Od 2016 roku straż miejska bez uprawnień do pomiaru prędkości z użyciem fotoradarów

Zmiany weszły w życie 1 stycznia 2016 r. na mocy ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o strażach gminnych. Kwestia ta budziła sporo emocji wśród kierowców, gdyż uważano, że gminy nie kierują się względami bezpieczeństwa, lecz w ten sposób uzupełniają budżety.

Odebranie strażom miejskim możliwości prowadzenia kontroli przy użyciu fotoradarów było ostatecznie realizacją postulatu Najwyższej Izby Kontroli. W raporcie z 2014 r. wskazano, że działania części funkcjonariuszy obsługujących te urządzenia były motywowane przede wszystkim chęcią zwiększania dochodów gmin, a nie poprawą bezpieczeństwa ruchu drogowego.

NIK podkreślała, że straże miejskie nie powinny korzystać z mobilnych fotoradarów. W ocenie Izby zaangażowanie strażników – zwłaszcza przy urządzeniach przenośnych – było „w wielu przypadkach podyktowane nie tyle troską o bezpieczeństwo w ruchu drogowym, co przede wszystkim chęcią pozyskiwania środków do budżetu gmin”.

Lewica za przywróceniem fotoradarów – interpelacja do resortu

Sprawa wróciła za sprawą interpelacji złożonej w sierpniu 2024 r. przez grupę posłów Lewicy. Jak wskazała poseł Daria Gosek-Popiołek, od czasu zmiany przepisów samorządy sygnalizują, że utrata tych kompetencji znacząco utrudnia działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa na drogach.

Posłanka powołała się na aktualne dane KGP, z których wynika, że w 2023 r. z winy kierujących pojazdami doszło do 19 058 wypadków. W ich wyniku zginęły 1622 osoby, a 22 328 zostało rannych. Jedną z głównych przyczyn tych zdarzeń było niedostosowanie prędkości do warunków ruchu (zaraz po nieustąpieniu pierwszeństwa przejazdu).

W związku z tym posłowie zwrócili się do ministerstwa z pytaniami:

  • Ile wniosków od samorządów dotyczących instalacji fotoradarów wpłynęło do GITD w ciągu ostatnich 12 miesięcy oraz ile z nich rozpatrzono pozytywnie?
  • Jakie jest stanowisko ministerstwa wobec ewentualnych zmian przepisów z 2015 r., zmierzających do przywrócenia – choćby w ograniczonym zakresie – prawa straży miejskich do prowadzenia kontroli przy użyciu urządzeń rejestrujących?

Odpowiedź Ministerstwa Infrastruktury – ograniczone możliwości instalacji fotoradarów

Resort poinformował, że według danych Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego w okresie od października 2023 r. do września 2024 r. wpłynęło 769 wniosków o instalację fotoradarów, z czego 197 (26%) pochodziło od samorządów.

Podkreślono jednocześnie, że zasady finansowania określone przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad znacząco ograniczają możliwość realizacji wielu zgłoszonych lokalizacji. Podano jednak przykłady pozytywnego rozpatrzenia oraz instalacji fotoradarów, np.

  • między miejscowościami Borcz – Babi Dół przy drodze krajowej nr 20,
  • przy drodze krajowej nr 50 oraz w Gniewomirowicach przy drodze krajowej nr 94,
  • przy drodze wojewódzkiej nr 794
  • w miejscowości Prudnik (droga krajowa nr 41)
  • w miejscowości Świdnik (droga powiatowa nr 0012, dawniej droga krajowa nr 12)
  • w miejscowości Sokołowice (droga krajowa nr 25)
  • w miejscowości Bojano (droga powiatowa nr 1489G, dawniej droga wojewódzka nr 218)
  • w miejscowości Tylmanowa (droga wojewódzka nr 969)
  • w Częstochowie (droga krajowa nr 46)
  • w Sosnowcu (łącznica drogi krajowej nr 94 z drogą krajową nr 86)
  • w Rzeszowie
  • w miejscowości Rekowo (droga wojewódzka nr 212)
  • w miejscowości Baczków (droga wojewódzka nr 965)

Będzie przywrócenie prawa do wykonywania kontroli ruchu drogowego przy użyciu fotoradarów przez straż miejską?

Odnosząc się do kwestii przywrócenia uprawnień straży miejskich, Ministerstwo Infrastruktury wskazało – powołując się na informacje z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji – że temat ten jest analizowany przez grupę roboczą działającą w ramach Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego (powołaną 21 maja 2024 r.).

Zespół przeanalizował zarówno obowiązujące przepisy ustawy o strażach gminnych, jak i regulacje sprzed nowelizacji. Wnioski wskazują, że ustawodawca przyznał strażom gminnym kompetencje w zakresie porządku publicznego, wyłączając z ich zakresu bezpieczeństwo publiczne, które należy m.in. do Policji. Zespół wskazał, że bezpieczeństwo ruchu drogowego pozostaje domeną wyspecjalizowanych służb, w szczególności Policji.

W ocenie MSWiA, przy rosnącej liczbie odcinkowych pomiarów prędkości oraz działaniach prowadzonych przez Policję i Inspekcję Transportu Drogowego, nie ma obecnie potrzeby angażowania straży miejskich w kontrolę prędkości przy użyciu urządzeń rejestrujących.

Podkreślono jednak, że analizy i opinie zespołu mogą stanowić punkt wyjścia do ewentualnych przyszłych zmian prawnych i organizacyjnych dotyczących funkcjonowania straży gminnych (miejskich) w Polsce.

Źródła:

Sejm, Ministerstwo Infrastruktury