Podczas katowickiej konferencji EnergyDays odbył się „Okrągły Stół TAURONA Świat Nowej Energii – sprawiedliwa i rentowna transformacja, dekarbonizacja ciepła, rozwój OZE i klient w centrum zmian”. Grzegorz Lot, prezes zarządu spółki TAURON Polska Energia, oraz Michał Orłowski, wiceprezes ds. zarządzania majątkiem i rozwoju, przedstawili założenia przebudowy aktywów wytwórczych grupy. Prezes nazwał ten proces sztafetą, w której aktywa przez dekady budujące potencjał gospodarczy regionu stopniowo ustępują miejsca nowym technologiom.
W praktyce to oznacza równoległe inwestowanie w nowe źródła, magazyny i infrastrukturę oraz utrzymywanie części jednostek węglowych. Jak wskazywał Grzegorz Lot, energetyka konwencjonalna jest potrzebna, bo nowe moce nie powstały jeszcze w wystarczającej skali. Wykorzystanie istniejących aktywów ma mieć uzasadnienie ekonomiczne, a tempo odchodzenia od nich wyznaczą m.in. rozwój nowych źródeł oraz zapotrzebowanie na energię.
Cztery lokalizacje, miliardy złotych inwestycji
TAURON chce wykorzystać tereny poprzemysłowe do lokowania nowych projektów energetycznych i gospodarczych, zachowując ich przemysłowy charakter przy jednoczesnej zmianie technologii.
Największym placem budowy nowej energetyki ma być Jaworzno. Michał Orłowski przedstawił plany obejmujące jednostki gazowe OCGT, magazyn energii, instalację produkcji wodoru, nowe źródło ciepła i instalację termicznego przekształcania odpadów. Inwestycje mogą kosztować do 8 mld zł i przynieść 1700 MW nowych mocy. Istniejący blok 910 MW ma nadal wspierać bezpieczeństwo energetyczne. Wykorzystanie istniejącej infrastruktury sieciowej pozwoli ograniczyć koszty i czas realizacji.
W Sierszy TAURON planuje do 3,5 mld zł inwestycji i 800 MW nowych mocy, w tym OCGT do 630 MW, magazyn energii i fotowoltaikę. W Łaziskach Górnych nakłady mają sięgnąć ok. 4 mld zł, a nowe moce – 700 MW. W Łagiszy przewidziano ok. 3 mld zł na nowe źródła ciepła, OCGT, magazyny energii i OZE.
OZE, magazyny i gaz jako element jednego systemu
Podstawą przyszłego miksu TAURONU mają być fotowoltaika i energetyka wiatrowa uzupełniane przez magazyny energii i źródła sterowalne. Strategia przewiduje rozwój bateryjnych magazynów do 1,4 GW. W realizacji są projekty na prawie 600 MW z decyzją inwestycyjną.
Jednostki gazowe OCGT mają być elastycznymi źródłami uruchamianymi, gdy produkcja z OZE i magazyny nie pokryją zapotrzebowania. Koncepcja TAURONU nie zakłada więc prostej zamiany węgla na gaz, lecz połączenie OZE, magazynów wielkoskalowych i rozproszonych oraz źródeł szybko reagujących na zmiany popytu.
Ciepło: odejście od węgla bez utraty bezpieczeństwa dostaw
TAURON Ciepło przechodzi od węgla ku wysokosprawnej kogeneracji gazowej, OZE, magazynom ciepła i technologii power-to-heat. Celem jest ograniczenie emisji przy zachowaniu bezpieczeństwa dostaw dla mieszkańców regionu.
Największy program modernizacyjny trwa w Katowicach: pięć inwestycji o łącznej mocy 264 MWt i wartości ok. 1 mld zł. W Bielsku-Białej kończy się budowa farmy fotowoltaicznej o mocy 3,6 MWp, a do 2028 r. ma ruszyć kocioł elektrodowy o mocy 10 MWt. W Czechowicach-Dziedzicach powstają trzy gazowe agregaty kogeneracyjne o łącznej mocy 30 MWe i 30 MWt. W Kamiennej Górze jest planowany system hybrydowy łączący kogenerację, kotły gazowe i elektrodowe, fotowoltaikę oraz magazyn ciepła.
Te projekty mają tworzyć elastyczny, wielotechnologiczny system reagujący na zmiany zapotrzebowania. TAURON podkreśla, że powodzenie transformacji zależy od technologii, finansowania i społecznej akceptacji.
Transformacja to także gospodarka regionu
W pierwszej odsłonie okrągłego stołu, poświęconej sprawiedliwej i rentownej transformacji oraz dekarbonizacji ciepła, uczestniczyli: senator Joanna Sekuła, sekretarz stanu w Ministerstwie Energii i pełnomocnik rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej Wojciech Wrochna, marszałek województwa śląskiego Wojciech Saługa, Monika Gawlik z Ministerstwa Aktywów Państwowych, Michał Hetmański, prezes Fundacji Instrat, Grzegorz Onichimowski, prezes Polskich Sieci Elektroenergetycznych, Leszek Pietraszek, przewodniczący zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, oraz przedstawiciele zarządu TAURONU: Grzegorz Lot, Michał Orłowski i Krzysztof Zawadzki.
W dyskusji mocno wybrzmiał gospodarczy wymiar transformacji. Wojciech Saługa wskazywał, że dostęp do energii może decydować o lokalizacji inwestycji przemysłowych, centrów danych i miejsc pracy na Śląsku. Joanna Sekuła podkreślała potrzebę tworzenia nowych możliwości dla pracowników i ich rodzin, m.in. na terenach poprzemysłowych. Mówiono też o znaczeniu sieci, ekonomiki przemian i o roli państwa w utrzymaniu bezpieczeństwa systemu.
Transformacja potrzebuje również nowych sieci
Drugą odsłonę okrągłego stołu rozpoczęła prezentacja Michała Orłowskiego i Krzysztofa Zawadzkiego o rozwoju dystrybucji, OZE, magazynów energii, elektromobilności, oświetlenia ulicznego i światłowodów. TAURON zapowiedział niemal 60 mld zł nakładów na dystrybucję do 2035 r.: około połowy z tego na modernizację sieci, a 37 proc. na przyłączenia. Plan obejmuje ponad 57 tys. km sieci i 9,6 tys. stacji.
TAURON ma 583 MW mocy w farmach wiatrowych, 255 MW w fotowoltaice i 133 MW w elektrowniach wodnych. W budowie jest 212 MW mocy wiatrowych, a w przygotowaniu 352 MW projektów fotowoltaicznych. Grupa planuje przeznaczyć 27 mld zł na OZE Do 2035 r. Realizuje też magazyny energii na prawie 600 MW. Jednym z największych przedsięwzięć ma być elektrownia szczytowo-pompowa w Rożnowie o mocy 767 MW, której koszt to ok. 7 mld zł. Decyzja inwestycyjna może zapaść w 2028 r., po badaniach geologicznych i ustaleniu modelu finansowania.
Transformacja dystrybucji obejmuje też usługi dla klientów. Niemal 90 proc. wniosków o przyłączenie jest składanych online, a obsługa trwa ok. 10 minut. Do 2030 r. wszystkie liczniki mają umożliwiać zdalny odczyt. Są rozwijane taryfy strefowe i dynamiczne, ładowarki dla aut elektrycznych oraz energooszczędne oświetlenie uliczne. TAURON planuje przeznaczyć do 2035 r. ponad 400 mln zł na elektromobilność i ponad 1,7 mld zł na modernizację oświetlenia.
Wąskie gardła transformacji
W drugiej dyskusji uczestniczyli Wojciech Saługa, Monika Gawlik, Grzegorz Onichimowski, Janusz Gajowiecki, prezes Polskiego Stowarzyszenia Energetyki Wiatrowej, Maciej Mróz, wiceprezes spółki TAURON Dystrybucja i prezes Polskiego Towarzystwa Przesyłu i Rozdziału Energii Elektrycznej, Barbara Adamska, prezes Polskiego Stowarzyszenia Magazynowania Energii, Joanna Smolik z Banku Gospodarstwa Krajowego oraz Renata Mroczek, prezes Urzędu Regulacji Energetyki.
Jednym z głównych tematów było tempo budowy nowych źródeł i infrastruktury. W energetyce wiatrowej barierą są m.in. strefy radarowe i niskich lotów oraz procedury administracyjne i środowiskowe. Janusz Gajowiecki wskazywał, że ograniczenia związane z wojskiem obejmują znaczną część kraju, a przygotowywanie projektów trwa zbyt długo. Grzegorz Onichimowski podkreślał, że czas realizacji farm wiatrowych trzeba zestawić z okresem pracy obecnych bloków węglowych – jeśli nowe źródła nie powstaną wystarczająco szybko, w połowie lat 30. może wzrosnąć zależność systemu od gazu. Maciej Mróz zwracał uwagę na to, że sieci powinny wyprzedzać transformację. Jako przykład barier podał modernizację linii wysokiego napięcia, która mimo zachowania dotychczasowego przebiegu trwała 12 lat. Jego zdaniem inwestycje przyspieszą dzięki lepszej współpracy z samorządami i uznaniu infrastruktury energetycznej za inwestycję celu publicznego.
Ważnym tematem było finansowanie inwestycji. Joanna Smolik wskazywała, że choć energetyka jest atrakcyjna dla instytucji finansowych, to banki wnikliwie oceniają opłacalność, ryzyko i zdolność do generowania przepływów.
Krzysztof Ratnicyn
Partner relacji
