Ministerstwo Zdrowia chce zmienić sposób ustalania, które preparaty trafiają na listę bezpłatną 65+ i na jakich warunkach, wykorzystując większą siłę negocjacyjną wobec firm farmaceutycznych.
Resort chce uporządkować listę bezpłatnych leków dla osób 65+ i przede wszystkim ograniczyć sytuacje, w których NFZ płaci dużo więcej za preparat, mimo że na rynku dostępny jest lek o tej samej substancji czynnej i działaniu terapeutycznym, ale znacznie tańszy.
Zmiany na liście bezpłatnych leków dla seniorów. Prawdopodobnie część preparatów zniknie
Według NFZ w 2025 r. wydatki na bezpłatne leki sięgnęły niemal 10 mld zł. Jednocześnie liczba pacjentów korzystających z leków wzrosła od 2023 r. tylko o 4,4 proc., podczas gdy koszty recept zwiększyły się o 25 proc. Nic dziwnego, że resort zdrowia szuka sposobów na zmniejszenie wydatków.
Jak można przeczytać w serwisie rządowym „zmiany w zasadach refundacji leków dla osób 65+ to element szerszej reformy systemu, której celem jest poprawa dostępu do terapii i większa przejrzystość zasad refundacji”. Chodzi o to, by za lek nie przepłacać, skoro na rynku dostępny jest tańszy, a równie skuteczny zamiennik.
27 sierpnia 2026 r. wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk podpisała zarządzenie dotyczące trybu i sposobu przeprowadzania weryfikacji wykazów bezpłatnych leków. Ministerstwo Zdrowia co roku zwiększa nakłady na refundację leków, około 60 proc. kwoty stanowią wydatki na bezpłatne leki z tzw. listy „S”, które są w całości finansowane ze środków publicznych.
Lista bezpłatnych leków powinna być tworzona z myślą o pacjentach, a nie o zwiększaniu zysków firm farmaceutycznych. Nie ma racjonalnego powodu, by państwo płaciło za lek jak za produkt innowacyjny, skoro na rynku są już dostępne równie skuteczne i bezpieczne, a jednocześnie tańsze. W wielu krajach europejskich w takich sytuacjach działa konkurencja cenowa. I u nas również, ale tylko w przypadku zwykłej listy refundacyjnej. Chcemy, aby taki mechanizm funkcjonował także w przypadku leków bezpłatnych
- przekazała wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk.
Co się stanie, gdy preparat wypadnie z listy refundacyjnej?
Zapowiedź zmian na liście leków refundowanych sprowokowała ożywioną dyskusję, coraz częściej przeczytać można nagłówki sugerujące, że seniorzy utracą dostęp do leków, które dziś otrzymują bezpłatnie. Jest to tylko część prawdy: w istocie z listy mogą wypaść konkretne preparaty, do których seniorzy mogą być przyzwyczajeni. Ministerstwo zamierza dokonać przeglądu leków i to z koncernami farmaceutycznymi będzie negocjować obniżenie stawek. W przypadku braku porozumienia faktycznie dany preparat może wypaść z listy, ale tylko wtedy, gdy dostępny (na liście) jest tzw. generyk czyli skuteczny zamiennik.
Co w sytuacji, gdy senior nie chce zmieniać leku, który działa dobrze i do którego zdążył się przyzwyczaić, a który zostanie wykreślony z listy? Wówczas możliwe są dwa scenariusze:
- w ramach tej samej recepty pacjentowi zostanie wydany zamiennik z tą samą substancją czynną,
- pacjent dopłaci do leku.
Jedynie w sytuacji, gdy lekarz na recepcie umieści dopisek „nie zamieniać”, senior będzie zmuszony wrócić do gabinetu lekarza po nową receptę na odpowiedni dla niego lek.
Nowa lista leków refundowanych ma obowiązywać od 1 października 2026 r. Resort zdrowia chce zaoszczędzić blisko miliard złotych i w ten sposób uwolnić środki na refundację m.in. innych, nowych leków dla seniorów, nowoczesnych terapii onkologicznych, leczenie chorób rzadkich oraz terapii dla dzieci.
Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.