Inflacja wzrosła do 4 proc. Paliwa mocno podbiły ceny
Według szybkiego szacunku Głównego Urzędu Statystycznego inflacja we wrześniu wyniosła 4 proc. rok do roku, wobec 3,4 proc. w sierpniu. W ciągu miesiąca ceny wzrosły o 0,7 proc.
Duża część tego skoku wynikała z cen paliw. Według danych przytaczanych przez ekonomistów ING były one we wrześniu o 9,2 proc. wyższe niż miesiąc wcześniej i aż o 36,1 proc. droższe niż przed rokiem. Spokojniej wyglądała inflacja bazowa, czyli wskaźnik pomijający ceny żywności i energii. ING szacował jej spadek z 3,3 proc. do około 3,0–3,1 proc.
Wrześniowy wzrost inflacji był więc w dużej mierze napędzany przez energię. Dla RPP ma to znaczenie, ponieważ gwałtowny wzrost cen benzyny wynikający z drogiej ropy jest innym problemem niż trwały wzrost cen obejmujący usługi, towary i wynagrodzenia.
Podwyżka stóp procentowych wróciła do dyskusji
Rosnąca inflacja i drogie paliwa sprawiły, że pod koniec września scenariusz podwyżki stóp zaczął być traktowany poważniej. Członek RPP Ludwik Kotecki wskazywał, że utrzymujące się wysokie ceny paliw mogą wymagać reakcji banku centralnego.
„Będziemy prawdopodobnie podnosić cenę pieniądza w gospodarce, zmuszą nas do tego ceny paliw” – mówił Kotecki w Radiu RMF24.
Jako ważny moment wskazywał listopad, kiedy Rada otrzyma nową projekcję inflacji (wskaźnik ekonomiczny, pokazujący jak w przyszłości będą zmieniać się ceny oraz wzrost gospodarczy PKB), przygotowaną przez NBP. Mowa o wzroście o stóp procentowych o 25 punktów bazowych, czyli o 0,25%.
Tańsze paliwo może szybko obniżyć inflację
Od 3 października VAT na benzynę i olej napędowy został obniżony z 23 do 8 proc. Spadła również akcyza, a program ponownie objął maksymalne ceny detaliczne paliw. Według rządowych szacunków cały pakiet może obniżyć ceny na stacjach o około 1,2–1,3 zł na litrze.
Ekonomiści ING szacują, że wpływ na inflację powinien pojawić się szybko, ponieważ paliwa są częścią koszyka, na podstawie którego GUS oblicza CPI. Szacują, że niższy VAT i akcyza mogą zmniejszyć inflację o około 0,6–0,7 pkt proc. Taki ruch mógłby sprowadzić inflację z obecnych 4 proc. ponownie w okolice 3,5 proc. Niższe ceny paliw ograniczają również koszty firm transportowych, producentów i handlu. Im krócej utrzymują się wysokie ceny diesla i benzyny, tym mniejsze ryzyko, że dodatkowe wydatki zostaną przerzucone na ceny żywności, towarów i usług.
Sama niższa inflacja wynikająca z cen paliw nie przesądza jednak o decyzji RPP. Rada będzie również obserwować inflację bazową, dynamikę wynagrodzeń, oczekiwania inflacyjne, sytuację fiskalną oraz to, czy wzrost cen energii zaczyna przekładać się na pozostałe ceny w gospodarce.
Decyzja RPP. Więcej wyjaśni się w listopadzie
Najbliższe posiedzenie Rady Polityki Pieniężnej odbędzie się jutro: 6–7 października. Kolejne zaplanowano na 3–4 listopada. Październikowe posiedzenie przypada zaledwie kilka dni po wejściu nowych rozwiązań dotyczących paliw. RPP zna ich zasady i może oszacować wpływ na inflację, lecz pełniejszy obraz pojawi się wraz z kolejnymi danymi.
Znacznie większe znaczenie może mieć listopadowa projekcja NBP, która pokaże przewidywaną ścieżkę inflacji również na 2027 r.
Ile może wzrosnąć rata kredytu?
Podwyżka stóp o 25 punktów bazowych może wpłynąć na oprocentowanie kredytu, ale skala tej zmiany zależy od warunków umowy oraz wskaźnika, na którym oparte jest oprocentowanie.
Przykład
Jeżeli jednak w ślad za zmianami rynkowymi oprocentowanie kredytu wzrosłoby z 6 do 6,25 proc., przy kredycie z pozostałym kapitałem 500 tys. zł i okresem spłaty 25 lat rata równa zwiększyłaby się z około 3222 zł do około 3298 zł, czyli o około 77 zł miesięcznie.
Przy 300 tys. zł pozostałego kapitału wzrost wyniósłby około 46 zł miesięcznie, a przy 600 tys. zł około 92 zł.
W kredytach opartych na WIBOR 3M lub 6M zmiana oprocentowania pojawia się zgodnie z terminami zapisanymi w umowie, zwykle co trzy albo sześć miesięcy. Przy okresowo stałym oprocentowaniu wpływ nowych warunków rynkowych pojawia się dopiero po zakończeniu okresu stałej stopy.
Czy raty kredytów wzrosną?
Po wrześniowym skoku inflacji ryzyko podwyżki stóp wyraźnie wzrosło. Według ekonomistów, obniżenie cen paliw zmniejsza jednak presję na szybki ruch RPP i poprawia perspektywy na najbliższe miesiące.
Wiele zależy zatem od inflacji bazowej, oraz sytuacji fiskalnej państwa. Największe zagrożenie wzrostem może pojawić się na początku 2027 roku, szczególnie jeśli program paliwowy nie zostanie przedłużony, ceny na stacjach ponownie zaczną mocniej zależeć od rynku.
Źródła informacji: PAP Biznes, PAP, RMF.24, NBP
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.