- W całej UE wydatki na świadczenia ochrony socjalnej zwiększyły się o 4,9 proc.
- Polska znalazła się w pierwszej piątce państw pod względem tempa wzrostu wydatków.
- Zestawienie obejmuje m.in. emerytury, ochronę zdrowia i wsparcie rodzin. To znacznie więcej niż same zasiłki.
- W jednej kategorii udział wydatków w Polsce jest najwyższy spośród wszystkich 27 państw UE.
Tylko cztery kraje przed Polską. Wydatki wzrosły o 9,6 proc.
Wydatki Polski na świadczenia ochrony socjalnej były w 2025 r. o 9,6 proc. wyższe niż rok wcześniej. Szybszy wzrost odnotowały tylko Chorwacja, Bułgaria, Litwa i Malta. Polska zajęła więc piąte miejsce w UE.
Skalę zmiany można pokazać prosto, na każde 1 000 zł wydatków z 2024 r. przypadało około 1 096 zł rok później. To przeliczenie całej puli, a nie kwoty przypadającej na jedną osobę.
Eurostat porównuje tutaj zmiany w walutach krajowych, w przypadku Polski w złotych. Dzięki temu wynik nie zależy od wahań kursu złotego wobec euro. Dane są jednak nominalne, czyli nie zostały skorygowane o wzrost cen.
15 zł z każdych 100 zł. Tu Polska wyprzedza całą Unię
Najmocniej wyróżnia nas udział świadczeń związanych z rodziną i dziećmi. W Polsce stanowiły one 15,0 proc. wszystkich wydatków na świadczenia ochrony socjalnej. To najwyższy wynik w UE. Za Polską znalazły się Luksemburg z udziałem 13,9 proc. oraz Niemcy z 11,8 proc.
W całej Unii udział tej kategorii wyniósł 8,7 proc. Jeśli więc wyobrazimy sobie każde 100 zł przeznaczane na świadczenia, w Polsce około 15 zł przypada na rodziny i dzieci. W unijnej strukturze wydatków jest to niespełna 9 zł.
Ten odsetek dotyczy puli świadczeń socjalnych, a nie całego budżetu państwa. Nie jest też informacją o tym, jaka część wydatków trafia do każdej konkretnej rodziny.
Największa część wydatków dotyczy emerytur i rent rodzinnych
Pierwsze miejsce w unijnym porównaniu nie oznacza, że rodziny i dzieci pochłaniają większość polskich wydatków na świadczenia. W krajowej strukturze ta kategoria jest trzecia.
Największy udział wyrażony w procentach, 51,4 proc. miały świadczenia związane ze starością i utratą żywiciela rodziny, obejmujące przede wszystkim emerytury i renty rodzinne. Na drugim miejscu znalazła się kategoria choroba i ochrona zdrowia z udziałem 27,3 proc.
Na te dwie grupy przypadało razem blisko 79 zł z każdych 100 zł wydatków na świadczenia. Wysoka pozycja wsparcia rodzin w porównaniu z innymi państwami współistnieje więc z dominacją wydatków emerytalnych i zdrowotnych w Polsce.
Pod względem wydatków wobec PKB Polska jest na 11. miejscu
Jest jeszcze trzeci ranking, który dotyczy, ile wynoszą świadczenia w relacji do wielkości gospodarki. Według tabeli źródłowej w Polsce było to 24,45 proc. PKB, czyli w zaokrągleniu 24,5 proc. Taki wynik dawał nam 11. miejsce w UE.
Dla całej Unii wskaźnik wynosił 27,5 proc. Najwyżej znalazły się Austria z wynikiem 32,4 proc., dalej Finlandia z 32,2 proc. i Francja która uzyskała 32,1 proc.
Trzy zestawienia odpowiadają zatem na trzy różne pytania. Tempo wzrostu pokazuje zmianę w ciągu roku. Relacja do PKB odnosi wydatki do rozmiaru gospodarki. Udział danej kategorii mówi, jak dzielona jest pula pieniędzy na świadczenia.
Co te liczby oznaczają dla osoby pobierającej świadczenie?
W statystyce Eurostatu świadczenia ochrony socjalnej obejmują zarówno pieniądze wypłacane gospodarstwom domowym, jak i świadczenia w naturze, w tym usługi. Wsparcie rodzin i dzieci może więc przyjmować formę przelewu, ale także np. opieki nad dziećmi.
Na łączny koszt wpływa zarówno liczba odbiorców, jak i wartość oraz rodzaj udzielanego wsparcia. Wzrost całej puli o 9,6 proc. nie oznacza podwyżki każdej emerytury czy każdego zasiłku o 9,6 proc. Z kolei najwyższy udział wsparcia rodzin nie przesądza o najwyższej kwocie na dziecko. Do takiego porównania potrzeba m.in. liczby dzieci i uwzględnienia różnic cen między krajami.
Kto zwiększył wydatki na świadczenia najszybciej?
Pierwsza piątka UE: nominalny wzrost wydatków w 2025 r. wobec 2024 r.
Miejsce | Państwo | Wzrost wydatków |
|---|---|---|
1. | Chorwacja | 15,4 proc. |
2. | Bułgaria | 12,1 proc. |
3. | Litwa | 11,6 proc. |
4. | Malta | 11,1 proc. |
5. | Polska | 9,6 proc. |
Gdzie rodziny i dzieci mają największy udział w wydatkach?
Pierwsza piątka UE: udział kategorii rodzina/dzieci we wszystkich wydatkach na świadczenia ochrony socjalnej w 2025 r.
Miejsce | Państwo / obszar | Udział |
|---|---|---|
1. | Polska | 15,0 proc. |
2. | Luksemburg | 13,9 proc. |
3. | Niemcy | 11,8 proc. |
4. | Rumunia | 11,5 proc. |
5. | Estonia | 10,9 proc. |
- | UE ogółem | 8,7 proc. |
Czytelnicy pytają
Czy Eurostat zalicza do tych świadczeń koszty szkół?
Co do zasady wydatki na edukację są poza tym zestawieniem. Wyjątek dotyczy wsparcia związanego z edukacją, kierowanego do rodzin z dziećmi w trudnej sytuacji materialnej.
Czy zestawienie pokazuje kwoty po potrąceniu podatków i składek?
To nie jest zestawienie świadczeń netto. Eurostat prowadzi osobny moduł, który uwzględnia podatki i składki płacone od świadczeń, aby lepiej pokazać kwoty pozostające do dyspozycji odbiorców.
Czy pierwsze miejsce dowodzi skuteczności polityki rodzinnej?
Sam udział wydatków nie rozstrzyga o skuteczności. Jej ocena wymaga osobnego sprawdzenia rezultatów, np. sytuacji materialnej rodzin czy dostępności usług, które mają je wspierać.
Źródła: komunikat Eurostatu.
Anna Zdrowiecka jest dziennikarką i redaktorką specjalizującą się w szeroko rozumianej tematyce konsumenckiej. Pisze o zmianach, usługach, nowych rozwiązaniach oraz codziennych problemach, które mogą wpływać na decyzje i wydatki czytelników. Publikuje w serwisach Infor.pl, Dziennik.pl, Forsal.pl i Zdrowiego.pl.
W swoich artykułach porusza między innymi tematykę domowych poradników, zakupów, usług, technologii użytkowej, telekomunikacji oraz praw konsumenta. Skupia się przede wszystkim na praktycznym znaczeniu opisywanych zmian, wyjaśnia, kogo dotyczą, co oznaczają w codziennym życiu i na co warto zwrócić uwagę.
Stawia na prosty, zrozumiały język, rzetelne źródła oraz informacje, które pomagają czytelnikom podejmować świadome decyzje.
