Nowe zasady raportowania ESG w MŚP
Raportowanie ESG (Environmental, Social, Governance) to obowiązek ujawniania informacji o wpływie firmy na środowisko, pracowników i ład kofporacyjny. Podstawą prawną jest unijna dyrektywa CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) i wprowadzone przez nią ESRS (ang. European Sustainability Reporting Standards, czyli Europejskie Standardy Sprawozdawczości w Zakresie Zrównoważonego Rozwoju. ESRS to jednolity, obowiązkowy zestaw unijnych norm określających, co i w jaki sposób firmy powinny raportować w obszarze ESG.
Od 1 stycznia 2027 roku standardy te ulegną uproszczeniu, a 21 września rozporządzenie KE w tej sprawie zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Rozporządzenie wejdzie w życie 10 listopada 2026 r. i będzie bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Komisja Europejska szacuje, że liczba obowiązkowych punktów danych spadnie o ponad 60 proc., a łączna liczba punktów danych zostanie ograniczona o ponad 70 proc.
Celem zmian jest ograniczenie kosztów i obciążeń administracyjnych związanych z raportowaniem. Jednocześnie zachowane zostają informacje potrzebne inwestorom i innym uczestnikom rynku do oceny ryzyk związanych ze zrównoważonym rozwojem.
CSRD nie dla wszystkich. Co z MŚP?
Jednak raportowanie zgodnie ze standardami CSRD nie dotyczy małych i średnich przedsiębiorstw. One są zobowiązane raportować ESG zgodnie z uproszczonym standardem VSME (Voluntary Sustainability Reporting Standard), czyli Dobrowolnym Standardem Raportowania Zrównoważonego Rozwoju dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw nienotowanych na giełdzie.
VSME składa się z dwóch modułów — podstawowego obejmującego najważniejsze wskaźniki ESG, oraz rozszerzonego dla firm, które chcą głębiej opisać swoje działania bądź zostały przez to zobowiązane przez swoich kontrahentów. Moduł podstawowy określa podejście docelowe danego MŚP i stanowi niejako minimalny wymóg. Natomiast poziom rozszerzony określa dodatkowe informacje, które klienci korporacyjni mogą wymagać od jednostki w uzupełnieniu do modułu podstawowego.
Moduł podstawowy VSME – co MŚP muszą raportować?
Na moduł podstawowy składa się 11 podstawowych ujawnień:
- B1 – informacja czy wybrany został wyłącznie moduł podstawowy czy również kompleksowy; czy pewne ujawnienia są pominięte z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa; czy raport jest skonsolidowany (uwzględnia spółki zależne); podstawowe informacje dot. liczby pracowników, obrotów przedsiębiorstwa, kodów NACE; czy przedsiębiorstwo otrzymało jakiekolwiek certyfikaty potwierdzające jego zrównoważoną działalność
- B2 – informacje nt. praktyk, polityk, inicjatyw oraz celów przedsiębiorstwa z zakresu zrównoważonego rozwoju oraz redukcji negatywnego wpływu w tym zakresie
- B3 – dane z zakresu zużycia energii, emisji z zakresu 1 i 2
- B4 – dane z zakresu zanieczyszczeń powietrza, wód i gleby
- B5 – dane z zakresu bioróżnorodności
- B6 – dane z zakresu wykorzystania i poboru wody
- B7 – dane z zakresu gospodarki cyrkularnej
- B8 – informacje nt. pracowników m.in. liczba, rodzaje umów, płeć, kraj zatrudnienia
- B9 – informacje nt. wypadków przy pracy oraz zgonów czy chorób związanych z wykonywaniem pracy
- B10 – informacje nt. płac, różnic płacowych w zależności od płci, układów zbiorowych pracy oraz godzin przeznaczonych na przeszkolenie pracowników
- B11 – informacje nt. wyroków i grzywien w zakresie korupcji i przekupstwa
Moduł kompleksowy VSME – dodatkowe wymogi dla małych i średnich przedsiębiorstw
Moduł kompleksowy VSME uwzględnia 9 ujawnień, które mogą być dodatkowo wymagane przez kontrahentów biznesowych MŚP:
- C1 – kluczowe elementy składające się na model biznesowy oraz strategię przedsiębiorstwa, m.in. pogrupowane produkty/usługi, kluczowe rynki, relacje biznesowe, oraz czy strategia jest powiązana ze zrównoważonym rozwojem
- C2 – opis praktyk, polityk i przyszłych inicjatyw w zakresie przejścia na gospodarkę zrównoważoną
- C3 – cele z zakresu redukcji emisji, mogące obejmować także emisje z zakresu 3
- C4 – ryzyka klimatyczne m.in. ich opis, w jaki sposób została dokonana ocena ekspozycji na nie, również w ramach łańcucha wartości oraz czy przedsiębiorstwo podjęło działania na rzecz adaptacji do zmian klimatu
- C5 – jeżeli przedsiębiorstwo zatrudnia 50 lub więcej pracowników, powinno ujawnić informacje nt. stosunku płci pracowników na szczeblu zarządczym oraz osób samozatrudnionych pracujących wyłącznie dla danego przedsiębiorstwa
- C6 – informacje nt. polityk oraz procesów z zakresu praw człowieka, związanych m.in. z pracą nieletnich, pracą przymusową, dyskryminacją
- C7 – czy przedsiębiorstwo ma potwierdzone zdarzenia związane z łamaniem praw człowieka i jakie działania podjęło, aby to zaadresować
- C8 – przychody z pewnych sektorów oraz wykluczenie z unijnych wskaźników referencyjnych, w tym informacje nt. broni kontrowersyjnej, uprawy i produkcji tytoniu, działalności z sektora paliw kopalnych, oraz produkcji chemicznej
- C9 – różnorodność płci w radach nadzorczych
