- NFZ finansuje program kompleksowej opieki nad pacjentami z wczesnym zapaleniem stawów.
- W jego ramach lekarz ma dostęp do szerokiego katalogu badań diagnostycznych.
- Są w nim m.in. rezonans magnetyczny, gastroskopia, kolonoskopia, tomografia komputerowa oraz USG Doppler.
- Nie jest to jednak dodatkowa, powszechna ścieżka do tych badań dla wszystkich pacjentów NFZ.
- Osoba kierowana do programu musi spełnić określone kryteria, a dalsze leczenie może obejmować nawet 12 miesięcy kompleksowej opieki.
Kolonoskopia, gastroskopia i rezonans w programie NFZ
Na pierwszy rzut oka lista może zaskakiwać. Program dotyczy przecież chorób reumatycznych, a mimo to w aktualnym katalogu znajdują się badania kojarzone również z gastroenterologią, diagnostyką obrazową czy innymi specjalizacjami.
NFZ przewiduje możliwość wykonywania w ramach odpowiedniej części programu m.in. rezonansu magnetycznego układu mięśniowo-szkieletowego, angiografii MR, gastroskopii oraz kolonoskopii. W katalogu występuje również fiberokolonoskopia.
Do tego dochodzą m.in. tomografia komputerowa, biopsja aspiracyjna szpiku kostnego oraz badania USG Doppler. Zakres diagnostyki ma być dopasowany do sytuacji konkretnego pacjenta. I tu pojawia się najważniejsze zastrzeżenie.
Masz skierowanie na kolonoskopię lub rezonans? To nie wystarczy
Obecność tych badań w katalogu KOWZS nie oznacza, że powstała nowa droga pozwalająca każdemu pacjentowi ominąć zwykłą kolejkę do gastroskopii, kolonoskopii czy rezonansu.
Badania są elementem konkretnego programu dotyczącego osób z podejrzeniem lub rozpoznaniem zapalnej choroby reumatycznej.
Żeby wejść do pierwszego modułu programu, pacjent musi mieć skierowanie od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego oraz spełnić łącznie kryteria określone w rozporządzeniu. Jednym z nich jest ukończenie 18. roku życia.
Konieczne jest również podejrzenie albo rozpoznanie jednej z określonych chorób oraz występowanie objawów odpowiadających kryteriom wczesnego zapalenia stawów.
Kto może zostać skierowany do programu?
Lista schorzeń branych pod uwagę przy kwalifikacji do pierwszego etapu jest znacznie szersza niż samo reumatoidalne zapalenie stawów.
Przepisy wymieniają m.in.:
- łuszczycowe zapalenie stawów,
- odczynowe zapalenie stawów,
- serododatnie reumatoidalne zapalenie stawów,
- inne reumatoidalne zapalenia stawów,
- artropatie związane m.in. z łuszczycą i chorobami jelit,
- dnę moczanową,
- inne zapalenia stawów,
- toczeń rumieniowaty układowy,
- twardzinę układową,
- zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa,
- inne zapalne choroby kręgosłupa,
- zapalenie mięśni.
Samo rozpoznanie z listy również nie zamyka jednak procesu kwalifikacji.
Przepisy wskazują dodatkowo na objawy wczesnego zapalenia stawów. Może to być np. ból i obrzęk co najmniej jednego stawu, niezwiązany z urazem i trwający nie dłużej niż sześć miesięcy, albo zapalny ból kręgosłupa utrzymujący się co najmniej trzy miesiące.
Pacjent musi też wyrazić pisemną zgodę na udział w programie.
Najpierw diagnostyka. Dopiero później kompleksowa opieka
Program KOWZS został podzielony na dwa zasadnicze etapy.
Moduł I jest etapem diagnostycznym. To właśnie wtedy lekarze mają ustalić, z jaką chorobą mają do czynienia i czy pacjent kwalifikuje się do dalszej części programu.
Nie każda osoba, która wejdzie do pierwszego modułu, automatycznie przejdzie dalej.
Do modułu II lekarz kwalifikuje pacjentów, u których potwierdzono jedno z rozpoznań wskazanych w przepisach. Należą do nich m.in. RZS, łuszczycowe zapalenie stawów, odczynowe zapalenie stawów czy zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa.
Nawet 12 miesięcy opieki po diagnozie
Drugi moduł jest już etapem kompleksowego leczenia. Może trwać 12 miesięcy od ustalenia indywidualnego planu opieki.
W tym czasie pacjent nie jest pozostawiony wyłącznie z kolejnymi wizytami u reumatologa. Program przewiduje cztery porady reumatologiczne, dwie porady lekarza rehabilitacji medycznej, rehabilitację oraz inne konsultacje specjalistyczne zależne od potrzeb pacjenta.
Jeżeli wymaga tego indywidualny plan, możliwe są również dodatkowe badania laboratoryjne, obrazowe i inne badania diagnostyczne.
Cała droga, łącznie z wcześniejszym etapem diagnostycznym, może trwać około 14 miesięcy. Zgodnie z opisem programu około dwóch miesięcy przypada na moduł diagnostyczny, a maksymalnie 12 miesięcy na dalszą kompleksową opiekę.
NFZ zmienił zasady w 2026 roku
Duża zmiana nastąpiła wiosną 2026 r.
Zarządzenie nr 42/2026/DSOZ z 23 kwietnia doprecyzowało zasady rozliczania programu oraz umożliwiło rozliczanie wraz z określonymi poradami dodatkowych badań diagnostycznych. W uzasadnieniu NFZ wymienił wprost m.in. tomografię komputerową, rezonans magnetyczny, angiografię, gastroskopię, kolonoskopię i USG Doppler. Nowe zasady stosuje się do świadczeń udzielanych od 1 maja 2026 r.
To jednak nie był koniec zmian.
29 maja 2026 r. wydano zarządzenie nr 55/2026/DSOZ. Weszło ono w życie dzień później, a jego przepisy dotyczące rozliczeń stosuje się do świadczeń udzielanych od 1 czerwca 2026 r.
Według Bazy Aktów Własnych NFZ zarządzenie ma status obowiązującego.
Co właściwie zmienia się dla pacjenta?
Z perspektywy chorego najważniejsze nie są kody produktów rozliczeniowych ani sposób, w jaki szpital rozlicza dane badanie z Funduszem.
Istotą tej ścieżki jest zebranie diagnostyki i dalszego leczenia w ramach jednej, zaplanowanej opieki nad pacjentem.
Po zakwalifikowaniu ośrodek WZS organizuje proces diagnostyczno-leczniczy zgodnie z indywidualnymi potrzebami pacjenta. Indywidualny Plan Opieki może obejmować nie tylko reumatologa, ale również np. gastroenterologa, kardiologa, neurologa, psychiatrę, psychologa, pulmonologa, dietetyka czy specjalistę rehabilitacji medycznej.
Placówka ma również umożliwiać telefoniczne i elektroniczne umawianie oraz zmianę terminów wizyt.
Gastroskopia czy kolonoskopia nie należą się automatycznie
To szczególnie ważne, ponieważ sama obecność badania na liście świadczeń może zostać źle zrozumiana.
Pacjent uczestniczący w KOWZS nie otrzymuje automatycznie kolonoskopii, gastroskopii czy rezonansu. Lekarz może skierować go na takie badanie wtedy, gdy wynika to z diagnostyki, chorób współistniejących lub indywidualnego planu leczenia.
Program nie zastępuje więc standardowych zasad kierowania wszystkich pacjentów na te badania.
Daje natomiast lekarzom prowadzącym pacjentów z wczesnymi chorobami reumatycznymi możliwość prowadzenia znacznie szerszej diagnostyki w ramach jednej zorganizowanej ścieżki.
FAQ. Pytania i odpowiedzi
Czy każdy pacjent może dostać kolonoskopię w ramach programu KOWZS?
KOWZS jest programem przeznaczonym dla osób spełniających kryteria dotyczące wczesnych zapalnych chorób reumatycznych. Kolonoskopia może być wykonana wtedy, gdy jest potrzebna w procesie diagnostycznym lub leczniczym.
Czy w programie można wykonać rezonans magnetyczny?
Aktualny katalog świadczeń obejmuje różne rodzaje badań rezonansu magnetycznego. O ich wykonaniu decydują jednak wskazania medyczne.
Czy potrzebne jest skierowanie?
Do pierwszego modułu programu kwalifikuje się pacjenta na podstawie skierowania lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, jeżeli jednocześnie spełnia pozostałe kryteria programu.
Czy program jest tylko dla pacjentów z RZS?
Katalog rozpoznań jest szerszy i obejmuje m.in. łuszczycowe oraz odczynowe zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa i inne zapalne choroby reumatyczne.
Jak długo może trwać opieka?
Sam moduł kompleksowej opieki może trwać do 12 miesięcy. Łącznie z etapem diagnostycznym działania związane z opieką KOWZS zaplanowano na około 14 miesięcy.
Czy każde badanie z katalogu zostanie wykonane u każdego pacjenta?
Zakres badań i konsultacji jest dobierany do potrzeb konkretnej osoby i jej indywidualnego planu opieki.
Źródła:
- Narodowy Fundusz Zdrowia - zarządzenie nr 42/2026/DSOZ z 23 kwietnia 2026 r.
- Narodowy Fundusz Zdrowia - zarządzenie nr 55/2026/DSOZ z 29 maja 2026 r. wraz z aktualnym katalogiem produktów rozliczeniowych.
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie programu pilotażowego KOWZS - tekst obowiązujących zasad programu.
- Ministerstwo Zdrowia - informacje dotyczące uruchomienia programu kompleksowej opieki nad pacjentami z wczesnym zapaleniem stawów.
Redaktorka Forsal.pl. Absolwentka stosunków międzynarodowych ze specjalizacją bezpieczeństwo i studia strategiczne na Uniwersytecie Warszawskim, a z pasji dziennikarka. W przeszłości związana z Polską Press i Polską Agencją Prasową.
Specjalizuje się w tematach związanych z bezpieczeństwem krajowym i międzynarodowym oraz tematyką społeczną. Od lat przygląda się przestrzeganiu praw człowieka w Polsce i na świecie. W wolnym czasie ogląda mecze siatkówki i czyta kolejne reportaże.