Przeciwdziałanie finansowaniu broni masowego rażenia. Będą nowe wytyczne?
Projekt nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu zakłada dostosowanie polskiego prawodawstwa do standardów międzynarodowych w zakresie przeciwdziałania rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia oraz finansowaniu jej rozprzestrzeniania (BMR). Broń masowego rażenia, inaczej nazywana bronią masowej zagłady, to środki walki przeznaczone do rażenia organizmów na masową skalę. Stosowany skrótowiec – NBC – wskazuje, jaka broń jest do niej zaliczana. Chodzi o broń nuklearną, biologiczną i chemiczną. Zdarza się, że do BMR zaliczana jest także broń radiologiczna,
Wymóg ustanowienia środków ograniczających jej rozprzestrzenianie i finansowanie jej rozprzestrzeniania stanowi istotny element międzynarodowego standardu w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy, finansowaniu terroryzmu oraz proliferacji. Standard ten ustanowiony został przez Grupę Zadaniową ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (standard FATF). Grupa FATF składa się z 35 członków: 33 państw i 2 regionalnych organizacji. Realizacja standardu jest poddawana ewaluacji i stanowi o pozytywnej ocenie całości systemu AML wprowadzonego w danym kraju.
Rekomendacja FATF nr 7 (FATF R.7) nakłada wymóg wdrożenia środków ograniczających mających na celu przeciwdziałanie rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia oraz finansowaniu jej rozprzestrzeniania zgodnie z wymogami wynikającymi z rezolucji Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych. Aktualnie rezolucje ONZ skierowane są przeciwko Republice Iranu - rezolucja 2231 (2015) oraz Koreańskiej Republice Ludowo-Demokratycznej - rezolucje 1718 (2006), 1874 (2009), 2087 (2013), 2094 (2013), 2270 (2016), 2321 (2016) i 2356 (2017).
Zmiany w screeningu i nowa kategoria do analizy bezpieczeństwa
Projekt zakłada m.in., że instytucje obowiązane będą musiały uwzględniać nie tylko ryzyko prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, lecz także ryzyko związane z rozprzestrzenianiem broni masowego rażenia oraz finansowaniem tego procederu. Oznacza to, że podczas screeningu czy identyfikacji beneficjenta rzeczywistego, instytucje obowiązane będą miały jeszcze jedną, nową kategorię ryzyka do zweryfikowania. Jeśli przepisy wejdą w życie, a zgodnie z projektem dojdzie do tego 1 stycznia 2027 r., instytucje będą musiały zaktualizować swoje procedury sankcyjne, screening oraz kontrolę beneficjentów rzeczywistych (UBO).
Nowelizowana ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu rozpoznaje instytucje obowiązane z 27 szerokich kategorii sektorowych i zawodowych. Jednak najważniejszym z nich jest sektor finansowy i bankowy. Wśród podmiotów, które będą musiały zaktualizować procedury są m.in. banki krajowe, oddziały banków zagranicznych, firmy inwestycyjne, SKOK-i, instytucje płatnicze i dostawcy usług kryptoaktywów.
Jednak to nie tylko sektor bankowy i finansowy. Do instytucji obowiązanych należą także podmioty z sektora nieruchomości, w tym pośrednicy w obrocie nieruchomościami, biegli rewidenci, podmioty prowadzące działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz doradcy gospodarczy.
Dostęp do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych
Przyjęty przez rząd projekt ustawy wprowadza zmiany nie tylko w kontekście BMR, ale także w funkcjonowaniu Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczowych.
Prowadzenie CRBR zakłada unijna rezolucja z 2025 r. Wtedy też państwa członkowskie UE zostały zobowiązane do utworzenia centralnych rejestrów gromadzących informacje o beneficjentach rzeczywistych podmiotów korporacyjnych. Potrzeba posiadania takich rejestrów wynika z konieczności zwiększenia przejrzystości złożonych struktur korporacyjnych. Dostęp do poprawnych, aktualnych i adekwatnych informacji dotyczących beneficjenta rzeczywistego ma bowiem kluczowe znaczenie dla śledzenia przestępców, którzy w przeciwnym razie mogliby ukrywać swoją tożsamość za takimi nieprzejrzystymi strukturami.
Jednak na przestrzeni lat zmieniała się koncepcja, kto miałby dostęp do rejestru. Zgodnie z projektem informacje z CRBR mają być udostępniane tylko określonym organom i instytucjom, a także osobom, które wykażą uzasadniony interes związany z zapobieganiem lub zwalczaniem prania pieniędzy, finansowania terroryzmu lub określonych przestępstw.
SIGIIF 2.0. – nowy system teleinformatyczny
Projekt ustawy wprowadza także nowy system teleinformatyczny służący przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, tzw. SIGIIF 2.0. Wdrożenie nowego systemu zakłada unijna dyrektywa. Zgodnie z nią państwa członkowskie mają zapewnić, aby jednostki analityki finansowej, w Polsce taką rolę pełni Generalny Inspektor Informacji Finansowej, dysponowały bezpiecznymi i chronionymi kanałami przekazywania i wymiany informacji drogą elektroniczną z właściwymi organami i podmiotami zobowiązanymi. Nowy system umożliwi m.in. elektroniczne przekazywanie informacji i zawiadomień oraz usprawni komunikację między GIIF, instytucjami zobowiązanymi do stosowania przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i jednostkami współpracującymi.
W ramach GIIF 2.0 jest przewidziana m.in. implementacja oprogramowania goAML, którą przygotowało Biuro Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC). Oprogramowanie to stanowi jedną ze strategicznych odpowiedzi ONZ na zagrożenia związane ze stabilnością oraz bezpieczeństwem systemów finansowych.
Pozwala ono na realizację podstawowych zadań każdej jednostki analityki finansowej, zapewniając m.in. narzędzie do komunikacji z instytucjami obowiązanymi i jednostkami współpracującymi. Ponadto wraz z oprogramowaniem goAML dostarczany jest jednolity schemat xsd służący do ustrukturyzowanego przekazywania wszelkiego rodzaju informacji za pośrednictwem goAML.
Redaktorka Forsal.pl. Absolwentka stosunków międzynarodowych ze specjalizacją bezpieczeństwo i studia strategiczne na Uniwersytecie Warszawskim, a z pasji dziennikarka. W przeszłości związana z Polską Press i Polską Agencją Prasową.
Specjalizuje się w tematach związanych z bezpieczeństwem krajowym i międzynarodowym oraz tematyką społeczną. Od lat przygląda się przestrzeganiu praw człowieka w Polsce i na świecie. W wolnym czasie ogląda mecze siatkówki i czyta kolejne reportaże.