Na liście ostrzeżeń, którą MSZ prowadzi w systemie Odyseusz, 30 państw ma obecnie najwyższy, czwarty stopień – „MSZ odradza wszelkie podróże”. Są wśród nich m.in. Ukraina, Rosja, Iran, Izrael, Liban, Arabia Saudyjska i Kuwejt. Dla kolejnych 18 państw, m.in. Zjednoczonych Emiratów Arabskich (ZEA), Kataru i Omanu, obowiązuje trzeci stopień: resort odradza podróże, które nie są konieczne. Niepewna sytuacja geopolityczna wpływa na liczbę podróży w niebezpieczne regiony. Według Międzynarodowego Zrzeszenia Przewoźników Powietrznych (IATA) popyt na przewozy lotnicze na Bliskim Wschodzie był w pierwszych trzech kwartałach br. o 18,5 proc. niższy niż przed rokiem.
O ile turyści mogą przeważnie zmienić kierunek podróży, o tyle firmom prowadzącym działalność np. w Ukrainie czy na Bliskim Wschodzie trudno zatrzymać służbowe wyjazdy m.in. przedstawicieli handlowych czy zespołów technicznych. A za zdrowie i bezpieczeństwo pracownika w delegacji odpowiada pracodawca.
Za takie ryzyka odpowiada firma, gdy delegacja pracownika wiedzie w niebezpieczne miejsca
Po pierwsze: pracodawca odpowiada za koszty leczenia pracownika w delegacji. Jeśli polisa nie obejmuje ryzyka wojennego, zapłaci z własnej kieszeni. W ubezpieczeniach wyjazdowych i delegacjach wydatki na pracownika w strefie konfliktu, pokrywają i wypełniają specjalistyczne polisy typu mission insurance czy war-risk travel insurance, obejmujące m.in. ryzyko wojenne, ewakuację polityczną i briefingi bezpieczeństwa.
- Przepisy nie nakładają na pracodawcę obowiązku wykupienia polisy podróżnej, ale nie zdejmują z niego odpowiedzialności za koszty leczenia pracownika w zagranicznej delegacji. Bez ubezpieczenia, które obejmuje dany wyjazd, firma finansuje to ryzyko z własnej kieszeni. Dlatego pracownika wysyłanego poza kraj zawsze powinno się ubezpieczać. A w przypadku wyjazdu w region podwyższonego ryzyka trzeba dodatkowo upewnić się, czy posiadana polisa na pewno zadziała w kraju docelowym – mówi Jakub Brzeziński, broker ubezpieczeniowy w Attis Broker.
Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie podróży służbowych pracownikowi, który zachorował za granicą, przysługuje zwrot niezbędnych kosztów leczenia ze środków pracodawcy, a w razie zgonu pracodawca pokrywa koszty transportu ciała do kraju. Firmy prywatne mogą ustalić własne zasady rozliczania delegacji w regulaminie wynagradzania lub umowie o pracę, a jeśli tego nie zrobiły, stosują rozporządzenie. W krajach Unii Europejskiej część kosztów leczenia pokryje publiczny system w ramach karty EKUZ, ale poza UE, EFTA i Wielką Brytanią karta nie działa – cały rachunek trafia wtedy do pracodawcy.
Polisa turystyczna, ale nie wojenna nie odpowiada statusowi delegacja pracownika w krajach, gdzie MSZ odradza wyjazdy
Wielu pracodawców na czas delegacji kupuje pracownikom zwykłą polisę turystyczną. W bezpiecznych krajach to wystarcza, ale ubezpieczyciele z zakresu ochrony standardowo wyłączają szkody spowodowane wojną, terroryzmem, stanem wojennym i wyjątkowym, a często sam wyjazd do kraju z listy ostrzeżeń MSZ. Jeżeli pracownik ucierpi w związku z atakiem rakietowym czy uderzeniem drona, jego polisa najpewniej nie zadziała. Część ubezpieczycieli oferuje rozszerzenie o tzw. nagłe działania wojenne, które chroni podróżnego przed szkodami związanymi z niespodziewanym wybuchem walk – zwykle z limitem czasowym i najczęściej tylko w zakresie kosztów leczenia i assistance. W większości standardowych polis rozszerzenie to nie zapewnia jednak ochrony w podróżach rozpoczętych już po wybuchu konfliktu zbrojnego.
- Firma, która wysyła pracownika tam, gdzie walki już trwają, zna to ryzyko przed wyjazdem, więc potrzebuje innego rodzaju ochrony niż polisa turystyczna z rozszerzeniem. Ograniczeniem może być też charakter zadań, jakie pracownik wykonuje w delegacji. Polisy turystyczne często wyłączają pracę fizyczną albo wymagają bardzo wysokich dopłat do składki za NNW czy pokrycie kosztów leczenia. Tymczasem szczególnie narażone na szkody są ekipy montażowe, serwisanci energetyki i offshore czy pracownicy budów infrastruktury w ZEA i Arabii Saudyjskiej – wyjaśnia Jakub Brzeziński z Attis Broker.
Polisa jaką w jaką firma wyposaża pracownika gdy delegacja jest niebezpieczna
Rozwiązaniem są specjalne programy ubezpieczenia dla pracowników delegowanych w regiony wysokiego ryzyka, określane na rynku jako mission insurance lub war-risk travel insurance. Działają w krajach, przed którymi ostrzegają władze, przy czym ubezpieczyciele opierają się przede wszystkim na ostrzeżeniach brytyjskiego resortu spraw zagranicznych (FCDO) i Departamentu Stanu USA, a nie tylko polskiego MSZ. Ochronę wykupuje się na rok lub na konkretną misję, z indywidualną oceną ryzyka dla każdego kraju.
Od zwykłej polisy turystycznej te ubezpieczenia różnią się w sześciu głównych obszarach:
- Wojna i terroryzm – polisa turystyczna je wyłącza albo obejmuje tylko nagły wybuch walk. Specjalne ubezpieczenie obejmuje natomiast bierny udział w konflikcie – pracownik nie walczy, ale ucierpi w jego wyniku.
- Ostrzeżenia MSZ – w standardowej polisie turystycznej wyjazd do kraju objętego ostrzeżeniem MSZ często wyłącza ochronę, a w ubezpieczeniu na wyjazd służbowy ochrona działa mimo ostrzeżenia.
- Ewakuacja – polisa turystyczna przewiduje tylko transport medyczny. Ubezpieczenie dla regionów ryzyka obejmuje też ewakuację do bezpiecznego kraju osoby bez urazu: polityczną – gdy władze zalecą opuszczenie kraju lub pracownik zostanie wydalony – oraz bezpieczeństwa, gdy zagrożenie oceni ubezpieczyciel lub jego partner ds. bezpieczeństwa.
- Security assistance – mission insurance może zapewniać całodobowe centrum monitorowania, lokalizowanie pracowników, alerty i briefingi przed wyjazdem.
- Praca fizyczna i NNW – specjalistyczna polisa obejmuje pracę fizyczną z opisanym ryzykiem zawodowym, a sumy ubezpieczenia NNW obowiązują także przy ryzyku wojennym i ustalane są np. jako wielokrotność wynagrodzenia.
- Porwanie dla okupu i bezprawne zatrzymanie (Kidnap & Ransom, K&R) – opcja niedostępna w polisie turystycznej, łączona ze wsparciem konsultantów kryzysowych.
Delegacja pracownika do strefy zagrożenia wymaga by polisa była elastyczna
Ubezpieczenie musi też nadążać za sytuacją. Ostrzeżenia zmieniają się wraz z rozwojem konfliktu – w październiku MSZ zaktualizowało je m.in. dla Arabii Saudyjskiej, ZEA i Omanu. W trakcie korzystania z polisy może się zmienić także lista krajów wyłączonych z ochrony.
Dobór ochrony powinien zacząć się od odpowiedzi na podstawowe pytania: kto i dokąd jedzie, jak często i co będzie robił – pracował w biurze czy np. przy instalacjach pod napięciem. - Potem trzeba przejrzeć wszystkie polisy w firmie: turystyczne, grupowe na życie, NNW i OC pracodawcy. Rolą doradcy ubezpieczeniowego jest sprawdzenie, czy wszystkie polisy razem tworzą spójną ochronę dla konkretnej lokalizacji. Najwięcej uwagi wymaga ewakuacja, bo zwykła polisa nie zapewni zdrowemu człowiekowi wyjazdu z miasta, w którym zamykają lotnisko. Trzeba sprawdzić, kto i na jakiej podstawie decyduje o ewakuacji: rząd, ubezpieczyciel czy dostawca usług bezpieczeństwa – podsumowuje Jakub Brzeziński z Attis Broker.
Polisa ma pełnić rolę wsparcia, ale nie zastąpi przygotowania do wyjazdu: briefingu, planu ewakuacji czy rejestracji podróży w Odyseuszu, do którego według MSZ trafia najwyżej ok. 5 proc. zagranicznych wyjazdów Polaków.
Dziennikarz z zawodu i zamiłowania. Zajmuje się tematyką gospodarczą, prawną i finansową, szczególnie nowymi technologiami, i komunikacją oraz mediami. Poza dziennikarstwem zajmuje się fotografią, jeździ na nartach i uwielbia Hiszpanię. Z marką INFOR związany wcześniej, zaczynał przygodę z dziennikarstwem w Gazecie Prawnej. Od kwietnia 2026 r. już jako dziennikarz internetowy przygotowuje i publikuje artykuły na portalu Forsal.pl.
