Nie istnieje jedna lista studiów, których wszyscy absolwenci żałują. Ocena zależy od uczelni, miasta, indywidualnych zainteresowań i sposobu wykorzystania zdobytych umiejętności. Warto jednak przyjrzeć się kierunkom, przy których szczególnie łatwo o rozdźwięk między wyobrażeniami kandydatów a codziennością zawodową. Problemem nie musi być sam program studiów. Często chodzi o brak rzetelnej informacji o rynku pracy jeszcze przed rekrutacją.
Które kierunki studiów mogą przynieść największe rozczarowanie?
W dyskusjach o trudnym starcie zawodowym regularnie pojawiają się kierunki ogólne, które nie przygotowują do jednego jasno określonego zawodu. Absolwent niektórych specjalności humanistycznych czy społecznych może mieć szeroką wiedzę, lecz po ukończeniu nauki musi samodzielnie zbudować profil zawodowy. Pracodawca pyta bowiem nie tylko o dyplom, ale również o konkretne zadania, które kandydat potrafi wykonać.
Podobne rozczarowanie może spotkać osoby wybierające popularne kierunki związane z zarządzaniem, marketingiem czy komunikacją. Sama znajomość teorii organizacji albo podstaw promocji nie zastąpi umiejętności analizowania danych, prowadzenia kampanii i pracy z klientem. Na stanowiskach juniorskich konkurują ze sobą absolwenci różnych uczelni, a niekiedy również osoby, które zdobyły doświadczenie poza studiami.
Warto też ostrożnie podchodzić do obietnic związanych z kierunkami o atrakcyjnie brzmiących nazwach. Nowoczesny szyld nie gwarantuje nowoczesnych zajęć. Jeśli program zawiera niewiele praktyki, a dostęp do specjalistycznego sprzętu lub oprogramowania jest ograniczony, student może odkryć tę lukę dopiero podczas pierwszej rozmowy rekrutacyjnej.
Nie oznacza to, że filologia, socjologia czy kulturoznawstwo są złymi wyborami. Mogą być świetną podstawą kariery w badaniach, edukacji, mediach czy biznesie. Kluczowe jest jednak połączenie wiedzy z językami obcymi, narzędziami cyfrowymi, projektami i doświadczeniem zdobywanym równolegle z nauką.
Dlaczego absolwenci mówią, że studia nie przygotowały ich do pracy?
Jednym z najczęstszych źródeł frustracji jest przewaga wykładów nad ćwiczeniami przypominającymi rzeczywiste obowiązki zawodowe. Student potrafi omówić koncepcję z podręcznika, ale nie miał okazji przygotować raportu dla klienta, rozwiązać problemu zespołowego czy zaprezentować wyników projektu. Kiedy zaczyna pracę, musi uczyć się tych czynności od podstaw.
Kolejną trudnością jest szybkie tempo zmian. Narzędzia używane w firmach potrafią zmienić się w ciągu kilku semestrów. Programy nauczania nie zawsze nadążają za rozwojem technologii, szczególnie tam, gdzie aktualizacja zajęć wymaga nowego sprzętu i współpracy z praktykami. Dlatego warto sprawdzać nie tylko listę przedmiotów, lecz także to, kto je prowadzi i jak wyglądają zaliczenia.
Nie bez znaczenia są oczekiwania finansowe. Kandydaci mogą zakładać, że ukończenie wymagającego kierunku automatycznie zapewni wysoką pensję. Tymczasem wynagrodzenie zależy od branży, regionu, doświadczenia i zakresu odpowiedzialności. Nawet kierunek uznawany za perspektywiczny nie daje gwarancji szybkiego awansu.
Rozczarowanie pogłębia również brak kontaktu z realiami zawodu. Praktyki odbywane wyłącznie po to, by zdobyć podpis, niewiele uczą. Znacznie cenniejsze są staże, podczas których student otrzymuje zadania, informację zwrotną i możliwość sprawdzenia, czy dana praca rzeczywiście mu odpowiada. Taki kontakt z branżą pozwala też odpowiednio wcześnie zmienić specjalizację.
Jak wybrać studia, żeby za kilka lat nie żałować decyzji?
Przed złożeniem dokumentów warto zajrzeć do programu studiów i porównać go z ogłoszeniami o pracę. Jeśli interesuje nas określona branża, sprawdźmy wymagania na stanowiskach dla początkujących. Powtarzające się umiejętności można potraktować jak listę rzeczy, których należy nauczyć się podczas studiów albo samodzielnie.
Pomocne bywają dane o ekonomicznych losach absolwentów, w tym informacje dostępne w ogólnopolskim systemie ELA. Trzeba je jednak czytać uważnie. Wyniki różnią się między uczelniami i rocznikami, a wysokość zarobków nie mówi wszystkiego o jakości pracy czy satysfakcji. Równie ważne są rozmowy ze starszymi studentami i osobami już zatrudnionymi w danej branży.
Dobrym pomysłem jest również sprawdzenie kierunku w praktyce jeszcze przed maturą. Krótki kurs, wolontariat, projekt szkolny albo rozmowa z przedstawicielem zawodu mogą pokazać, czy codzienne obowiązki pasują do naszych predyspozycji. Kto lubi opowiadać o psychologii, niekoniecznie będzie czuł się dobrze w pracy wymagającej wielogodzinnej analizy dokumentacji. Z kolei fascynacja technologią nie musi oznaczać zamiłowania do programowania.
Najbezpieczniejsza strategia to traktowanie dyplomu jako jednego z elementów przygotowania zawodowego. Portfolio, znajomość języków, praktyka i umiejętność uczenia się nowych narzędzi zwiększają możliwości niezależnie od wybranej specjalności. Warto także zostawić sobie przestrzeń na zmianę planów. Pierwszy wybór po maturze nie musi przesądzać o całej karierze.
Studia mogą być wartościowe nawet wtedy, gdy absolwent ostatecznie pracuje w innej dziedzinie. Rozwijają samodzielność, uczą argumentowania i pomagają nawiązywać kontakty. Rozczarowanie pojawia się najczęściej wtedy, gdy oczekujemy od uczelni gotowej recepty na sukces. Znacznie rozsądniej szukać miejsca, które daje solidne podstawy, a jednocześnie świadomie budować własne doświadczenie.
