Nowy kolor pojemników (czerwony) na nowy rodzaj odpadów trafi do gospodarstw domowych jeszcze w tym roku. Co będzie można do nich wrzucać?

Odpady komunalne i ich selektywne zbieranie. Jakie są regulacje?

Zgodnie z ustawą z 14 grudnia 2012 r. o odpadach odpady komunalne to przede wszystkim odpady powstające w gospodarstwach domowych, a także odpady pochodzące od innych podmiotów, jeśli pod względem charakteru i składu są podobne do odpadów wytwarzanych przez mieszkańców. Do tej grupy zalicza się m.in. papier i tekturę, szkło, metale, tworzywa sztuczne, bioodpady, drewno, tekstylia, opakowania, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, baterie i akumulatory oraz odpady wielkogabarytowe, takie jak meble czy materace.

Do odpadów komunalnych nie zalicza się natomiast m.in. odpadów powstających w związku z działalnością produkcyjną, rolniczą, leśną czy rybacką. Poza tą kategorią pozostają także odpady ze zbiorników bezodpływowych, sieci kanalizacyjnych i oczyszczalni ścieków, pojazdy wycofane z eksploatacji oraz odpady budowlane i rozbiórkowe.

Z kolei ustawa z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakłada na samorządy obowiązek zorganizowania systemu odbioru odpadów komunalnych od mieszkańców. Gminy muszą zapewnić selektywną zbiórkę obejmującą co najmniej papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, opakowania wielomateriałowe oraz bioodpady.

Do obowiązków gmin należy również zapewnienie mieszkańcom dostępu do punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych, czyli PSZOK-ów. Oprócz podstawowych frakcji przyjmują one m.in. odpady niebezpieczne, przeterminowane leki, chemikalia, zużyte baterie i akumulatory, sprzęt elektryczny i elektroniczny, meble i inne odpady wielkogabarytowe, opony, a także odpady budowlane i rozbiórkowe pochodzące z gospodarstw domowych.

Właściciele nieruchomości, którzy mają obowiązek prowadzić selektywną zbiórkę odpadów zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z 10 maja 2021 r. w sprawie sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów oraz lokalnymi regulaminami gmin, korzystają z pojemników i worków oznaczonych odpowiednimi kolorami. Każdy z nich jest przeznaczony na inną grupę odpadów:

• niebieski – na papier, w tym m.in. kartony, tekturę, gazety, katalogi, ulotki, zeszyty, książki, papier biurowy, papier pakowy, torby papierowe i wytłoczki po jajkach;
• żółty – na metale i tworzywa sztuczne, np. butelki PET, kartony po mleku i sokach, opakowania po kosmetykach i detergentach, folie, puszki, kapsle oraz metalowe zakrętki;
• zielony – na szkło, przede wszystkim szklane butelki i słoiki po żywności, napojach oraz kosmetykach;
• brązowy – na bioodpady, takie jak resztki roślinne, obierki, fusy po kawie i herbacie, trawa, liście, drobne gałęzie czy skórki po owocach i warzywach;
• czarny – na odpady zmieszane, czyli te, których nie można przypisać do pozostałych frakcji, np. resztki mięsa, kości, zużyte pieluchy, zabrudzony papier, ceramikę, odchody zwierzęce czy wystudzony popiół.

Czym są odpady medyczne? Czy zużyte strzykawki, igły i opatrunki powstałe w gospodarstwie domowym są odpadami medycznymi?

Zgodnie z ustawą o odpadach przez odpady medyczne rozumie się odpady powstające w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych oraz prowadzeniem badań i doświadczeń naukowych w zakresie medycyny. tego typu odpady zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 5 października 2017 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi należy segregować już w miejscu ich powstania. Zakaźne odpady medyczne, z wyjątkiem ostrych, trafiają do jednorazowych czerwonych worków lub pojemników. Niebezpieczne odpady medyczne inne niż zakaźne zbiera się co do zasady do pojemników lub worków żółtych. Odpady o ostrych końcach i krawędziach (np. igły) muszą być natomiast umieszczane w sztywnych, jednorazowych pojemnikach odpornych na przekłucie i przecięcie.

Gdy świadczenie medyczne odbywa się w domu pacjenta, jeśli np. pielęgniarka wykonuje zastrzyk podczas wizyty domowej, § 2 ust. 2 rozporządzenia z 2017 r. przewiduje, że osoba udzielająca świadczenia sama zbiera powstałe odpady do odpowiedniego worka lub pojemnika, a następnie przekazuje je do właściwego miejsca magazynowania. Takie odpady nie powinny zostać u pacjenta.

Jeżeli pacjent samodzielnie wykonuje w domu zastrzyki albo kontroluje poziom określonych substancji we krwi, powstające przy tym zużyte igły i strzykawki nie są traktowane przez przepisy jako odpady medyczne. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zalicza je do „odpadów niekwalifikujących się do odpadów medycznych, które powstały w gospodarstwie domowym w wyniku przyjmowania produktów leczniczych w formie iniekcji i prowadzenia monitoringu poziomu substancji we krwi, w szczególności igieł i strzykawek”. Jednocześnie art. 3 ust. 2 pkt 6 tej ustawy nakłada na gminy obowiązek zapewnienia mieszkańcom możliwości oddawania takich odpadów do punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych, czyli PSZOK-ów.

Trudno jednak oczekiwać, że mieszkańcy będą jeździć do PSZOK-u po zużyciu każdej pojedynczej igły czy strzykawki. Oznacza to, że takie odpady przez pewien czas muszą być bezpiecznie gromadzone w gospodarstwie domowym. Przepisy ogólnokrajowe wskazują, gdzie należy je ostatecznie przekazać, ale nie ustanawiają sposobu ich przechowywania w domu.

Nowy kolor pojemników (czerwony) na nowy rodzaj odpadów trafi do gospodarstw domowych jeszcze w tym roku

Naprzeciw problemowi bezpiecznego przechowywania takich odpadów wyszły też władze Legnicy. Jak podaje portalsamorzadowy.pl, mieszkańcy Legnicy mogą już bezpłatnie odbierać specjalne pojemniki w kolorze czerwonym przeznaczone do bezpiecznego gromadzenia domowych odpadów związanych z leczeniem. Dystrybucja odbywa się w Urzędzie Miasta Legnicy przy Placu Słowiańskim 8.

Miasto uruchomiło akcję po to, by ułatwić mieszkańcom prawidłowe segregowanie i późniejsze przekazywanie tego rodzaju odpadów. Pojemniki są wydawane bezpłatnie w pokoju nr 309 na III piętrze, w godzinach pracy urzędu. Do każdego z nich dołączona jest również ulotka z informacjami o tym, jakie odpady można w nim umieszczać, a jakich nie należy do niego wrzucać. Po zapełnieniu pojemnika nie wolno wyrzucać go do zwykłego kontenera na odpady zmieszane. Pełny pojemnik należy przekazać do Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych.

Czerwone pojemniki na odpady to nie nowość. Zazwyczaj ich przeznaczenie jest jednak inne

Czerwone pojemniki coraz częściej można spotkać na osiedlach, przy sklepach, aptekach czy w innych ogólnodostępnych miejscach. Nie wszędzie służą jednak do zbierania odpadów związanych z leczeniem. W wielu miastach są wykorzystywane jako punkty zbiórki tzw. odpadów problemowych, których nie powinno się wrzucać do zwykłych pojemników na odpady komunalne. W zależności od lokalnych zasad mogą trafiać do nich m.in.:

• zużyte baterie i akumulatory,
• przeterminowane leki i ich opakowania,
• resztki chemikaliów,
• drobny sprzęt elektroniczny,
• żarówki energooszczędne,
• świetlówki,
• termometry rtęciowe,
• tusze i tonery do drukarek,
• tekstylia, takie jak ubrania, buty, ręczniki, zasłony czy pościel.

Dlatego sam czerwony kolor pojemnika nie przesądza jeszcze o jego przeznaczeniu – przed wyrzuceniem odpadów warto sprawdzić oznaczenia i zasady obowiązujące w danym mieście.

Czerwony pojemnik może zyskać jedno znaczenie w całej UE

Czerwone pojemniki, które dziś można spotkać w polskich miastach, nie mają jednolitego przeznaczenia. W przyszłości system oznaczania odpadów w Unii Europejskiej ma być jednak znacznie bardziej spójny. Rozporządzenie PPWR przewiduje wprowadzenie zharmonizowanych etykiet na opakowaniach oraz odpowiadających im oznaczeń na pojemnikach przeznaczonych do zbierania odpadów opakowaniowych. Zgodnie z art. 13 PPWR państwa członkowskie mają zapewnić takie oznakowanie od 12 sierpnia 2028 r. lub 30 miesięcy od przyjęcia odpowiednich aktów wykonawczych – w zależności od tego, która data przypadnie później.

Jak może wyglądać taki system, pokazuje raport techniczny Wspólnego Centrum Badawczego Komisji Europejskiej (JRC) opublikowany 13 stycznia 2026 r. Dokument został przygotowany jako propozycja mająca pomóc Komisji w opracowaniu aktów wykonawczych do art. 12 i 13 PPWR, nie jest więc jeszcze ostatecznym wykazem kolorów obowiązującym w całej Unii. W zaproponowanym przez JRC systemie poszczególnym frakcjom przypisano charakterystyczne kolory. Czerwony ma oznaczać odpady niebezpieczne, natomiast dla tekstyliów zaproponowano kolor różowy. Wśród pozostałych oznaczeń znalazły się m.in. niebieski dla papieru i kartonu, zielony dla szkła, żółty dla tworzyw sztucznych, szary dla metali czy brązowy dla odpadów kompostowalnych. Na razie jest to jednak propozycja techniczna JRC, a nie obowiązująca już zasada, dlatego obecne czerwone pojemniki w polskich miastach nadal mogą mieć różne przeznaczenie

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013 poz. 21)
• Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. 1996 nr 132 poz. 622)
• Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 10 maja 2021 r. w sprawie sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów (Dz.U. 2021 poz. 906)
• Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 5 października 2017 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi (Dz.U. 2017 poz. 1975)