Kto może skorzystać z usług opiekuńczych dla seniorów w domu?
Z usług opiekuńczych w domu mogą skorzystać osoby, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn potrzebują pomocy w codziennym życiu i nie mogą liczyć na wystarczające wsparcie bliskich. Pomoc przyznaje ośrodek pomocy społecznej po ocenie sytuacji danej osoby.
Usługi mogą być bezpłatne, częściowo odpłatne lub odpłatne. Zależy to od dochodu seniora i zasad ustalonych przez gminę. Warto więc sprawdzić w lokalnym ośrodku pomocy społecznej, czy przysługuje zwolnienie z opłat. Aby uzyskać pomoc, należy skontaktować się z właściwym ośrodkiem pomocy społecznej (MOPS, GOPS lub OPS).
Ważne
Wysokość opłat za usługi opiekuńcze ustala gmina w uchwale. Określa w niej również zasady częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat.
Przykład
W Warszawie usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania mogą być bezpłatne. Zależy to od dochodu seniora. Osoba samotnie gospodarująca nie zapłaci za pomoc opiekuna, jeśli jej miesięczny dochód nie przekracza 1515 zł, czyli 150 proc. kryterium dochodowego pomocy społecznej. W przypadku osoby w rodzinie próg wynosi 1234,50 zł na osobę.
Po przekroczeniu tych kwot obowiązuje częściowa odpłatność. Jej wysokość rośnie wraz z dochodem: wynosi od 10 do 75 proc. ceny godziny usługi. Osoby, których dochód przekracza 450 proc. kryterium, płacą pełną stawkę. W innych gminach progi dochodowe i wysokość opłat mogą być inne.
Jaką pomoc może otrzymać senior od opiekuna w miejscu zamieszkania?
Zakres wsparcia jest ustalany indywidualnie i zależy od potrzeb seniora. Opiekun może pomagać w ubieraniu się, przygotowywaniu posiłków, jedzeniu, robieniu zakupów, sprzątaniu mieszkania, praniu i prasowaniu. Może także wspierać w codziennej higienie, kąpieli oraz korzystaniu z toalety.
Pomoc obejmuje również przypominanie o lekach i pomoc przy ich przyjmowaniu, a także wykonywanie prostych pomiarów, takich jak ciśnienie, temperatura, poziom cukru we krwi czy saturacja. Opiekun może też towarzyszyć seniorowi podczas spacerów, wizyt lekarskich, rehabilitacji, załatwiania spraw urzędowych lub opłacania rachunków.
Gmina skontroluje opiekę nad seniorem. Sprawdzi ją co najmniej raz na 6 miesięcy
Ponadto gmina ma sprawdzać, czy opiekun rzeczywiście pomaga seniorowi i czy zakres wsparcia odpowiada jego potrzebom. W tym celu pracownicy gminy mogą odwiedzać seniora w miejscu zamieszkania. Takie kontrole będą odbywać się w razie potrzeby, ale co najmniej raz na pół roku.
Pod uwagę będzie brana także opinia samego seniora, a w niektórych przypadkach również informacje przekazane przez rodzinę. Gmina sprawdzi między innymi, czy opiekun realizuje wszystkie ustalone godziny pomocy, czy nie dochodzi do częstych zmian opiekunów oraz czy pojawiają się skargi dotyczące jakości usług. Jeśli okaże się, że pomoc nie jest świadczona prawidłowo albo nie odpowiada potrzebom seniora, gmina powinna podjąć działania, aby poprawić sytuację.
Jakie wymagania musi spełnić opiekun osoby starszej?
Zgodnie z przepisami osoba świadcząca usługi opiekuńcze musi być pełnoletnia, nie może należeć do rodziny podopiecznego ani być jego małżonkiem, wstępnym lub zstępnym mieszkającym oddzielnie. Musi też złożyć oświadczenie o zdolności psychofizycznej do wykonywania tych zadań i ukończyć szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy.
Do 5 listopada 2026 r. opiekunowie seniorów muszą ukończyć szkolenie
Dla osób, które wykonywały usługi opiekuńcze jeszcze przed wejściem nowych przepisów w życie, ustalono okres przejściowy. Oświadczenie o zdolności psychofizycznej należało złożyć do 5 września 2026 r. Na ukończenie szkolenia z pierwszej pomocy pozostał czas do 5 listopada 2026 r. Po upływie tego terminu osoby objęte nowymi wymaganiami muszą spełniać warunki określone w przepisach. Termin nie dotyczy wszystkich osób, które prywatnie zajmują się seniorami.
Podstawa prawa
Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 4 sierpnia 2026 r. w sprawie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania (Dz.U. z 2026 r. poz. 1067).
Ustawa z 11 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r. poz. 974).
Radca prawny i autorka publikacji prawnych. Od 2015 roku związana z redakcją Infor.pl, a obecnie współpracuje z Gazetą Prawną. Autorka licznych publikacji dotyczących prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, prawa cywilnego, karnego i gospodarczego.
Specjalizuje się w popularyzowaniu wiedzy prawnej i analizie zmian legislacyjnych w sposób przystępny dla czytelników.
