Sejm rozważa wprowadzenie nowego zakazu: zakaz palenia papierosów na balkonach
Dym wdychany przez tzw. biernych palaczy (dym bocznego strumienia) może zawierać więcej tlenku węgla i nikotyny niż dym wciągany przez osobę palącą, co czyni go szczególnie szkodliwym – ostrzegają lekarze.
W polskim prawie, ochrona osób niepalących realizowana jest głównie poprzez zakazy palenia w określonych miejscach przestrzeni publicznej. Teraz Sejm rozważa rozszerzenie tej ochrony również na balkony w budynkach wielorodzinnych.
Ważne
Zgodnie z ustawą z 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, każdy ma prawo do życia w środowisku wolnym od dymu tytoniowego, par z papierosów elektronicznych oraz substancji uwalnianych przez nowatorskie wyroby tytoniowe.
Bierne palenie na balkonie to też zagrożenie. Co mówią badania o skutkach wdychania dymu?
O biernym paleniu mówimy, gdy osoba – zwłaszcza niepaląca – wdycha dym pochodzący ze spalania tytoniu oraz dym wydychany przez palacza. W otoczeniu występują jego dwie składowe:
- dym bocznego strumienia – pochodzący z żarzącego się papierosa,
- dym głównego strumienia – wydychany przez osobę palącą.
Badania wskazują, że ekspozycja na dym tytoniowy zwiększa u osób niepalących ryzyko zachorowania na raka płuc oraz choroby układu sercowo-naczyniowego. W Polsce bierne palenie uznawane jest za jedną z istotnych przyczyn przedwczesnej umieralności dorosłych.
Ważne
Szczególnie narażone są dzieci – wdychanie dymu tytoniowego może prowadzić do niższej masy urodzeniowej, zakażeń dróg oddechowych, upośledzenia funkcji płuc, nawracających zapaleń ucha, napadów astmy, a nawet zespołu nagłej śmierci łóżeczkowej.
Warto też pamiętać, że korzystanie z e-papierosów nie eliminuje problemu. Wytwarzane przez nie opary zawierają m.in. nikotynę, substancje zapachowe i glikol propylenowy, które również mogą niekorzystnie wpływać na osoby w otoczeniu. Mimo to wielu palaczy wciąż bagatelizuje szkodliwość takiej ekspozycji.
Gdzie dziś nie wolno palić? Lista miejsc objętych zakazem palenia papierosów w Polsce
Ustawodawca nie wprowadził ogólnego zakazu palenia w całej przestrzeni publicznej, lecz wskazał konkretne miejsca, w których palenie wyrobów tytoniowych – w tym e-papierosów i nowatorskich wyrobów tytoniowych – jest zabronione.
Zakaz dotyczy m.in.:
- terenów podmiotów leczniczych i innych miejsc udzielania świadczeń zdrowotnych,
- jednostek systemu oświaty oraz placówek pomocy społecznej,
- uczelni,
- pomieszczeń zakładów pracy,
- obiektów kultury i wypoczynku dostępnych publicznie,
- lokali gastronomiczno-rozrywkowych,
- środków publicznego transportu pasażerskiego i obiektów obsługi podróżnych,
- przystanków komunikacji publicznej,
- pomieszczeń obiektów sportowych,
- ogólnodostępnych placów zabaw dla dzieci,
- innych pomieszczeń dostępnych do użytku publicznego, takich jak centra handlowe czy klatki schodowe w budynkach mieszkalnych.
Właściciel lub zarządca obiektu, w którym obowiązuje zakaz, ma obowiązek umieścić w widocznych miejscach oznaczenia słowne i graficzne informujące o zakazie palenia. Dodatkowo rada gminy może uchwałą wyznaczać kolejne strefy wolne od dymu.
Palenie może być natomiast dozwolone w wyznaczonych palarniach, m.in. w:
- domach pomocy społecznej i domach spokojnej starości,
- całodobowych oddziałach psychiatrycznych (z pewnymi wyjątkami),
- hotelach,
- dworcach i portach lotniczych,
- na terenie uczelni,
- w pomieszczeniach zakładów pracy,
- w lokalach gastronomiczno-rozrywkowych – pod warunkiem, że właściciel wyłączy jedno zamknięte, odpowiednio wentylowane pomieszczenie przeznaczone dla palaczy.
Petycja w Sejmie: zakaz palenia papierosów na balkonach w blokach coraz bliżej?
Już na najbliższym posiedzeniu Komisji do Spraw Petycji zostanie rozpatrzona petycja dotycząca wprowadzenia zakazu palenia tytoniu oraz e-papierosów na balkonach i loggiach w budynkach wielorodzinnych.
Autor petycji zwraca uwagę na częste konflikty sąsiedzkie, wynikające z przenikania dymu papierosowego z balkonów do mieszkań, co narusza komfort życia, zdrowie oraz prywatność osób niepalących. W swoim uzasadnieniu opisuje również osobiste doświadczenia – problemy z otwieraniem okien z powodu dymu dostającego się z sąsiedniego balkonu.
Petycja w sprawie podjęcia inicjatywy ustawodawczej w zakresie przepisów dotyczących palenia tytoniu na balkonach i loggiach w budynkach wielorodzinnych
Czy zakaz palenia na balkonach jest zgodny z Konstytucją? Eksperci sejmowi mają wątpliwości
W odpowiedzi na petycję, Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu zwraca uwagę, że w wielu przypadkach wystarczające mogą być już obowiązujące przepisy. Egzekwowanie całkowitego zakazu palenia – na przykład w otwartym oknie mieszkania – byłoby trudne ze względu na ochronę prywatności oraz tzw. mir domowy.
Eksperci przypominają, że zgodnie z art. 144 Kodeksu cywilnego właściciel nieruchomości ma obowiązek powstrzymywać się od działań, które zakłócają korzystanie z sąsiednich lokali ponad „przeciętną miarę”. Jeśli więc dym tytoniowy uporczywie napływa z sąsiedniego balkonu, sąsiad może dochodzić ochrony swoich praw przed sądem.
Niektórzy prawnicy podkreślają ponadto, że w wyjątkowych sytuacjach uporczywe palenie na balkonie może zostać uznane za wykroczenie z art. 51 § 1 Kodeksu wykroczeń, dotyczące zakłócania porządku publicznego. Wymagałoby to jednak spełnienia szczególnych przesłanek.
Zdaniem Biura, zanim ustawodawca zdecyduje się na wprowadzenie ogólnego zakazu palenia na balkonach, należy dokładnie przeanalizować jego zgodność z Konstytucją. Balkon, który służy wyłącznie właścicielowi lokalu, może być bowiem uznany za część mieszkania. Ograniczenie prawa własności jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy spełnia zasadę proporcjonalności i służy ochronie innych dóbr – takich jak zdrowie czy prawo do czystego powietrza.
Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Oleśnicy, Światowy Dzień Rzucania Palenia Tytoniu, 15.11.2023 r.
dr n. med. Aleksandra Piwońska, Zakład Epidemiologii, Prewencji Chorób Układu Krążenia i Promocji Zdrowia, Narodowy Instytut Kardiologii Stefana kardynała Wyszyńskiego, Państwowy Instytut Badawczy, Bierne palenie (https://sercunaratunek.pl/bierne-palenie/)
W. Zatoński, M. Hodge, K. Przewoźniak (red.), „Report on the Effects of Tobacco Health of Polish Children”, Geneva and Health Promotion Foundation, 1999
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 9.11.1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1162)
