Anatomia dezinformacji po zamachu w Krakowie. Nie tylko boty wprowadzały w błąd

Informacyjny chaos

Już od pierwszych chwil, kiedy kraj obiegły pierwsze doniesienia o zamachu, w sieci zaczął panować ogromny informacyjny szum. Początkowo jednak bardziej niż celowe działanie, była to kwestia chaosu i niejasności wobec tego, co się dokładnie stało. Dobrym tego przykładem jest wiadomość Polskiej Agencji Prasowej z godziny 17:25, wedle której sprawców było dwóch, a informacje te miały zostać przekazane przez funkcjonariuszy krakowskiej policji.

Dementi tej informacji pojawiło się po koło 20 minutach na profilu KWP w Krakowie. Przy okazji też zdementowane zostały informacje o rzekomej śmierci jednego z policjantów. Sam PAP dodał komentarz do swojego wpisu na social mediach dopiero po godzinie od publikacji pierwotnego wpisu.

Sprawca zdarzenia z Rynku Głównego w Krakowie jest obywatelem Rzeczpospolitej Polskiej. Dementujemy informację o śmierci policjanta oraz o poszukiwaniu kolejnego sprawcy. Jedyny znany sprawca zdarzenia jest w rękach policji.

- Komunikat KWP w Krakowie

Podobne zresztą było w przypadku rzekomego wojskowego pochodzenia sprawcy. Około godziny 18:00 Onet przekazał, że według źródeł w MON sprawca miał być byłym żołnierzem. W tym przypadku sprostowanie ze strony Władysława Kosiniaka-Kamysza pojawiło się po około godzinie od publikacji tej informacji.

Te dwa konkretne przypadki pokazują bardzo dobitnie, że nawet zaufane źródła, w sytuacjach takich jak zamach, mogą przekazywać informacje, które nijak mają się do rzeczywistości. Trudno jednak doszukiwać się tutaj złej woli, a raczej efektu działania pod presją czasu i nerwów związanych z całym wydarzeniem.

Niestety, takie komunikaty uwiarygodniły późniejsze, już całkowicie zmyślone, wersje wydarzeń, które zaczęły krążyć po mediach społecznościowych.

Relacja na żywo i fałszywy przekaz

Kolejnym poważnym źródłem, które przekazywało nieprawdziwe informacje, okazała się Telewizja Republika, a dokładniej jej prezes i redaktor naczelny, Tomasz Sakiewicz. Krótko po ataku pojawił się on na antenie, relacjonując sytuację prosto z płyty krakowskiego rynku. Niestety, on także przyczynił się do szerzenia dezinformacji, przekazując, że po sobotnim ataku na miejscu nie było policjantów.

Wszystkie rezerwy policji zostały wywiezione do Warszawy, w związku z tym... Gdzie jest policja?

- Tomasz Sakiewicz ok. godziny 15:25, czyli krótko po zamachu

Słowa te są jednak całkowitą nieprawdą, co zresztą widać na tym samym nagraniu, bo zaraz za Sakiewiczem stał jeden z funkcjonariuszy policji, który zabezpieczał miejsce, gdzie leżała jedna z ofiar zamachowca. Co więcej, kolejne nagrania z innych obszarów krakowskiego rynku potwierdzają, że policjanci pojawili się na miejscu niemal natychmiast.

Co więcej, 8 listopada na oficjalnym profilu Polskiej Policji w social mediach pojawił się post, dokładnie opisujący przebieg wydarzeń z Krakowa. Według tego wpisu, od pierwszych zgłoszeń, które spłynęły do WCPR około godziny 15:00 do rozpoczęcia wymiany ognia między policją a zamachowcem minęły 3 minuty.

Co więcej, kolejne nagrania pokazują, że policjanci pojawiają się na Rynku Głównym, podwożeni przez Straż Miejską.

Dlaczego więc zamachowca ścigał tylko jeden radiowóz z dwoma policjantami w środku? Gdzie pozostałe 29 załóg, o których mówi komunikat KGP? Lucyna Rekowska, naczelnik wydziału Prasowo-Informacyjnego KGP tłumaczyła w rozmowie z Onetem:

30 patroli zostało wysłanych po otrzymaniu zgłoszeń od Wojewódzkiego Centrum Powiadamiania Ratunkowego. Było to około 40 zgłoszeń. Patrole znajdowały się w różnych częściach miasta. A ponieważ pościg za sprawcą do chwili jego unieszkodliwienia zajął niespełna trzy minuty, patrole dojechały na miejsce na ulicę Dietla.

- Lucna Rekowska, naczelnik wydziału Prasowo-Informacyjnego KGP

Wracając jednak do samej relacji Sakiewicza, która transmitowana była na żywo, to wymowna w tym kontekście jest reakcja jednego z przypadkowych świadków tego zdarzenia. W dość niecenzuralnych słowach daje do zrozumienia, że informacje przekazywane przez prezesa Republiki są po prostu nieprawdziwe. Trzeba też pamiętać, że mowa o sytuacji, w której to służby wiedzą więcej niż dziennikarz, bo to, co widać na pierwszy rzut oka lub na specjalnie wybranej klatce z nagrania nierzadko jest tylko pewnym wycinkiem znacznie szerszego obrazu całej sytuacji.

Rząd przyłożył rękę do szerzenia dezinformacji?

W tym samym czasie, kiedy służby zabezpieczały miejsce ataku, w sieci zaczęły pojawiać się pierwsze fałszywe teorie na temat narodowości sprawcy zamachu oraz wielu innych informacji. Początkowo najczęściej powielanym fake newsem w pierwszych chwilach po zamachu był ten sugerujący, że sprawca jest Ukraińcem. Informacja ta jednak została szybko zdementowana przez służby, potwierdzając, że był to Polak.

W kontrze do tych informacji w sieci można było trafić na kolejne przykłady dezinformacji, które sugerowały, że w przeszłości miał on być najemnikiem w ukraińskiej armii, co znowu jest całkowitą nieprawdą. Krótko po zamachu dało się także trafić na wpisy sugerujące, że zabójca miał działać na zlecenie obecnego rządu. Do tego dochodziły kolejne pogłoski na temat rzekomego brata sprawcy, którym okazała się zupełnie przypadkowa osoba.

W pewnym momencie zaczęła także pojawiać się także seria dezinformacyjnych wpisów na temat rzekomych poglądów zamachowca z Krakowa. Niestety, rękę do szerzenia kolejnych teorii przyłożył minister Kierwiński. Kilka godzin po zamachu przekazał on, że zamachowiec miał być osobą "zafascynowaną ideologiami prawicowymi".

Wszystko wskazuje na to, że zafascynowany był ideologiami skrajnie prawicowymi.

- Marcin Kierwiński, wypowiedź z 7.11.2026

Nie przekazał on jednak żadnych dowodów, które miały na to wskazywać, pozostawiając pole do kontrspekulacji na ten temat. Dodatkowego paliwa do tych spekulacji dolał Minister Sprawiedliwości i Prokurator Generalny - Waldemar Żurek.

Poszlaki, które były w tych pierwszych godzinach, mogły uwiarygodnić to, o czym mówił minister Marcin Kierwiński. Proszę mi wierzyć, pokażemy wszystkie te dowody, które będą wskazywały na tezy, którymi posługiwał się minister

- Waldemar Żurek, wypowiedź z 9.11.2026

Problem w tym, że przekazywanie tego rodzaju informacji w momencie, w którym dokładnych ustaleń albo nie ma, albo nie można ich ujawniać (ze względu na dobro prowadzonego śledztwa), tworzy kolejną przestrzeń do szerzenia dezinformacji. Tak niestety stało się w przypadku zamachowca z Krakowa.

W efekcie tego w sieci ciągle trwa dyskusja na temat tego, czego zamachowiec faktycznie miał poglądy skrajnie prawicowe czy lewicowe. Przeglądając kolejne wpisy na ten temat, da się trafić na rzekome dowody skrajne poglądy lewicowe lub prawicowe zamachowca. W rezultacie kolejny raz w tej sprawie powstaje fala dezinformacji, której nie da się jednoznacznie zweryfikować.

Dezinformacja w liczbach - NASK ujawnia dane

Ministerstwo Cyfryzacji ujawniło, że NASK zgłosiła platformom dostarczającym social media ponad 2000 kont. Co bardzo ciekawe, wśród zgłaszanych profili znalazły się boty, które powielały treści w sposób automatyczny i przede wszystkim, bez żadnej weryfikacji. Do tego dochodzi także kwestia języków, w których owa dezinformacja się szerzyła. Według agencji materiały kolportujące fake newsy tworzone były w języku polskim, ale także angielskim, francuskim, niderlandzkim czy rosyjskim.

Kolejną problematyczną kwestią jest liczba osób, do których takie fałszywe wiadomości trafiają. Zasięg jednej z takich fałszywych narracji, sugerującej, iż atak był inspirowany przez rząd, mógł sięgnąć nawet 200 mln wyświetleń. Nie oznacza to, że wpisy powielające nieprawdę na temat sobotnich wydarzeń z krakowskiego rynku mogły zostać obejrzane przez 200 milionów ludzi. Przy liczeniu zasięgów bierze się pod uwagę kwestię takie jak ponowne wyświetlenia, automatyczne pojawienie się wpisów czy trafianie na tę samą informację, ale przekazywaną przez różne konta.

Oczywiście trzeba pamiętać, że część z nich mogła być efektem spontanicznych działań internautów, którzy pod wpływem emocji dzielili się swoimi spostrzeżeniami bez żadnej refleksji. To, choć jest szkodliwe, jest zjawiskiem normalnym w czasach powszechnego dostępu do internetu. Bardziej niepokojące jest, że wiele wpisów nosiło znamiona celowej manipulacji.

Co bardzo ciekawe, eksperci od śledzenia ruchu w sieci zauważyli, że fale dezinformacji publikowane były w dwóch falach. Pierwsza z nich miała miejsce w sobotę, około godziny 18:00, kiedy sprawa zamachu była jeszcze świeża i wiele osób nadal szukało informacji o całej sprawie. Druga zaś przypadła na niedzielny poranek, a dokładniej okolice godziny 8:00. Ten drugi wzrost nie przyniósł jednak tak dużych zasięgów, jak za pierwszym razem.