Byliśmy rybną potęgą, na morzu i jeziorach. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu na jednym roku studiów rybackich uczyło się nawet 150 osób. Jednak w ostatniej dekadzie ta liczba znacznie zmalała – do 2024 roku na kierunki kształcące przyszłych ichtiologów zgłaszało się niekiedy mniej niż dziesięciu kandydatów.
Problem wymiany pokoleniowej w sektorze rybnym dotyczy całej Europy. Według raportu społecznego Komisji Europejskiej, opublikowanego w czerwcu 2026 roku, rybołówstwo, akwakultura i przetwórstwo ryb zatrudniały w 2023 roku łącznie blisko 299 tys. osób w Unii Europejskiej. W samym rybołówstwie zatrudnienie spadło o 15% w latach 2017–2023, a udział pracowników poniżej 40. roku życia zmniejszył się z 31 do 26%. To dane dotyczące rybołówstwa, ale problem starzenia się kadr i niewystarczającej liczby następców dostrzegają również przedstawiciele polskiej akwakultury i uczelni kształcących ichtiologów.
Studia i edukacja o rybach. Kierunek ichtiologia, na którym brakowało kandydatów
Podczas konferencji Edu-Fish prof. Dorota Fopp-Bayat z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie mówiła o niewielkim zainteresowaniu studiami związanymi z ichtiologią i akwakulturą. Jeszcze do 2024 roku liczba kandydatów bywała tak mała, że uczelnie miały trudności z uruchamianiem kolejnych roczników. Na UWM do otwarcia pierwszego roku potrzeba co najmniej 11 osób.
– Obserwujemy starzenie się branży rybackiej i coraz większą lukę pokoleniową. Do 2024 roku liczba kandydatów na studia kierunku ichtiologia i akwakultura była bardzo niska, często nie przekraczała dziesięciu osób. Na naszym uniwersytecie do uruchomienia pierwszego roku potrzebujemy co najmniej jedenastu studentów. Bez nowych absolwentów zabraknie specjalistów, którzy potrafią zajmować się gospodarką rybacką, akwakulturą oraz ochroną środowiska wodnego – mówi prof. Dorota Fopp-Bayat.
Podczas konferencji przedstawiciele uczelni zwracali uwagę na niski poziom rozpoznawalności zawodu. Wielu młodych ludzi kojarzy pracę z rybami wyłącznie z połowami lub tradycyjnym gospodarstwem rybackim, nie wiedząc, jak wiele różnych dziedzin obejmuje dziś ichtiologia.
Gdzie pracują ichtiolodzy? Dla kończących studia lista miejsc i możliwości jest dłuższa niż można przypuszczać
Absolwenci kierunków związanych z ichtiologią mogą znaleźć pracę w gospodarstwach hodowlanych, ośrodkach zarybieniowych, laboratoriach, administracji zajmującej się środowiskiem oraz instytucjach odpowiedzialnych za gospodarowanie wodami.
Absolwenci ichtiologii i akwakultury nie muszą pracować wyłącznie w gospodarstwach rybackich czy przetwórniach ryb. Znajdują zatrudnienie również w administracji publicznej, m.in. w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, PG Wody Polskie czy instytucjach ochrony środowiska. Jeszcze dwa lata temu ARiMR poszukiwała jedenastu pracowników i zwracała się do nas z pytaniem o absolwentów zainteresowanych podjęciem pracy.
- Możliwości zatrudnienia są również w parkach narodowych, rezerwatach przyrody i ogrodach zoologicznych. Absolwenci kierunku biogospodarka rybacka mogą kontynuować studia w Szkole Doktorskiej i realizować karierę naukową. Nasi absolwenci mogą podjąć pracę także za granicą, m.in. w gospodarstwach zajmujących się hodowlą ryb łososiowatych w Norwegii i Finlandii – mówi prof. Dorota Fopp-Bayat.
Na mniej oczywiste ścieżki zawodowe zwracał uwagę również Damian Ostrowski, nauczyciel przedmiotów zawodowych w Zespole Szkół w Sierakowie, kształcącym techników rybactwa śródlądowego. – Nasi absolwenci mogą kontynuować naukę na studiach wyższych albo od razu rozpocząć pracę. Znajdują zatrudnienie w gospodarstwach rybackich, zarówno stawowych, jak i jeziorowych, ale również w bardziej wyspecjalizowanych obszarach. Mamy absolwentów, którzy pracują w polskiej firmie zajmującej się szczepieniem ryb w Chorwacji i we Włoszech. Możliwości jest naprawdę dużo, także poza Polską – mówi Damian Ostrowski.
Studia, na których można otrzymać bisko 1500 zł miesięcznie za naukę
Na zwiększenie zainteresowania kierunkami związanymi z ichtiologią i akwakulturą ma wpływać m.in. program Edu-Fish. Realizują go Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie oraz Gmina Sieraków. Na obu uczelniach studenci spełniający warunki programu mogą otrzymywać stypendia odpowiadające kwocie blisko 1500 zł miesięcznie. Wsparcie obejmuje także wynagrodzenia za kwalifikujące się praktyki, zakup sprzętu komputerowego i odzieży terenowej oraz udział w wydarzeniach branżowych.
Studia i nauka zawodu ichtiologa w Polsce w ramach Europejskiego projektu Edu-Fish
W tej kryzysowej sytuacji, nasze uczelnie stworzyły program Edu-Fish – projekt edukacyjno-promocyjny w zakresie rybactwa, współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa 2021–2027. Razem tworzą ścieżkę od pierwszego wyboru szkoły, przez studia, aż po przyszłą pracę. W ramach Edu-Fish młodzi adepci kierunków związanych z ichtiologią i pokrewnym dyscyplinom związanym z hodowlą ryb otrzymają nie tylko wiedzę o możliwościach kształcenia, ale także dostęp do praktyk, stypendiów, wsparcia edukacyjnego i nowoczesnego zaplecza dydaktycznego.
Projekt łączy trzy różne poziomy edukacji:
- Zespół Szkół w Sierakowie – szkoła kształcąca młodzież w kierunku rybactwa śródlądowego.
- Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie (UWM) – uczelnia rozwijająca kompetencje związane z ichtiologią, rybactwem i środowiskiem wodnym,
- Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie (ZUT) – lider projektu i ośrodek akademicki kształcący przyszłych specjalistów,
Co ciekawe, nasz polski krajowy projekt, Edu-Fish znalazł się w bazie projektów FAMENET, europejskiej sieci związanej z wdrażaniem Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury. Znalazł się w tej bazie obok 155 projektów z Europy, gdzie tylko 4 pochodzą z Polski. Jednym z nich jest Edu-Fish.
Dziennikarz z zawodu i zamiłowania. Zajmuje się tematyką gospodarczą, prawną i finansową, szczególnie nowymi technologiami, i komunikacją oraz mediami. Poza dziennikarstwem zajmuje się fotografią, jeździ na nartach i uwielbia Hiszpanię. Z marką INFOR związany wcześniej, zaczynał przygodę z dziennikarstwem w Gazecie Prawnej. Od kwietnia 2026 r. już jako dziennikarz internetowy przygotowuje i publikuje artykuły na portalu Forsal.pl.
