Rowerzysta na przejeździe ma pierwszeństwo. A ten, który dopiero wjeżdża?
Kluczowy jest tu art. 27 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym. Zgodnie z nim kierowca zbliżający się do przejazdu dla rowerów musi zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa rowerzyście, który już znajduje się na przejeździe. Przepis nie mówi jednak wprost o rowerzyście, który dopiero na przejazd wjeżdża.
Nie oznacza to przy tym, że przed przejazdem rowerzysta znajduje się w takiej samej sytuacji jak osoba włączająca się do ruchu. Art. 17 ust. 1 pkt 3a wyłącza bowiem wjazd z drogi dla rowerów na przejazd dla rowerów z zasad dotyczących włączania się do ruchu. Nie można więc z góry przyjąć, że rowerzysta musi w takiej sytuacji ustąpić wszystkim pojazdom.
Przepisy przewidują też sytuacje, w których obowiązek kierowcy jest jednoznaczny. Gdy samochód skręca i przecina tor jazdy rowerzysty jadącego na wprost, zastosowanie ma art. 27 ust. 1a. Z kolei art. 27 ust. 3 nakazuje ustąpić rowerzyście wtedy, gdy kierowca przejeżdża przez drogę dla rowerów albo drogę dla pieszych i rowerów.
Pieszy jest chroniony wcześniej
RPO zwraca uwagę, że przepisy dotyczące pieszych skonstruowano inaczej. Pieszy znajdujący się na przejściu ma pierwszeństwo przed pojazdem, a z wyjątkiem tramwaju pierwszeństwo przysługuje również osobie wchodzącej na przejście.
Zasadę tę rozwija art. 26 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym. Kierujący zbliżający się do przejścia ma obowiązek zachować szczególną ostrożność, zmniejszyć prędkość oraz ustąpić pierwszeństwa zarówno pieszemu znajdującemu się na przejściu, jak i na nie wchodzącemu.
W przypadku przejazdów dla rowerów ustawodawca nie zastosował analogicznego rozwiązania. Art. 27 ust. 1 odnosi się do rowerzysty znajdującego się już na przejeździe, nie zaś do osoby, która dopiero na niego wjeżdża. To właśnie tę różnicę RPO chce poddać analizie Ministerstwa Infrastruktury.
Dawny przepis chronił także rowerzystę wjeżdżającego na przejazd
Rzecznik zwraca uwagę również na zmianę, która nastąpiła kilka lat temu w przepisach wykonawczych. Dawny § 47 ust. 4 rozporządzenia w sprawie znaków i sygnałów drogowych nakazywał kierowcy zbliżającemu się do miejsca oznaczonego znakami D-6, D-6a lub D-6b zmniejszenie prędkości tak, aby nie narazić na niebezpieczeństwo pieszego znajdującego się w takim miejscu lub na nie wchodzącego, a także rowerzysty znajdującego się na przejeździe dla rowerzystów lub na niego wjeżdżającego.
Przepis nie przyznawał jednak wprost ustawowego pierwszeństwa rowerzyście wjeżdżającemu na przejazd. Nakładał natomiast na kierowcę obowiązek odpowiedniego zmniejszenia prędkości oraz takiego zachowania, by nie narażać rowerzysty na niebezpieczeństwo. Regulacja została uchylona w 2021 r. Ministerstwo Infrastruktury wskazywało wówczas, że zmiana służyła dostosowaniu rozporządzenia do przepisów ustawy.
Obowiązek odnoszący się do pieszych znalazł odzwierciedlenie w przepisach ustawowych. Analogicznego rozwiązania dotyczącego rowerzysty wjeżdżającego na przejazd nie wprowadzono.
RPO: trzeba jasno określić również obowiązki rowerzystów
Zdaniem RPO regulacje powinny pozwalać uczestnikom ruchu jednoznacznie ocenić, kto i w którym momencie ma pierwszeństwo. Ma to znaczenie zwłaszcza w sytuacji, gdy samochód wjeżdża przed nadjeżdżającego rowerzystę i zmusza go do gwałtownego hamowania.
Jednocześnie ewentualna zmiana przepisów powinna jasno określać obowiązki samych rowerzystów. RPO wskazuje m.in. na potrzebę rozważenia obowiązku zachowania szczególnej ostrożności przed przejazdem oraz dostosowania prędkości przed wjazdem.
Rzecznik zwrócił się do ministra infrastruktury o przedstawienie stanowiska i poinformowanie o ewentualnych działaniach legislacyjnych lub organizacyjnych. Na obecnym etapie nie ma więc projektu ustawy ani przesądzonego kierunku zmian.
W 2025 r. zginęło 155 rowerzystów
Z danych Komendy Głównej Policji wynika, że w 2025 r. rowerzyści uczestniczyli w 3425 wypadkach drogowych. Zginęło w nich 155 rowerzystów, a 3075 zostało rannych. W porównaniu z 2024 r. liczba wypadków z udziałem rowerzystów zmniejszyła się o 340, czyli o 9 proc.
Do większości wypadków, w których poszkodowany został rowerzysta, przyczyniali się inni użytkownicy dróg. Najwięcej takich zdarzeń spowodowali kierowcy samochodów osobowych – 1732 wypadki. Zginęło w nich 57 osób. Jedną z najczęstszych przyczyn było nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu. Policja wskazuje również na nieprawidłowe przejeżdżanie przejazdów dla rowerów i nieprawidłowe wyprzedzanie.
Sami rowerzyści przyczynili się w 2025 r. do powstania 1188 wypadków, w których zginęło 67 osób. W ich przypadku jedną z głównych przyczyn również było nieustąpienie pierwszeństwa.
W dłuższej perspektywie liczba śmiertelnych ofiar wśród rowerzystów spada. W 2016 r. zginęło ich 271, a w 2025 r. – 155. Oznacza to spadek o około 43 proc.
Źródła: Rzecznik Praw Obywatelskich, Komenda Główna Policji, PAP
Podstawa prawna:
- ustawa z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2024 poz. 1251 ze zm);
- rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (tekst jednolity Dz.U. 2019 poz. 2310).
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.