Rolnicy źle oceniają koniunkturę w Polsce. Wskaźnik najgorszy od 2021 r.

Rolnicy mają powody do obaw

W opublikowanym przez Główny Urząd Statystyczny raporcie „Koniunktura w gospodarstwach rolnych w I. półroczu 2026 r.” wskazano, że rolnicy negatywnie ocenili zmiany opłacalności produkcji rolniczej oraz popytu na produkty wytwarzane w ich gospodarstwach między styczniem a czerwcem br., a w II półroczu oczekują dalszego pogorszenia w tych kwestiach.

Wskaźnik zmiany ogólnej sytuacji w gospodarstwach rolnych (WZOS) spada

Autorzy raportu podali, że wskaźnik zmiany ogólnej sytuacji w gospodarstwach rolnych (WZOS), obliczany na podstawie odpowiedzi gospodarstw rolnych na pytania dotyczące zmiany ich sytuacji w ostatnim półroczu i przewidywanej sytuacji w najbliższym półroczu, wyniósł dla I półrocza br. minus 41,1 pkt w porównaniu z minus 23,6 pkt dla I poł. 2025 r. To zarazem najniższy poziom wskaźnika od II poł. 2021 r., gdy spadł on do minus 42,8 pkt.

WZOS przyjmuje wartości od minus 100 do 100, przy czym ujemne wartości wskazują na złą koniunkturę, a dodatnie - na dobrą.

Sytuacja w regionach

Ujemne wartości wskaźnika odnotowano we wszystkich województwach. Najbardziej pesymistycznie koniunkturę ocenili użytkownicy gospodarstw rolnych w woj. opolskim, kujawsko-pomorskim oraz łódzkim. Negatywne oceny przeważały również niezależnie od powierzchni oraz specjalizacji gospodarstwa. Z danych GUS wynika, że najniższy poziom WZOS odnotowano dla gospodarstw od 10 do 50 ha.

W raporcie podano ponadto, że odsetek odpowiedzi gospodarstw wskazujących na pogorszenie opłacalności produkcji był o 69,6 pkt proc. wyższy od odsetka tych, z których wynika poprawa. 25,4 pkt proc. wyniosła natomiast różnica pomiędzy odsetkiem gospodarstw, które oceniły, że popyt na wytwarzane przez nie produkty zmniejszył się w ostatnim półroczu, a tymi, które zaobserwowały wzrost popytu.

Rolnicy obawiają się kolejnych miesięcy

O 41 pkt proc. wyższy był odsetek rolników, którzy spodziewali się dalszego spadku opłacalności produkcji w II poł. br. od odsetka rolników przewidujących poprawę. Przeważają także pesymistyczne oczekiwania co do popytu na produkty w tym okresie - o 16,3 pkt proc.

Główne bariery dla rozwoju rolnictwa

W ocenie rolników objętych badaniem GUS głównymi barierami rozwoju ich gospodarstw w minionym półroczu były zbyt wysokie koszty produkcji, wskazane jako bariera przez 76 proc. użytkowników gospodarstw, oraz zbyt niskie ceny zbytu, na które wskazało 74,7 proc. rolników. Ponad połowa z nich (52 proc.) wśród barier wymieniła również niekorzystne warunki atmosferyczne.

Czynniki sprzyjające rozwojowi

Z kolei użytkownicy gospodarstw rolnych, którzy dostrzegali w analizowanym okresie czynniki sprzyjające rozwojowi swojej działalności, najczęściej wymieniali wśród nich możliwość korzystania ze wsparcia unijnego (66,1 proc. rolników), dostępność kredytów preferencyjnych (13,9 proc.) oraz korzystne ceny sprzedawanych produktów rolnych (11,4 proc.).

Z raportu GUS wynika, że najczęściej wykorzystywanym przez gospodarstwa źródłem finansowania działalności rolniczej w I poł. br. były środki własne, z których korzystało 95,7 proc. objętych badaniem rolników. 62,9 proc. gospodarstw rolnych podało, że korzystało w tym okresie z pomocy unijnej, a 9,8 proc. - z kredytów.

Wpływ wojny w Ukrainie

Rolników w ramach badania zapytano także o wpływ wojny na Ukrainie na prowadzoną przez nich działalność. Jak wskazali autorzy raportu, w I poł. br. skutki wojny na Ukrainie były dla gospodarstw rolnych bardziej odczuwalne niż w analogicznym okresie rok wcześniej.

Najwięcej użytkowników gospodarstw rolnych - 31,1 proc. - wskazało, że negatywne skutki wojny w Ukrainie mają nieznaczny wpływ na prowadzoną przez nich działalność. Było ich jednak o 1,5 pkt proc. mniej niż w I. poł. ub.r. Z kolei 22,5 proc. rolników wpływ wojny oceniło jako poważny (wzrost o 3,5 pkt proc. rdr), a 16,8 proc. uznało skutki wojny za zagrażające stabilności prowadzonej przez nich działalności (o 2,4 pkt proc. więcej niż rok wcześniej).

Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych GUS jest obowiązkowe i realizowane dwa razy w roku. Badaniu podlegają wszystkie gospodarstwa rolne osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej. Gospodarstwa rolne osób fizycznych dobierane są na podstawie 1,5 proc. reprezentacyjnej próby losowej.