Pracownik otwiera fałszywą fakturę, klika w link w wiadomości od przełożonego albo wpisuje hasło na stronie podszywającej się pod firmową pocztę. Jak podkreślił Robert Ługowski, Cybersecurity Architect w Safesqr, takie zdarzenie może być początkiem poważnego incydentu, ale o jego skutkach decydują kolejne zabezpieczenia.
Dojrzałe cyberbezpieczeństwo nie polega na wymaganiu od ludzi nieomylności, ale na budowaniu barier, które ograniczą skutki błędu" – ocenił ekspert.
- Rząd przygotował plany masowej ewakuacji ludności. Polacy mogą dostać nakaz opuszczenia domów. Te osoby wyjadą z kraju jako pierwsze
- Gigantyczny wyciek danych w Deutsche Banku. Chodzi o... ponad 15 mln dokumentów
- Atak z powietrza. MSWiA wydało instrukcje dla mieszkańców bloków. Obowiązuje zasada dwóch ścian
Phishing wykorzystuje błędy pracowników
Według Verizon Data Breach Investigations Report 2026, czynnik ludzki występował w 70 proc. analizowanych naruszeń danych w regionie EMEA, a phishing odpowiadał za 28 proc. Odnotowanych sposobów uzyskania dostępu przez atakujących. Dane dotyczą naruszeń uwzględnionych w raporcie, a nie wszystkich prób ataków w regionie. W Polsce phishing ponownie znalazł się na pierwszym miejscu wśród zagrożeń uznawanych przez firmy za najbardziej dotkliwe. Szkolenia pomagają rozpoznawać podejrzane wiadomości, ale – zdaniem Ługowskiego – firmy powinny zakładać, że ktoś może kliknąć w niewłaściwy link lub otworzyć zainfekowany załącznik. Dlatego zabezpieczenia powinny ograniczać to, co atakujący może zrobić po przejęciu takiego konta.
Uwierzytelnianie wieloskładnikowe (MFA) i ograniczenie uprawnień
Skradzione hasło nie powinno wystarczać do dostępu do najważniejszych systemów. Jednym z zabezpieczeń jest uwierzytelnianie wieloskładnikowe (Multi-Factor Authentication – MFA), które wymaga dodatkowego potwierdzenia tożsamości. Ekspert zaznaczył jednak, że MFA nie rozwiąże wszystkich problemów. Dodał, że przestępcy mogą nakłonić użytkowników do zatwierdzania powiadomień lub wyłudzać kolejne dane logowania. Znaczenie ma także zakres uprawnień. W ocenie Ługowskiego, konto pracownika powinno dawać dostęp tylko do tych zasobów, które są potrzebne w jego pracy. Ograniczy to możliwości, jakie będzie miał napastnik, jeśli przejmie konto pracownika.
„Tam, gdzie chronione są szczególnie ważne zasoby, warto stosować rozwiązania odporne na phishing i nie opierać całego bezpieczeństwa na jednym mechanizmie. Podobna zasada dotyczy uprawnień. Pracownik działu sprzedaży nie powinien mieć dostępu do systemów księgowych, administracyjnych czy produkcyjnych tylko dlatego, że technicznie można mu go przyznać. Każde dodatkowe uprawnienie zwiększa pole działania osoby, która przejmie jego konto. Firmy powinny również ograniczać uprawnienia w samych systemach, nie tylko w obawie przed cyberatakami, ale również w trosce o poufność danych, niwelując możliwość wyniesienia danych przez pracowników” – powiedział Ługowski.
Segmentacja sieci i szybkie wykrycie ataku
W przypadku, gdy sieć firmy podzielona jest na odrębne części, przejęcie jednego komputera nie powinno otwierać drogi do kolejnych systemów.
„Jeżeli wszystkie jej części są łatwo dostępne z każdego stanowiska, przejęcie jednego komputera może otworzyć drogę do kolejnych systemów. Zabezpieczeniem jest w tym przypadku segmentacja, którą można porównać do podziału budynku na pomieszczenia wymagające osobnych kluczy. Włamanie się przez jedne drzwi nie powinno automatycznie dawać dostępu do serwerowni, archiwum i gabinetu prezesa” – wytłumaczył.
W ocenie eksperta ważny jest także monitoring nietypowej aktywności. Im dłużej atak pozostanie niewykryty, tym więcej szkód może spowodować. Firma powinna wcześniej ustalić, kto podejmuje decyzje o odcięciu konta lub urządzenia, ocenia skalę incydentu i kontaktuje się z partnerami.
Kopie zapasowe trzeba regularnie testować
Ekspert odniósł się także do tworzenia i odtwarzania kopii zapasowych. Podkreślił, że kopia zapasowa przy atakach ransomware może decydować o ty, czy działalność zostanie przywrócona w ciągu godzin lub dni.
„Samo wykonywanie kopii nie wystarcza. Jeżeli backup jest stale dostępny z tej samej infrastruktury i przy użyciu tych samych uprawnień, napastnik może spróbować go zaszyfrować albo usunąć” – zaznaczył.
W ocenie eksperta, firma powinna wiedzieć kto może modyfikować kopie, które systemy należy odtworzyć w pierwszej kolejności oraz to, czy dane da się przywrócić w zakładanym czasie. Regularne testy pozwalają sprawdzić, jak długo firma może być pozbawiona dostępów do systemów po awarii lub cyberataku.
Ile może kosztować jeden incydent?
Według IBM średni globalny koszt naruszenia danych osiągnął w 2026 roku rekordowe 4,99 mln dolarów. Aż 63 proc. kosztów przypadało łącznie na wykrywanie i eskalację zdarzenia oraz utracony biznes. Ekspert przekazał, że w praktyce rachunek cyberataku może obejmować niedostępność systemów, zatrzymanie produkcji lub sprzedaży, utracone zamówienia, pracę specjalistów zewnętrznych, odtwarzanie infrastruktury, obsługę prawną, komunikację kryzysową, roszczenia klientów czy konsekwencje regulacyjne.
„Najbardziej kosztowny może być czas, przez który firma nie jest w stanie normalnie funkcjonować” – podkreślił Ługowski.
Odporność na cyberatak w firmie: najważniejsze pytania
Ekspert wskazał także najważniejsze pytania, które należy zadać, by sprawdzić odporność firmy na cyberataki.
„Załóżmy, że jutro jeden z pracowników poda hasło na fałszywej stronie. Co stanie się dalej? Czy napastnik będzie potrzebował kolejnego składnika uwierzytelnienia? Do jakich danych uzyska dostęp? Czy będzie mógł przejść do innych systemów? Jak szybko organizacja zauważy nietypową aktywność? Czy konto można natychmiast odciąć? Czy kopie zapasowe pozostaną bezpieczne? Ile czasu zajmie przywrócenie działania firmy? Jeżeli w organizacji brakuje odpowiedzi na te pytania, nie ma w niej również cyberodporności” – podsumował Ługowski.
Specjalizuje się w tematach z pogranicza bezpieczeństwa, finansów i technologii. Publikuje w serwisach Grupy INFOR, m.in. na Dziennik.pl i Forsal.pl.

