Przeciwnie, może stać się jednym z ważniejszych czynników poprawiających wyniki biznesowe. Poszczególne generacje wnoszą do organizacji odmienne, ale uzupełniające się kompetencje. Dzięki temu firmy mogą budować bardziej odporne, zróżnicowane i produktywne zespoły.

Co istotne, starsi pracownicy mają również cechy, które w realiach współczesnego rynku pracy są szczególnie cenne. Z badania ADP „People at Work” wynika, że to właśnie oni najrzadziej doświadczają silnego stresu. Blisko połowa (48 proc.) osób w wieku 65 lat i więcej oraz 32 proc. pracowników między 55. a 64. rokiem życia deklaruje, że negatywne napięcie związane z pracą towarzyszy im rzadziej niż raz w miesiącu.

Jednocześnie pracownicy po pięćdziesiątce wykazują równie wysoki poziom zaangażowania i poczucia sensu wykonywanej pracy co młodsze pokolenia. Trudno więc mówić o braku motywacji czy gotowości do dalszego rozwoju.

– Dziś w pracy spotykają się regularnie przedstawiciele pokolenia Z, milenialsów, X i boomerów. Sporadycznie i raczej przy dorywczych zajęciach zdarzają się również alfy. Choć tak zbudowane zespoły oznaczają większą rozpiętość oczekiwań wobec miejsca pracy, to sama różnorodność talentów jest niewątpliwie zaletą. Młodsi pracownicy często wnoszą świeże pomysły i nowoczesne kompetencje, z kolei starsi oferują cenne doświadczenie, spokój i lojalność jako wzór zachowań – mówi Katarzyna Topczewska, senior HR Business Partner w ADP Polska.

– Pracodawcy mogą świadomie kształtować strukturę pracy tak, aby pokolenia mogły wzajemnie uzupełniać i wspierać swoje mocne strony. Warto rozwijać programy mentoringu międzypokoleniowego oraz tworzyć przestrzenie do wymiany wiedzy, co usprawni współpracę, przyspieszy rozwój kompetencji i zwiększy produktywność – dodaje.

Pięćdziesięciolatkowie stają się niewidzialni. Dane o awansach są alarmujące

Najbardziej niepokojące wnioski z polskiego rynku pracy dotyczą możliwości awansu. Z danych zebranych w badaniu „People at Work” wynika, że już po czterdziestce pracownicy znacznie rzadziej otrzymują propozycje objęcia wyższego stanowiska.

W najmłodszej badanej grupie aż połowa pracowników awansowała w ciągu ostatniego roku. Wśród osób w wieku 40-54 lata było to już tylko 27 proc., a w grupie powyżej 55. roku życia zaledwie 19 proc.

Nie jest to wyłącznie polska specyfika. Podobna tendencja występuje we wszystkich badanych krajach Europy, w których społeczeństwa się starzeją. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w części państw pozaeuropejskich. W Egipcie awans w ostatnim roku otrzymało aż 77 proc. pracowników po pięćdziesiątce. W Indiach odsetek ten wyniósł 69 proc., a w Turcji 54 proc.

Równie wymowne są deklaracje dotyczące przyszłości zawodowej. W skali świata to europejscy pracownicy z wieloletnim doświadczeniem najgorzej oceniają swoje szanse na awans w kolejnym roku. Pozytywnie patrzy na nie zaledwie co czwarty Europejczyk po czterdziestce. Wśród osób powyżej 55. roku życia odsetek ten spada do 13 proc.

W Polsce wyniki są bardzo zbliżone. Na awans w najbliższym roku liczy 26 proc. pracowników w wieku 40-54 lata i zaledwie 13 proc. osób po 55. roku życia.

Znacznie większy optymizm wykazują dojrzali pracownicy z Ameryki Łacińskiej, Afryki i Azji. W Chinach na awans liczy aż 68 proc. czterdziestolatków i 56 proc. pięćdziesięciolatków. Podobne nastroje panują w Indonezji, gdzie odsetki wynoszą odpowiednio 64 i 53 proc., oraz w Wietnamie (65 i 52 proc.).

– To sygnał, że osoby w średnim wieku na wiele lat przed emeryturą czują już pewne zagrożenie i postępującą niewidzialność na rynku pracy – stwierdza Katarzyna Topczewska.

– Tymczasem dla pracodawców właśnie starsze grupy wiekowe są tym potencjałem, po który warto sięgnąć – stoi za nimi doświadczenie, spokój i zimna krew oraz wysokie kompetencje, w tym również cyfrowe. Mają też rozwinięte umiejętności interpersonalne, potrafią rozładowywać konflikty, negocjować z klientami i budować długofalowe relacje oparte na zaufaniu – zaznacza.

Wiek największą barierą równości. Deklaracje firm nie wystarczą

Problem dyskryminacji ze względu na wiek potwierdzają również inne badania. Raport „Równość szans na polskim rynku pracy 2025” autorstwa Staffly pokazuje, że choć wiele firm publicznie deklaruje prowadzenie polityki równych szans, rzeczywistość pracowników i kandydatów do pracy nie zawsze odpowiada tym zapewnieniom.

Aż 54,1 proc. respondentów wskazuje wiek jako główną przeszkodę w zapewnieniu równości szans. Z kolei 39,1 proc. badanych przyznaje, że doświadcza dyskryminacji ze względu na płeć. Wśród kobiet odsetek ten jest jeszcze wyższy i wynosi 54 proc. Również raport „Równość szans na polskim rynku pracy 2025” autorstwa Staffly potwierdza, że choć wiele firm publicznie deklaruje politykę równych szans, dane pokazują coś innego.

Zdaniem Natalii Bogdan, prezeski firmy rekrutacyjnej Jobhouse, pracodawcy powinni potraktować te wyniki jako ostrzeżenie. Same deklaracje, a nawet formalnie przyjęte procedury antydyskryminacyjne nie wystarczą, jeśli kandydaci w praktyce nie czują się traktowani na równi z innymi.

To właśnie doświadczenia osób uczestniczących w rekrutacjach pokazują, czy polityka równościowa rzeczywiście działa, czy pozostaje jedynie elementem komunikacji wizerunkowej firmy. – Jeśli chcemy budować dojrzały rynek pracy, musimy mówić otwarcie o patologiach w rekrutacji i systematycznie wdrażać narzędzia, które zamienią dobre intencje w konkretne działania – ocenia Natalia Bogdan.

Wnioski są trudne do zignorowania

Firmy deklarują, że liczą się dla nich kompetencje, doświadczenie i zaangażowanie, ale dane pokazują, że wiek nadal może skutecznie ograniczać możliwości rozwoju zawodowego. I dotyczy to nie tylko osób zbliżających się do emerytury, lecz także pracowników, którzy mają przed sobą jeszcze kilkanaście lub kilkadziesiąt lat aktywności zawodowej.

W obliczu starzenia się społeczeństwa i kurczących się zasobów pracowników takie podejście jest nie tylko niesprawiedliwe, ale również kosztowne biznesowo. Odrzucając kandydatów ze względu na metrykę i ograniczając możliwości awansu doświadczonym pracownikom, firmy same pozbawiają się kompetencji, których nie da się szybko zastąpić.

Źródło: forsal.pl
Copyright
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Jagienka Michalik
Jagienka Michalik

Absolwentka politologii i dziennikarstwa na  Uniwersytecie Jagiellońskim, także PR-owiec.  Przez blisko dziesięć lat jej pasją było radio, gdzie prowadziła audycje i robiła reportaże,  ostatecznie zwyciężyła magia mediów  internetowych. Bliskie są jej tematy związane z rynkiem pracy i przedsiębiorczością. Lubi rozmawiać z ludźmi i opisywać ich historie, także  te biznesowe, prowadzące do sukcesu. Prywatnie wielbicielka psów i kotów, górskich wędrówek, jazdy na nartach i podróży w miejsca nieoczywiste. 

Zobacz wszystkie artykuły tego autoraTak się wycina pięćdziesięciolatków z rynku pracy. Coraz mocniej dzielą pracowników ze względu na wiek »
Zapisz się na newsletter
Zapraszamy na newsletter Forsal.pl zawierający najważniejsze i najciekawsze informacje ze świata gospodarki, finansów i bezpieczeństwa.

Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich

Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj