Małe elektrownie jądrowe podbiją świat?
Mimo że pierwszy SMR, czyli mały modułowy reaktor, dopiero zostanie uruchomiony w Kanadzie (w 2030 roku), już teraz z całego świata sypią się zamówienia na tę technologię. To elektrownia o mniejszej mocy – ale przede wszystkim mniejszym rozmiarze – niż klasyczna, a do tego tańsza i prawdopodobnie bezpieczniejsza.
Polska planuje sześć SMR-ów, z których pierwsze mogłyby zacząć działać w połowie lat 30. Okazuje się, że także Czesi chcą skorzystać z tej technologii. Spółka ČEZ i brytyjski Rolls-Royce SMR podpisały porozumienie o współpracy. Wytypowano trzy potencjalne lokalizacje małych elektrowni: Temelín, Tušimice i Dětmarovice.
Elektrownia przy granicy z Polską?
Wraz z podpisaniem umowy, do którego doszło w lipcu, poinformowano o trzech wspomnianych lokalizacjach. Pierwszy prąd z SMR-ów w Czechach miałby popłynąć w latach 30. Stronę polską interesuje szczególnie trzecia lokalizacja – Dětmarovice – znajdująca się przy granicy. Poseł Gabriela Lenartowicz zapytała, czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska monitoruje ten temat.
„Z oficjalnych informacji uzyskanych podczas ostatniego spotkania grupy roboczej (maj 2026 r.) wynika, że lokalizacja Dětmarovice nie jest wskazywana jako lokalizacja preferowana do wdrożenia SMR, wskazana została jako potencjalna wraz z 44 innymi lokalizacjami w Republice Czeskiej. Budowa SMR Dětmarovice będzie również przedmiotem dyskusji podczas kolejnego spotkania grupy roboczej w październiku 2026 r.” – odpowiada Mikołaj Dorożała, wiceminister klimatu i środowiska.
Czy Polska będzie kontrolować?
Zgodnie z prawem uzgodnienia powinna prowadzić Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska (GDOŚ). Chodzi bowiem o oddziaływanie na środowisko w kontekście transgranicznym. Jest to o tyle istotne, że Czesi korzystali z tego mechanizmu w czasie sporu o działalność kopalni i elektrowni w Turowie.
„Przedsięwzięcie polegające na budowie małego reaktora modułowego (SMR) kwalifikuje się do przeprowadzenia procedury oceny oddziaływania na środowisko, w tym w kontekście transgranicznym, zgodnie z dyrektywą 2011/92/UE1 oraz Konwencją z Espoo2. Strona czeska prowadzi obecnie dwie procedury oceny oddziaływania na środowisko dla małych modułowych reaktorów jądrowych (SMR Temelín oraz SMR Tušimice). W obu przypadkach strona polska bierze aktywny udział w postępowaniu w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko. W związku z tym, w przypadku realizacji przedsięwzięcia w lokalizacji Dětmarovice, również należy oczekiwać przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko” – odpowiada wiceminister.
Jak dodaje, jeżeli rozpoczną się przygotowania do wspomnianej inwestycji, strona polska będzie występowała o dokumentację projektową oraz o możliwość składania uwag i wniosków. Do postępowania będzie mogła zostać dołączona strona społeczna.
Redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego. Specjalizuje się w tematach związanych z inwestycjami oraz transportem. Od lat obserwuje wielkie budowy, opisuje rynek nieruchomości, a także zawiłości systemu transportowego.
Autor reportażu "Żarnowiec. Sen o polskiej elektrowni jądrowej" nagrodzony Grand Press 2023 w kategorii książka reporterska roku. Finalista m.in. Pomorskiej Nagrody Literackiej oraz konkursu dziennikarskiego "Biały Kruk".