Ważne
SKRÓT
- KAS potwierdziła, że dane z systemu ANPRS PL (kamery drogowe) służą jej do analizy ryzyka, wskazywania spraw do sprawdzenia i czynności kontrolnych.
- Przetwarzana kategoria danych osobowych to numery rejestracyjne pojazdów, przechowywane maksymalnie 5 lat.
- KAS nie podała liczby wykrytych nieprawidłowości. Twierdzi, że nie da się ich wyodrębnić, a ujawnienie szczegółów utrudniłoby kontrole.
- Według KAS nie każdy jej pracownik ma nieograniczony dostęp do danych, a analiza może być zawężona do pojazdu, okresu i miejsca.
- RPO wątpi, czy praktyka spełnia standardy art. 51 Konstytucji: wyraźnej podstawy w ustawie i proporcjonalności.
Kamery drogowe widzą twoje tablice, a skarbówka może je trzymać 5 lat. Co wykryto?
Po doniesieniach medialnych, że skarbówka sięga po dane z kamer drogowych, RPO zapytał o to szefa KAS. Pismo poszło 18 sierpnia 2026 r., a odpowiedź nosi datę 23 października. Potwierdza główną tezę: tak, KAS korzysta z tych danych. Na część pytań, zwłaszcza o liczby, nie odpowiada.
Dla ciebie jako kierowcy najważniejsze są dwie rzeczy. KAS wprost wskazuje, że przetwarza numery rejestracyjne pojazdów. I że może je trzymać nawet pięć lat. Wszystkie odpowiedzi przedstawiamy niżej.
Pięć pytań RPO, pięć odpowiedzi KAS: co skarbówka przyznała, a czego nie
ANPRS to Automatyczny System Rozpoznawania Numerów Rejestracyjnych. Odczytuje tablice z zainstalowanych kamer drogowych. Zastępca RPO Stanisław Trociuk zadał pięć pytań, a Marcin Łoboda, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów i Szef KAS, odpowiedział na każde. Odpowiedzi niekoniecznie spodobają się kierowcom i podatnikom.
- Czy KAS pozyskuje dane z ANPRS? Tak, w ramach zadań ochrony interesu finansowego państwa, w tym poboru podatków i innych należności.
- Jaka podstawa prawna? Ustawa o KAS, w szczególności art. 2, 46 i 47.
- Ile nieprawidłowości wykryto? Brak liczb. KAS pisze, że nie da się ich wyodrębnić.
- Jakie dane i jak długo się przechowuje? Numery rejestracyjne pojazdów, maksymalnie 5 lat.
- Dane zindywidualizowane czy hurtowe? Zakres zależy od celu zadania, nie każdy użytkownik KAS ma nieograniczony dostęp.
KAS opisuje system jako jedno z wielu źródeł informacji. Dane z kamer są zestawiane z innymi zasobami KAS. Pozwala to wskazać pojazdy i zdarzenia do dalszej weryfikacji albo do natychmiastowej reakcji funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej. Jako przykłady KAS podaje przemyt, obrót towarowy i nieuiszczoną opłatę za przejazd po drogach publicznych.
"ANPRS PL nie zastępuje kontroli ani innych ustawowych form działania KAS. Jest narzędziem, które pozwala lepiej ukierunkowywać działania organów KAS, zwiększać ich efektywność i koncentrować je na przypadkach, w których występuje podwyższone ryzyko nieprawidłowości." - Marcin Łoboda, Szef KAS, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów (odpowiedź z 23.10.2026).
Podstawa do korzystania z monitoringu to art. 47 ustawy o KAS: skarbówka czyta go razem z zadaniem poboru podatków
KAS powołuje się głównie na art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS. Pozwala on przetwarzać niezbędne informacje z danymi osobowymi w związku z zadaniami z zakresu bezpieczeństwa publicznego oraz ważnego interesu ekonomicznego lub finansowego Polski albo UE. Według KAS przepis nie dotyczy tylko spraw karnych i karnoskarbowych. Czyta go łącznie z art. 2 ust. 1 pkt 1, czyli zadaniem realizacji dochodów z podatków, opłat i innych należności.
Drugą podstawą jest art. 47 ust. 4. Organy KAS mogą przetwarzać dane z baz, rejestrów i systemów udostępnionych im do realizacji ustawowych zadań. Ocena, czy to wystarczająca podstawa, należy do RPO i sądów. KAS tylko przedstawia swoje stanowisko.
Do 5 lat i tylko numery tablic: jak KAS uzasadnia okres przechowywania?
Jedyną wskazaną kategorią danych osobowych są numery rejestracyjne pojazdów. KAS przypomina, że organy przetwarzają dane osobowe przez okres niezbędny do osiągnięcia celów (art. 47b ust. 1). Pięć lat bierze z Ordynacji podatkowej: zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku, w którym minął termin płatności (art. 70 § 1).
Według KAS ten termin "przyjęto jako maksymalny". Odpowiedź nie mówi, jak długo dane leżą w praktyce ani czy po 5 latach znikają automatycznie.
Cała baza czy jeden pojazd? KAS mówi o analizie zindywidualizowanej
To pytanie dotyka sedna obaw RPO, czyli "masowego, automatycznego przetwarzania" odczytów z kamer drogowych. KAS przyznaje, że system może rejestrować zdarzenia dotyczące pojazdów w zasięgu swoich urządzeń. Jednocześnie zapewnia, że dane nie są automatycznie używane w każdym postępowaniu:
"Nie oznacza to jednak, że wszystkie zgromadzone informacje są automatycznie wykorzystywane w ramach każdego postępowania, ani że każdy użytkownik KAS ma nieograniczony dostęp do danych dotyczących wszystkich pojazdów." - fragment z odpowiedzi Szefa KAS z 23.10.2026.
Gdy w analizie ryzyka pojawi się konkretne zdarzenie, pojazd, podmiot albo wzorzec przemieszczania, dane mogą być analizowane indywidualnie. Analiza może być też zawężona do pojazdu lub grupy pojazdów, okresu i miejsca. Odpowiedź nie rozstrzyga wprost, czy KAS ma techniczny dostęp do odczytów wszystkich pojazdów z kamer.
Ile nieprawidłowości wykryto? Odpowiedź KAS bez liczb, bo to operacyjny charakter informacji
RPO pytał, ile i jakich nieprawidłowości wykryto dzięki ANPRS. KAS podaje dwa powody braku liczb w swojej odpowiedzi. Po pierwsze, system jest jednym z wielu źródeł, więc nie da się wyodrębnić przypadków wykrytych tylko na jego podstawie. Po drugie, dane o liczbie przypadków i sposobie typowania nie są prezentowane tak, by dało się odtworzyć mechanizmy działania systemu. Ich ujawnienie mogłoby ograniczać skuteczność kontroli. Dla RPO to istotna luka, bo skuteczność jest zwykle argumentem za proporcjonalnością.
Art. 51 Konstytucji: o co spiera się RPO i co dalej w sprawie korzystania z kamer drogowych przez skarbówkę?
RPO przywołuje art. 51 Konstytucji. Według jego pisma wymaga on wyraźnej ustawowej podstawy gromadzenia i udostępniania danych o osobie oraz respektowania zasady proporcjonalności. Wątpliwości dotyczą też prawa do prywatności i ochrony danych osobowych.
W piśmie z sierpnia RPO zapowiedział, że odpowiedzi posłużą mu do "pogłębionej analizy". W zaktualizowanym komunikacie z 6 listopada wątpliwości wciąż są opisane. Nie ma w nim jeszcze ostatecznego stanowiska RPO po odpowiedzi KAS.
Co wynika dla kierowców i podatników z odpowiedzi KAS?
Z pism wynika wprost tylko tyle:
- KAS przetwarza numery rejestracyjne pojazdów z kamer ANPRS i może je trzymać maksymalnie 5 lat.
- Według KAS dane służą do konkretnych zadań, postępowań i analiz, głównie do analizy ryzyka i wskazywania spraw do sprawdzenia.
- Jako przykłady KAS podaje przemyt, obrót towarowy i nieuiszczoną opłatę za przejazd po drogach publicznych.
Ważne
Pisma nie mówią, czy ktoś jest informowany o wykorzystaniu jego danych, jak można to sprawdzić ani kto zarządza pobranie danych z kamer drogowych. Nie wiadomo też, ile spraw ruszyło dzięki systemowi.
Dane z kamer drogowych wykorzystywane przez KAS - skarbówka potwierdza (pytania i odpowiedzi - FAQ)
Czy skarbówka wykorzystuje dane z kamer drogowych?
Tak, wprost według odpowiedzi KAS dla RPO. Dane z systemu ANPRS PL służą do analizy ryzyka i wskazywania spraw do sprawdzenia.
Jakie dane z kamer przetwarza KAS?
KAS wskazuje jedną kategorię: numery rejestracyjne pojazdów.
Jak długo skarbówka może trzymać numery tablic?
Maksymalnie 5 lat. KAS wiąże ten termin z przedawnieniem zobowiązań podatkowych.
Do czego KAS używa danych z ANPRS?
Do wykrywania przemytu, nieprawidłowości w obrocie towarowym i nieuiszczonej opłaty za przejazd po drogach publicznych. Dane zestawia też z innymi zasobami KAS.
Czy KAS ma dostęp do danych wszystkich pojazdów?
Odpowiedź nie rozstrzyga tego wprost. KAS zapewnia, że nie każdy użytkownik ma nieograniczony dostęp, a analiza może być zawężona do pojazdu, okresu i miejsca.
Dlaczego RPO w ogóle zajął się sprawą?
Wątpi, czy masowe przetwarzanie odczytów kamer spełnia standardy art. 51 Konstytucji: wyraźną podstawę ustawową i proporcjonalność.
Źródło: Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich
W redakcji Infor.pl dzieli się wiedzą opartą na przygotowaniu zawodowym radcy prawnego oraz doświadczeniu z kancelarii prowadzonej od 2017 roku. Jego droga zawodowa związana z prawem zaczęła się jednak już w 2012 roku – po ukończeniu studiów na kierunku prawo na Krakowskiej Akademii rozpoczął pracę w kancelarii (choć jako stażysta zdobywał doświadczenie prawnicze już od 2010 roku), by następnie w latach 2014–2016 odbyć aplikację w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Krakowie i zdać państwowy egzamin zawodowy na radcę prawnego w 2017 roku. Szczególny nacisk kładzie na zagadnienia z zakresu prawa cywilnego, gospodarczego, autorskiego, nowych technologii oraz obrotu nieruchomościami, a także prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Z Krakowem związany jako mieszkaniec od 2007 roku, co przekłada się także na dobrą znajomość lokalnego kontekstu. Prywatnie pasjonuje się motoryzacją – zarówno światem samochodowym, jak i motocyklowym (od kilku lat motocyklista) oraz kinematografią. Miłośnik Włoch.
