Ważne
O TYM PRZECZYTASZ:
- NSA (wyrok z 9 września 2026 r., sygn. II FSK 1245/23) potwierdził: wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy po przywróceniu do pracy może być zwolnione z PIT.
- Warunek zwolnienia: kwota musi odpowiadać utraconemu wynagrodzeniu netto i ani złotówki więcej.
- Sprawa dotyczyła pracownika chronionego art. 39 Kodeksu pracy (wiek przedemerytalny), zwolnionego z pracy w 2017 r.
- Od wypowiedzenia umowy do ostatecznego zakończenia sprawy finansowo minęło prawie 10 lat.
Czym jest wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy?
Jeśli pracodawca zwolni cię niezgodnie z prawem, a sąd przywróci cię do pracy, przysługuje ci szczególne świadczenie - wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Reguluje je art. 47 Kodeksu pracy. Mówiąc prościej: to pieniądze za okres, w którym nie pracowałeś z winy pracodawcy, choć chciałeś i mogłeś pracować.
To nie jest zwykła pensja, bo w tym czasie faktycznie nie świadczyłeś pracy. To nie jest też klasyczne odszkodowanie w rozumieniu potocznym, bo Kodeks pracy traktuje je jako odrębną kategorię. Właśnie ta niejasna granica - wynagrodzenie czy odszkodowanie - stała się sednem sporu z fiskusem.
Ile dostaniesz i czy skarbówka zabierze z tego podatek?
Tu jest najważniejsza wiadomość z wyroku. NSA uznał, że wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy jest świadczeniem odszkodowawczym w rozumieniu orzecznictwa Sądu Najwyższego. A skoro tak - podlega zwolnieniu z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT.
Ten przepis zwalnia z podatku odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku sądu, do wysokości w nim określonej. Problem był w tym, że Kodeks pracy mówi o "wynagrodzeniu", nie "odszkodowaniu" za czas pozostawania bez pracy. Sędziowie NSA musieli więc sięgnąć do linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, która od dawna traktuje świadczenie z art. 47 k. p. jako odszkodowawcze. Podsumowując:
- Zwykłe wynagrodzenie za pracę - podlega opodatkowaniu;
- Wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy po przywróceniu do etatu - nie podlega opodatkowaniu do wysokości utraconej pensji netto;
- Nadwyżka ponad utracone wynagrodzenie netto - podlega już opodatkowaniu.
Kogo dotyczy ten wyrok NSA o zwolnieniu wynagrodzenia z opodatkowania?
Sprawa dotyczyła konkretnej osoby, ale rozstrzygnięcie ma znaczenie dla każdego, kto przeszedł podobną drogę. W 2017 r. pracodawca wypowiedział skarżącemu umowę o pracę na czas nieokreślony. Mężczyzna był wtedy w wieku przedemerytalnym, czyli objęty pełną ochroną z art. 39 Kodeksu pracy - takiej osoby co do zasady w ogóle nie wolno zwolnić.
Pracownik nie zgodził się z decyzją szefa i poszedł do sądu. Zażądał przywrócenia do pracy (art. 45 § 1 k.p.) oraz wynagrodzenia za cały okres, w którym pozostawał bez etatu (art. 47 i art. 57 § 1 k.p.). Wyrok dotyczy więc wprost sytuacji pracownika chronionego przed wypowiedzeniem, ale argumentacja NSA odnosi się do każdego przywrócenia do pracy na mocy wyroku sądu pracy.
Prawie 10 lat sporu - od wypowiedzenia do wyroku NSA w kwestii podatku
Historia tej sprawy pokazuje, jak długo może trwać dochodzenie swoich praw. Sąd pracy wydał wyrok dopiero w 2020 r. - uwzględnił powództwo w całości, przywrócił pracownika do pracy i zasądził wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez zatrudnienia.
Mężczyzna stawił się do pracy 1 kwietnia 2022 r. Pracodawca wypłacił mu zasądzoną kwotę 11 kwietnia 2022 r., ale jako płatnik pobrał od niej zaliczkę na podatek dochodowy i przekazał ją do urzędu skarbowego. To właśnie ta zaliczka stała się punktem zapalnym sporu, który zakończył się finalnie dopiero we wrześniu 2026 r.
Uwaga, bo zwolnienie z podatku nie jest bezwarunkowe
NSA nie powiedział, że każda kwota wypłacona z tytułu wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy jest wolna od podatku bez wyjątku. Sąd zastrzegł wyraźnie: zwolnienie działa, jeżeli świadczenie stanowi równowartość utraconego wynagrodzenia netto.
Jeśli więc otrzymana kwota w sądzie pracy przewyższa to, co faktycznie straciłeś w wyniku zwolnienia z pracy (np. dochodziłeś jeszcze innych roszczeń, z którymi zalegał pracodawca), nadwyżka może już nie korzystać ze zwolnienia. To istotna różnica w porównaniu z wcześniejszym stanowiskiem fiskusa, który w ogóle nie chciał uznać tego świadczenia za odszkodowanie - teraz spór przesuwa się na to, jak prawidłowo wyliczyć równowartość netto.
Co zrobić, jeśli urząd lub pracodawca pobrał ci podatek niesłusznie?
Jeśli byłeś w podobnej sytuacji - sąd przywrócił cię do pracy, a pracodawca jako płatnik pobrał zaliczkę na PIT od wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy - masz argument, by odzyskać te pieniądze. Wyrok NSA jest ostateczny i wiąże w konkretnej sprawie, ale wyznacza też kierunek interpretacji dla urzędów skarbowych oraz sądów w innych podobnych sprawach.
W praktyce warto w podobnych sprawach:
- zebrać dokumentację: wyrok sądu pracy, potwierdzenie wypłaty, PIT-11 od pracodawcy,
- sprawdzić, czy wypłacona kwota faktycznie odpowiada utraconemu wynagrodzeniu netto,
- złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku do właściwego urzędu skarbowego,
- przy większych kwotach skonsultować rozliczenie z doradcą podatkowym - termin na odzyskanie nadpłaty jest ograniczony.
Pełne pisemne uzasadnienie wyroku nie zostało jeszcze opublikowane. Komunikat NSA przedstawia samą sentencję i najważniejsze motywy ustne.
Najczęstsze pytania o PIT od wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy (FAQ)
Czym jest wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy?
To świadczenie z art. 47 Kodeksu pracy, które przysługuje pracownikowi przywróconemu do pracy wyrokiem sądu za okres, w którym nie pracował z winy pracodawcy.
Czy wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy jest opodatkowane?
Według wyroku NSA z 9 września 2026 r. - nie, jeśli stanowi równowartość utraconego wynagrodzenia netto.
Jaki przepis daje zwolnienie z podatku?
Art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT - zwolnienie odszkodowań otrzymanych na podstawie wyroku sądu, do wysokości w nim określonej.
Kogo dotyczy ten wyrok?
Przede wszystkim pracowników przywróconych do pracy po nieprawidłowym wypowiedzeniu umowy, w tym objętych ochroną przedemerytalną z art. 39 k.p.
Czym różni się to świadczenie od zwykłego wynagrodzenia?
Zwykłe wynagrodzenie z art. 12 ust. 1 ustawy o PIT zawsze podlega podatkowi. Wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy NSA zakwalifikował jako świadczenie odszkodowawcze, a nie zwykły przychód ze stosunku pracy.
Co zrobić, jeśli pracodawca mimo wszystko pobrał zaliczkę na PIT?
Warto złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku w urzędzie skarbowym, dołączając wyrok sądu pracy i potwierdzenie wypłaty.
Czy ten wyrok obowiązuje automatycznie wszystkich w podobnej sytuacji?
Nie - wyrok wiąże wprost w tej konkretnej sprawie, ale wyznacza linię interpretacyjną, na którą można się powoływać w innych postępowaniach.
Źródło: Naczelny Sąd Administracyjny
W redakcji Infor.pl dzieli się wiedzą opartą na przygotowaniu zawodowym radcy prawnego oraz doświadczeniu z kancelarii prowadzonej od 2017 roku. Jego droga zawodowa związana z prawem zaczęła się jednak już w 2012 roku – po ukończeniu studiów na kierunku prawo na Krakowskiej Akademii rozpoczął pracę w kancelarii (choć jako stażysta zdobywał doświadczenie prawnicze już od 2010 roku), by następnie w latach 2014–2016 odbyć aplikację w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Krakowie i zdać państwowy egzamin zawodowy na radcę prawnego w 2017 roku. Szczególny nacisk kładzie na zagadnienia z zakresu prawa cywilnego, gospodarczego, autorskiego, nowych technologii oraz obrotu nieruchomościami, a także prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Z Krakowem związany jako mieszkaniec od 2007 roku, co przekłada się także na dobrą znajomość lokalnego kontekstu. Prywatnie pasjonuje się motoryzacją – zarówno światem samochodowym, jak i motocyklowym (od kilku lat motocyklista) oraz kinematografią. Miłośnik Włoch.