Pięć europejskich projektów obronnych będących przedmiotem wspólnego zainteresowania
Ministrowie obrony państw członkowskich Unii Europejskiej zatwierdzili na początku tygodnia pięć europejskich projektów obronnych będących przedmiotem wspólnego zainteresowania (European Defence Projects of Common Interest - EDPCIs). Projekty te mają połączyć państwa europejskie w celu rozwijania kluczowych zdolności w zakresie dronów i systemów antydronowych, obrony morskiej i dna morskiego, obrony kosmicznej, powietrznej i przeciwrakietowej oraz ochrony wschodniej flanki Europy.
Projekty te stanowią kolejny dowód praktycznej współpracy między państwami członkowskimi UE w celu zapewnienia naszego własnego bezpieczeństwa. Współpracując ściśle z naszymi partnerami, Norwegią i Ukrainą, wspólnie podejmujemy zdecydowane kroki w celu ochrony przestrzeni kosmicznej, naszego nieba, naszych mórz, kabli podmorskich i naszych obywateli, którzy od nich zależą – oceniła Helen McEntee, minister obrony Irlandii, która obecnie sprawuje prezydencję w Radzie UE.
Zatwierdzone programy zostały wprowadzone w ramach Europejskiego Programu Przemysłu Obronnego (EDIP), przyjętego przez UE w 2025 roku i którego wartość wynosi 1,5 mld euro. Teraz Komisja Europejska będzie współpracować z państwami członkowskimi w zakresie sprawnego wdrażania projektów i monitorowania ich postępów. W każdym projekcie uczestniczy średnio 18 krajów UE, a Ukraina jest częścią czterech z nich.
Obrona antydronowa i przeciwrakietowa, bezpieczeństwo wschodniej flanki – które programy zostały zatwierdzone?
Pierwszym z wybranych projektów jest DronE and Counter-Drone European Resolve, czyli europejskie porozumienie w zakresie dronów i systemów ich zwalczania (DECODER) Projekt ten ma pomóc państwom europejskim zwiększać skalę ich produkcji i w dalszej kolejności rozmieszczać je tak, by wyeliminować krytyczne luki w zdolnościach państw uczestniczących w projekcie. Projekt zrzesza większość państw członkowskich UE, a także Norwegię i Ukrainę. Szacunkowe całkowite inwestycje w jego ramach wynoszą od 3,5 do 5 mld euro do 2033 roku.
Kolejny projekt – zintegrowana obrona morska i ochrona dna morskiego (IMSD) - zakłada powstanie zintegrowanego, interoperacyjnego systemu obronny, który umożliwi państwom uczestniczącym identyfikowanie zagrożeń na morzu i na dnie morskim, powstrzymywanie ich i reagowanie na nie. Ma zakładany budżet inwestycyjny w wysokości od 43 do 72 miliardów euro do 2045 r. W tym projekcie uczestniczyć będzie już mniej państw, ale cały czas dodatkowo jest to Ukraina i Norwegia.
Na trzeci projekt dotyczący przestrzeni kosmicznej planowane jest przeznaczenie 24 mld euro do 2034 r. Jego celem jest wzmocnienie europejskich zdolności kosmicznych w kilku kluczowych obszarach. Wśród nich znalazły się satelity wczesnego ostrzegania wykrywające wystrzelenie rakiet, łączność satelitarna, wywiad, obserwacja i rozpoznanie, a także precyzyjne systemy pozycjonowania i synchronizacji czasu. Projekt ma zwiększyć również zdolności do działań wojennych w zakresie nawigacji oraz, w razie potrzeby, do szybkiego wynoszenia na orbitę satelitów zastępczych.
Zintegrowana obrona przeciwlotnicza i przeciwrakietowa UE, w tym wczesne ostrzeganie (EU-FIAMD) zakłada zapewnienie państwom członkowskim skuteczne, zbiorowej i zintegrowanej obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej – w tym wczesnego ostrzegania o pojawiających się zagrożeniach i skoordynowane systemy dowodzenia. Przewidywane finansowanie wynosi między 55 a 80 mld euro do 2040 roku.
Ostatni projekt - Straż Wschodniej Flanki (EFW) - ma zwiększyć bezpieczeństwo wzdłuż wschodniej granicy państw uczestniczących: na lądzie, w powietrzu, na morzu, w cyberprzestrzeni i w innych domenach, tak, aby chronić ich całe terytorium, a tym samym wzmacniać ich gotowość obronną. Do 2032 roku na projekt ma zostać przeznaczone między 8,5 a 10 mld euro. Natomiast do 2036 r. będzie to już 100 mld euro.
Uruchomiono 5 pierwszych EDPCI z przewidywaną ambicją finansowania na poziomie około 190 mld EUR do 2036 roku. To przełomowy krok w celu zlikwidowania najbardziej krytycznych luk w zdolnościach w obszarach obrony powietrznej i przeciwrakietowej, przeciwdronowej, morskiej i dna morskiego, kosmicznej oraz Wschodniej Flanki. Projekty paneuropejskie będą miały znaczenie dla sił zbrojnych naszych państw członkowskich, dla Ukrainy oraz dla naszego bezpieczeństwa jako całości - stwierdził komisarz Unii Europejskiej ds. obrony i przestrzeni kosmicznej Andrius Kubilius
Europejski Program Przemysłu Obronnego – wspólne zamówienia i rozwój przemysłu obronnego
Realizowanie i finansowanie wspólnych projektów obronnych odbywa się w ramach Europejskiego Programu Przemysłu Obronnego. Program przewiduje dotacje w wysokości 1,5 mld euro na lata 2026–2027, a na samo uruchomienie projektów – 325 mln euro. Celem EDIP jest wzmocnienia i unowocześnienia europejskiego przemysłu obronnego, zwiększenia zdolności produkcyjnych oraz zapewnienia postępu technologicznego i odporności.
EDIP opiera się na trzech kluczowych elementach – wzmocnieniu przemysłowym UE, Norwegii i Ukrainy, wspólnych zamówieniach i europejskich projektach obronnych będących przedmiotem wspólnego zainteresowania.
Pierwszy filar – działania na rzecz wzmacniania przemysłu – ma na celu zwiększenie produkcji obronnej w Europie i w Ukrainie, a jego finansowanie wynosi, na pierwszy rok funkcjonowania, 700 mln euro. W jego ramach finansowane są m.in. podmioty chcące zwiększyć swoje zdolności produkcyjne w zakresie komponentów energetycznych, kluczowych komponentów elektronicznych oraz platform i produktów końcowych dla sektora obronnego.
W drugim filarze dotyczącym wspólnych zamówień, EDIP zainwestuje 240 mln euro we wsparcie wspólnych zamówień państw członkowskich i Norwegii na sprzęt obronny, taki jak systemy zwalczania dronów, obrony powietrznej i przeciwrakietowej oraz lądowe i morskie systemy bojowe.
Redaktorka Forsal.pl. Absolwentka stosunków międzynarodowych ze specjalizacją bezpieczeństwo i studia strategiczne na Uniwersytecie Warszawskim, a z pasji dziennikarka. W przeszłości związana z Polską Press i Polską Agencją Prasową.
Specjalizuje się w tematach związanych z bezpieczeństwem krajowym i międzynarodowym oraz tematyką społeczną. Od lat przygląda się przestrzeganiu praw człowieka w Polsce i na świecie. W wolnym czasie ogląda mecze siatkówki i czyta kolejne reportaże.