Kto zastąpi nauczycieli, którzy w ciągu kilku najbliższych lat przejdą na emeryturę? Wprawdzie liczba nauczycieli - zwłaszcza w dużych polskich miastach - nie jest jeszcze dramatycznie niska, jednak wszystko wskazuje na to, że za kilka lat pojawi się problem. Już teraz struktura wieku nauczycieli nie napawa optymizmem: kadra się starzeje, średni wiek polskiej nauczycielki (zawód jest zdominowany przez kobiety) to 46,5 lat.
Nauczycieli w dużych miastach przybywa. To nie młodzi pracują przy tablicy
Raport Unii Metropolii Polskich pokazuje, że w ubiegłym roku szkolnym w dużych miastach zatrudnionych było 114 tys. nauczycieli (107 tys. etatów). Jak z kolei wynika z najnowszych danych MEN, w polskim systemie oświaty zatrudnionych jest 701 120 nauczycielek i nauczycieli.
W dużych miastach sytuacja kadrowa nie jest więc najgorsza, tylko w ciągu ostatnich sześciu lat liczba nauczycieli w metropoliach wzrosła o 9 proc., podczas gdy średnia dla kraju wynosiła 5 proc.
Może się wydawać, że skoro trend jest wzrostowy, a w 2027 roku podwyżki dla nauczycieli obejmą nie tylko 3-proc. wzrost kwoty bazowej, lecz także podwyższenie wskaźnika służącego do obliczania średniego wynagrodzenia nauczycieli początkujących, sytuacja powinna się ustabilizować. Problem w tym, że zainteresowanie absolwentów studiów podjęciem pracy w szkole nie jest szczególnie wysokie. W Polsce, podobnie jak w pozostałych krajach UE, kadra nauczycielska szybko się starzeje. W naszym kraju blisko 43 proc. nauczycieli stanowią osoby po 50. roku życia.
Przybywa więc głównie nauczycieli w wieku emerytalnym i przedemerytalnym. W ciągu kilku najbliższych lat tysiące nauczycieli przejdzie na emeryturę i wszystko wskazuje na to, że trudno będzie ich zastąpić.
Badania objęły 12 polskich miast: Białymstok, Bydgoszcz, Gdańsk, Katowice, Kraków, Lublin, Łódź, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Warszawę i Wrocław.
Kadra nauczycielka się starzeje. Tak wygląda struktura wieku nauczycieli
Najnowszy raport Centrum Analiz i Badań Unii Metropolii Polskich nie pozostawia złudzeń: w 12 największych polskich miastach na jednego nauczyciela przed 30. rokiem życia przypada prawie dwóch, którzy skończyli 60 lat.
Przykład
Jak pokazuje raport UMP, w dużych miastach obserwuje się wzrost liczby nauczycieli w wieku powyżej 60 lat na poziomie 69 proc. (z 9,4 tys. do 15,9 tys. osób). W tym samym czasie wyraźnie spada liczba najmłodszych nauczycieli (do 29. roku życia) aż o 11 proc. (do 8,5 tys. osób).
Średnia w Unii Europejskiej, jeśli chodzi o odsetek nauczycieli po 50. roku życia to już 40,4 proc. W Polsce jest nieco gorzej: niemal 43 proc. nauczycieli stanowią osoby po 50. roku życia. Średnia wieku nauczyciela systematycznie rośnie: jak wynika z najnowszych danych MEN średnia wieku polskiego nauczyciela to blisko 47 lat: wśród kobiet - 46,5 lat, wśród mężczyzn - blisko 48,6 lat.
To zawód silnie sfeminizowany: kobiety stanowią aż 84,2 proc. nauczycieli. To również oznacza, że zdecydowana większość nauczycieli może przejść na emeryturę już w wieku 60 lat. W 2026 roku kobiety, które ukończyły 56 lat mogą przejść na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Średnio ZUS wypłaca im 4789,06 zł miesięcznie.
Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.

