Już co trzecie dziecko w Polsce rodzi się w związku pozamałżeńskim, ślub dla wielu par nie jest już oczywistym wyborem. I choć sformalizowanie związku wiele ułatwia, polscy rodzice z różnych względów nie decydują się na zawarcie małżeństwa. Czy to oznacza, że gdy parze urodzi się trzecie dziecko nie otrzymają Karty Dużej Rodziny? Co z rodzinami patchworkowymi, w których partnerzy wspólnie wychowują troje dzieci, ale są to dzieci z poprzednich związków, ponieważ nie doczekali się wspólnych potomków?
Karta Dużej Rodziny a związek nieformalny. Oto kiedy ślub nie jest warunkiem otrzymania KDR
Para, która wychowuje troje wspólnych dzieci, może otrzymać Kartę Dużej Rodziny również bez ślubu. Małżeństwo nie jest warunkiem uzyskania KDR przez rodzica. Co ważne, przepisy dotyczące KDR są w tym zakresie znacznie bardziej „rodzinne” niż przepisy podatkowe, jednak w określonych sytuacjach partnerzy tworzący rodziny patchworkowe nie będą mogli skorzystać ze wszystkich przywilejów.
Para żyjąca w związku nieformalnym, o ile tylko ma troje dzieci (lub więcej) wnioskując o Kartę Dużej Rodziny nie musi dołączać odpisu aktu małżeństwa. KDR przysługuje niezależnie od stanu cywilnego: kartę uprawniającą do zniżek tak samo mogą otrzymać rozwodnicy czy wdowcy.
Ważne
Rodzice trójki dzieci żyjący bez ślubu mogą otrzymać Kartę Dużej Rodziny, o ile tylko każde z nich jest rodzicem trójki dzieci (są to ich wspólne dzieci). Wówczas każdy z nich może korzystać z przywilejów, jakie daje KDR. Jeśli jednak jeden z rodziców nie jest rodzicem trójki dzieci (rodzicem trójki dzieci jest jego partner), ponieważ para doczekała się jednego lub dwojga wspólnych dzieci, KDR nie należy się obojgu rodzicom. Otrzyma ją jedynie rodzic trójki dzieci.
Kiedy brak ślubu uniemożliwia uzyskanie Karty Dużej Rodziny?
Sam brak ślubu nie musi być przeszkodą, jednak sytuacja komplikuje się, gdy tylko jeden z partnerów doczekał się trójki dzieci. Model rodziny patchworkowej, w której partnerzy wychowują dzieci z innych związków jest coraz popularniejszy. Jednak partner rodzica trójki dzieci (para pozostaje w związku nieformalnym) nie ma takich samych przywilejów jak małżonek wspomnianego rodzica.
Przykład
Samo zawarcie małżeństwa sprawia, że KDR przysługuje również małżonkowi rodzica trójki dzieci, nawet jeśli małżeństwo nie doczekało się żadnego wspólnego dziecka. Tu właśnie można dostrzec „przewagę” związku formalnego nad nieformalnym mając na względzie uzyskanie Karty Dużej Rodziny.
Karta Dużej Rodziny a dzieci z poprzednich związków
To, czy KDR przysługuje obojgu rodzicom, jeśli mają oni tylko jedno wspólne dziecko, a każde z nich ma także po jednym dziecku z poprzedniego związku zależy od tego, czy para wzięła ślub. W tym konkretnym układzie ślub bardzo dużo zmienia w zakresie Karty Dużej Rodziny. Samo to, że w jednym gospodarstwie domowym para wychowuje łącznie troje dzieci, nie wystarcza, gdy jest to związek nieformalny (każdy z partnerów jest rodzicem tylko dwojga dzieci). Jednak wystarczy, by para wzięła ślub, a sytuacja się zmienia; wedle ustawy po zawarciu małżeństwa małżonkowie stają się:
- rodzicem swoich biologicznych dzieci oraz
- odpowiednio małżonkiem rodzica.
Ustawa wyraźnie wymienia małżonka rodzica jako członka rodziny wielodzietnej, przy tym nie jest wymagane, by wszystkie troje dzieci miały tych samych dwoje rodziców. Oficjalne wyjaśnienia wręcz wskazują, że nie ma znaczenia, czy troje dzieci pochodzi ze związku małżeńskiego, czy z innych związków małżonków. Gdyby jednak para tworzyła związek nieformalny, żadne z rodziców nie mogłoby korzystać z przywilejów KDR.
Ważne
Akt małżeństwa ma więc tutaj realne znaczenie - nie dlatego, że KDR jest „tylko dla małżeństw”, ale dlatego, że ustawa przyznaje status członka rodziny wielodzietnej małżonkowi rodzica. W związku nieformalnym takiej kategorii po prostu nie ma.
Kiedy małżonek rodzica trójki dzieci traci przywileje KDR?
Rodzice zachowują swoje uprawnienie do KDR przez całe życie, jeśli nabyli je jako rodzice rodziny wielodzietnej. Karta Dużej Rodziny przysługuje również rodzicom zastępczym i prowadzącym rodzinny dom dziecka.
Rozwód, śmierć dziecka czy zawarcie nowego związku małżeńskiego nie oznacza utraty KDR. Jednak jest kilka sytuacji, w których małżonek rodzica traci dostęp do ulg i przywilejów przysługujących posiadaczom Karty Dużej Rodziny. Chodzi o sytuację, w której Karta przysługiwała mu wyłącznie z tytułu bycia małżonkiem rodzica (sam nie jest rodzicem trójki dzieci). Wówczas po rozwodzie traci uprawnienia.
Również rodzic, któremu sąd odebrał władzę rodzicielską lub ją ograniczył przez umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej, na skutek czego rodzic nie ma władzy rodzicielskiej w stosunku do co najmniej trojga dzieci, traci dostęp do ulg przysługujących posiadaczom KDR.
Podstawa prawa
Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.