Banki powinny oddać klientom pieniądze. Rzecznik Finansowy wskazuje, za jaki okres

Decyzja TSUE ws. naliczania odsetek od dodatkowych kosztów kredytu konsumenckiego

W kwietniu Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że naliczanie odsetek od dodatkowych kosztów kredytu konsumenckiego jest sprzeczne z unijną dyrektywą w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Jak podkreślił, „całkowita kwota kredytu” nie może obejmować żadnych kwot przeznaczonych na wywiązanie się z zobowiązań uzgodnionych w ramach danego kredytu, takich jak koszty ubezpieczenia i wszelkiego rodzaju inne opłaty, które konsument jest zobowiązany uiścić.

We wtorek Związek Banków Polskich przedstawił swoje rekomendacje w zakresie realizacji tego wyroku. Zaproponował, by banki nie naliczały oprocentowania od pozaodsetkowych kosztów udzielenia kredytu oraz zwróciły klientom odsetki, które pobrały po orzeczeniu.

Rzecznik Finansowy: Powinien nastapić zwrot wszystkich nienależnie pobranych odsetek, także tych przed wyrokiem TSUE

Biuro Rzecznika Finansowego podkreśliło, że przygląda się ono propozycji przedstawionej przez ZBP. „Rozwiązanie proponowane przez banki przede wszystkim koryguje błędną praktykę na przyszłość. Jednocześnie zakłada, że w przypadku umów aktywnych banki dokonają rozliczenia nienależnie pobranych odsetek” - zauważyło biuro.

Cytowany w przesłanym PAP komentarzu Rzecznik Finansowy dr Michał Ziemiak docenił „proaktywne podejście ZBP do kwestii zmiany praktyki i dostosowania jej do orzeczenia Trybunału”. „Oczekuję jednak, że proponowane mechanizmy będą obejmować również zwrot wszystkich nienależnie pobranych odsetek, także tych przed wyrokiem TSUE. To ważne, bo to właśnie te czynniki będą mieć wpływ na decyzję konsumentów” - dodał Ziemiak.

Rzecznik oczekuje, że każdy bank w indywidualnej komunikacji z klientami poinformuje o przyjętym mechanizmie i zasadach rozliczenia. „Będę przyglądać się zaproponowanym przez poszczególne banki rozwiązaniom i procedurom zwrotu” - zapowiedział.

Odpowiednie mechanizmy wdrożone przez banki mogą skutecznie ograniczyć liczbę sporów sądowych

W ocenie biura Rzecznika Finansowego odpowiednie mechanizmy wdrożone przez banki mogą pozwolić konsumentom szybciej i sprawniej uzyskać należne świadczenie. „Mogą też skutecznie ograniczyć liczbę sporów sądowych. To również krok w kierunku dostosowania sytuacji prawnej i ekonomicznej klientów do standardu unijnego. Liczymy, że również firmy pożyczkowe oraz banki spółdzielcze podejmą działania uwzględniające skutki ostatnich orzeczeń TSUE” - dodało biuro.

Zapewniło, że na bieżąco monitoruje rynek. „Kluczowe jest, aby proponowane rozwiązania były przejrzyste, uczciwe i nie prowadziły do ograniczenia ochrony przysługującej konsumentom na podstawie obowiązujących przepisów. Jesteśmy gotowi do reagowania na wszelkie sygnały o ewentualnych nieprawidłowościach” - dodało biuro Rzecznika Finansowego.

Rekomendacje Związku Banków Polskich

W opublikowanym we wtorek oświadczeniu ZBP za zasadne uznał zaprzestanie naliczania odsetek z tytułu kredytowania pozaodsetkowych kosztów kredytu w nowych umowach oraz w umowach wykonywanych w dniu wydania wyroku. Zaznaczył jednocześnie, jest to jedynie stanowisko Związku, a szczegóły dostosowania się do wyroku TSUE powinny być wypracowane indywidualnie przez każdy bank.

ZBP proponuje, aby w nowych umowach o kredyt konsumencki, część przeznaczona na pokrycie pozaodsetkowych kosztów kredytu nie była oprocentowana. Z kolei w odniesieniu do umów aktywnych w dniu 23 kwietnia 2026 r. (dzień wydania wyroku) ZBP uważa, że „banki powinny zaniechać pobierania odsetek od części kredytu przeznaczonej na pokrycie pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego oraz dokonać na rzecz klientów zwrotu odsetek, które zostały pobrane po wyroku TSUE”.

Sprawa zaczęła się od zapytania polskiego sądu skierowanego do TSUE

Polski sąd zapytał TSUE o to, czy w ramach umowy na kredyt bank może naliczać odsetki nie tylko od kwoty faktycznie wypłaconej konsumentowi, ale także od dodatkowych kosztów kredytu (np. składki na ubezpieczenie). Zapytał też, czy konsument musi być jasno poinformowany, że odsetki są liczone od wyższej kwoty niż faktycznie wypłacony mu kredyt.

TSUE uznał, że naliczanie odsetek od dodatkowych kosztów kredytu konsumenckiego jest sprzeczne z dyrektywą o kredycie konsumenckim.

Trybunał w Luksemburgu zaznaczył ponadto, że stopa oprocentowania mająca zastosowanie do wszystkich kwot udostępnionych konsumentowi nie obejmuje kwot przeznaczonych przez kredytodawcę na pokrycie kosztów związanych z danym kredytem, które nie zostały faktycznie wypłacone konsumentowi. Bank nie może więc stosować umownej stopy oprocentowania do tych kwot.

TSUE zauważył jednak, że fakt, iż koszty dodatkowe nie są uwzględnione w całkowitej kwocie kredytu, nie oznacza, że nie mogą one zostać nałożone przez kredytodawcę, na przykład przez proporcjonalnie wyższe oprocentowanie.