Cyberatak lub wyciek danych może postawić zarząd spółki przed trudnymi decyzjami. Marta Adranowska, adwokat w Lawspective Litwiński Valirakis Radcowie Prawni wyjaśnia, co zarząd powinien zrobić po wykryciu incydentu, jakich błędów unikać, a także wskazuje trzy zasady, jakie powinien znać każdy członek zarządu.
- Włamanie do systemu, z którego korzysta miliony Polaków. Klienci mogą domagać się nawet odszkodowania
- Prezes nie może zasłaniać się niewiedzą. Kiedy brak kontroli nad finansami spółki może kosztować członka zarządu prywatny majątek? [Wywiad]
- Gigantyczny wyciek danych w Deutsche Banku. Chodzi o... ponad 15 mln dokumentów
Iga Leszczyńska: Czy zarząd może odpowiadać za skutki cyberataku lub wycieku danych w spółce?
Tak, ale sam fakt skutecznego cyberataku nie oznacza automatycznie odpowiedzialności członków zarządu. Istotne jest to, czy członkowie zarządu prawidłowo wykonywali swoje obowiązki przed incydentem i po jego wykryciu. W praktyce ryzyko odpowiedzialności powstaje np. wtedy, gdy zarząd ignoruje ostrzeżenia o istotnych podatnościach, nie reaguje na wyniki audytów albo pozostawia spółkę bez sprawnego systemu zgłaszania incydentów. Od zarządu nie oczekuje się samodzielnego konfigurowania zabezpieczeń. Powinien jednak zapewnić kompetentnych ludzi, odpowiednie zasoby oraz nadzór nad ryzykiem.
Co zarząd powinien zrobić zaraz po wykryciu incydentu i jakich błędów unikać?
Pierwszym zadaniem jest uruchomienie procedury obsługi incydentu. Równolegle trzeba ograniczać skutki zdarzenia, chronić ciągłość działania oraz zabezpieczać dowody. Przywracanie systemów powinno uwzględniać zachowanie logów i innych śladów potrzebnych do ustalenia przebiegu ataku. Można w tym zakresie skorzystać ze wsparcia właściwych służb.
Następnie należy ustalić obowiązki informacyjne, czyli jakie organy i w jakim terminie trzeba powiadomić o cyberataku. Konieczne jest również podjęcie decyzji kiedy będą informowani klienci, kontrahenci lub inne podmioty współpracujące ze spółką. Procedura informowania powinna być stale ćwiczona, podobnie jak obsługa incydentu.
Najbardziej niebezpieczne błędy to zwlekanie do zakończenia analizy, usuwanie śladów podczas pośpiesznego odtwarzania systemów oraz publiczne zapewnianie, że „dane są bezpieczne”, zanim zostanie to potwierdzone. Trzeba też dokumentować ustalenia, decyzje i ich uzasadnienie.
Jak rozkłada się odpowiedzialność w zarządzie wieloosobowym?
Kolegialność zarządu nie oznacza ani automatycznej odpowiedzialności wszystkich, ani jej rozmycia. Na gruncie odpowiedzialności wobec spółki ocenia się zachowanie poszczególnych osób: ich obowiązki, dostępne informacje i reakcję na zagrożenie. Jeżeli kilka osób wspólnie wyrządziło szkodę, odpowiedzialność może być solidarna — spółka może wówczas żądać całości odszkodowania od jednej z nich.
Podział kompetencji ma znaczenie, ale nie powinien służyć jako usprawiedliwienie ignorowania znanego ryzyka. Członek zarządu odpowiedzialny za finanse nie musi znać szczegółów technicznych podatności, powinien jednak zareagować, gdy otrzymuje informację, że brak środków na jej usunięcie zagraża działalności spółki.
Jakie trzy najważniejsze zasady powinien znać każdy członek zarządu?
- Ustal odpowiedzialności, zapewnij zasoby i wymagaj regularnych informacji o najważniejszych ryzykach oraz realizacji zaleceń. Sama umowa z dostawcą IT czy przyjęcie polityki bezpieczeństwa nie dowodzą skutecznego nadzoru.
- Podejmuj świadome decyzje i zachowuj ich uzasadnienie. Zarząd powinien korzystać z analiz i opinii ekspertów, a także dokumentować przesłanki akceptacji ryzyka. Zasada biznesowej oceny sytuacji chroni staranne decyzje podejmowane w granicach uzasadnionego ryzyka, nie daje natomiast ogólnego zwolnienia z przestrzegania prawa.
- Przygotuj reakcję, zanim nastąpi incydent. Zarząd powinien wiedzieć, kto może podjąć pilne decyzje, jak działa komunikacja awaryjna i kto pilnuje zgłoszeń. Po ataku trzeba działać na podstawie dostępnych informacji, aktualizować ocenę i dokumentować decyzje.
Doktor nauk społecznych w dyscyplinie nauk o bezpieczeństwie, absolwentka Wojskowej Akademii Technicznej. Stopień doktora uzyskała na podstawie rozprawy pt. "Koncepcja systemu bezpieczeństwa socjalnego Polski z uwzględnieniem zjawiska prekariatu", poświęconej wyzwaniom współczesnej polityki społecznej i rynku pracy. Specjalizuje się w zagadnieniach dotyczących polityki rodzinnej, rynku pracy oraz systemu zabezpieczenia społecznego.

