Podatek od nieruchomości. Jego wysokość ustalają gminy
Podatek od nieruchomości to jeden z podstawowych podatków lokalnych. Płacą go przede wszystkim właściciele nieruchomości, posiadacze samoistni oraz użytkownicy wieczyści gruntów, a w określonych przypadkach również inni posiadacze. Opodatkowaniu podlegają:
- grunty, z ustawowymi wyjątkami dotyczącymi m.in. gruntów rolnych i leśnych,
- budynki i ich części, w tym mieszkania oraz lokale użytkowe,
- budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Wysokość podatku zależy od rodzaju nieruchomości, jej powierzchni oraz stawek uchwalonych przez radę gminy. Samorządy mogą ustalać własne stawki, ale w granicach określonych przez ministra finansów. Osoby fizyczne otrzymują decyzję podatkową z wyliczoną należnością i terminami płatności. Osoby prawne co do zasady samodzielnie obliczają podatek i składają odpowiednie deklaracje.
Podatek od nieruchomości: jakie są maksymalne stawki w 2027 roku? Oficjalne obwieszczenie Ministerstwa Finansów
Ważne
Maksymalne stawki podatków i opłat lokalnych są corocznie waloryzowane na podstawie wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Główny Urząd Statystyczny. W pierwszym półroczu 2026 roku ceny były o 2,7 proc. wyższe niż w analogicznym okresie 2025 roku. Na tej podstawie ustalono nowe limity podatkowe.
Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Finansów i Gospodarki z 23 lipca 2026 r., opublikowanym w Monitorze Polskim z 28 lipca 2026 r. pod poz. 741, w 2027 roku maksymalne stawki podatku od budynków wyniosą:
- dla budynków mieszkalnych – 1,29 zł od 1 m² powierzchni użytkowej,
- dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej – 36,49 zł od 1 m² powierzchni użytkowej,
- dla budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym – 17,09 zł od 1 m² powierzchni użytkowej,
- dla budynków związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych, zajętych przez podmioty udzielające tych świadczeń – 7,47 zł od 1 m² powierzchni użytkowej,
- dla budynków pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego – 12,33 zł od 1 m² powierzchni użytkowej.
W przypadku budowli podlegających opodatkowaniu podatek wynosi 2 proc. ich wartości ustalonej zgodnie z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych. Są to stawki maksymalne. Rady gmin mogą uchwalać niższe kwoty, a także różnicować je w granicach przewidzianych przez ustawę.
Gminy mogą naliczać niemal dziesięciokrotnie wyższą stawkę podatku od nieruchomości. Za szopę więcej niż za dom
Przydomowe szopy, komórki czy składziki na narzędzia mogą być zaliczane do kategorii „budynków pozostałych”, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Dotyczy to obiektów spełniających ustawową definicję budynku, które nie są wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej.
W 2027 roku maksymalna stawka podatku dla tej kategorii wyniesie 12,33 zł za 1 m² powierzchni użytkowej. Dla budynków mieszkalnych będzie to 1,29 zł, czyli ponad dziewięć razy mniej. Różnicę najlepiej pokazują konkretne wyliczenia.
Przykład
Przy zastosowaniu maksymalnych stawek podatek od domu o powierzchni użytkowej 100 m² wyniesie w 2027 roku 129 zł. Tymczasem za szopę gospodarczą o powierzchni użytkowej 15 m² trzeba będzie zapłacić 184,95 zł, a za budynek gospodarczy o powierzchni 20 m² – 246,60 zł.
Właściciel niewielkiej szopy, w której przechowuje opał, narzędzia czy sprzęt ogrodniczy, może więc zapłacić więcej niż właściciel znacznie większego budynku mieszkalnego. Wyliczenia dotyczą samego podatku od budynków, bez podatku od gruntu. Znaczenie ma również konstrukcja obiektu. Zgodnie z ustawową definicją budynek musi m.in. być trwale związany z gruntem, posiadać fundamenty i dach oraz być wydzielony za pomocą przegród budowlanych. Lekki schowek ogrodowy, który nie spełnia tych warunków, nie podlega opodatkowaniu jako budynek.
Obywatele do RPO: dlaczego szopy na prywatnych działkach są opodatkowane inaczej niż na ROD?
Problem trafił do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich po skardze mieszkańca Olsztyna. Na jego nieruchomości znajdowały się dom oraz budynek gospodarczy służący do przechowywania sprzętów domowych i narzędzi ogrodniczych. Zgodnie z uchwałą Rady Miasta Olsztyna na 2024 rok podatek od budynku mieszkalnego wynosił 1,15 zł za 1 m² powierzchni użytkowej, a od budynku gospodarczego 11,17 zł. W obu przypadkach miasto zastosowało maksymalne dopuszczalne wówczas stawki. Skarżący zwrócił uwagę na sytuację właścicieli podobnych obiektów znajdujących się na rodzinnych ogrodach działkowych (ROD).
Z podatku od nieruchomości zwolnione są położone na terenach ROD altany działkowe i obiekty gospodarcze o powierzchni zabudowy do 35 m² oraz budynki stanowiące infrastrukturę ogrodową. Tymczasem podobna szopa na prywatnej działce przy domu mieszkalnym co do zasady nie korzysta z tego zwolnienia. Zdaniem skarżącego takie różnice prowadzą do nierównego traktowania podatników. Obiekty pełnią podobne funkcje, ale ich właściciele ponoszą zupełnie inne obciążenia podatkowe.
Poprzedni RPO zakwestionował wysokie opodatkowanie budynków gospodarczych
Sprawą zajmował się Marcin Wiącek, Rzecznik Praw Obywatelskich w latach 2021–2026. Jego pięcioletnia kadencja zakończyła się 23 lipca 2026 roku. Pierwsze wystąpienie do Ministerstwa Finansów w tej sprawie skierowano w grudniu 2024 roku. RPO ponowił interwencję w grudniu 2025 roku, przedstawiając argumenty dotyczące konstytucyjnych zasad równości i proporcjonalności opodatkowania.
Rzecznik wskazywał, że przydomowe budynki gospodarcze często służą bezpośrednio potrzebom mieszkańców. Przechowuje się w nich opał, żywność, narzędzia i wyposażenie niezbędne do korzystania z domu. Mimo takiego przeznaczenia mogą być objęte znacznie wyższą stawką podatku. W ocenie RPO tak duże zróżnicowanie budzi wątpliwości konstytucyjne. Państwo i samorządy mają prawo nakładać podatki, ale obowiązki te powinny być racjonalne i proporcjonalne do celu, któremu służą. Nadmierne obciążenia mogą prowadzić do zarzutu nieuzasadnionego fiskalizmu.
RPO zwrócił się do Ministerstwa Finansów o wyjaśnienie, dlaczego ustawodawca dopuścił tak znaczną różnicę stawek dla budynków mieszkalnych i gospodarczych. Zapytał również, czy resort dostrzega potrzebę zmiany przepisów dotyczących budynków gospodarczych służących potrzebom domowników.
Jest odpowiedź Ministerstwa Finansów. Resort broni wyższych stawek podatku od szop
Ministerstwo Finansów odpowiedziało na wystąpienie RPO pismem z 23 grudnia 2025 roku, które Biuro Rzecznika opublikowało 31 grudnia 2025 roku. Stanowisko resortu przedstawił wiceminister finansów Jarosław Neneman.
MF nie zgodziło się z zarzutami dotyczącymi niekonstytucyjności zróżnicowania stawek. Według ministerstwa niższa stawka podatku dla budynków mieszkalnych jest preferencją związaną z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych obywateli. Obejmuje budynki zakwalifikowane jako mieszkalne, a nie wszystkie obiekty wykorzystywane przez właścicieli domów. Dlatego szopy, komórki i składziki, nawet jeśli służą do przechowywania przedmiotów potrzebnych w gospodarstwie domowym, mogą być opodatkowane jako budynki pozostałe.
Resort wskazał również, że konstytucyjna zasada równości wymaga jednakowego traktowania podmiotów znajdujących się w porównywalnej sytuacji. Budynki mieszkalne i gospodarcze mają natomiast różny charakter oraz przeznaczenie, co zdaniem ministerstwa uzasadnia odmienne stawki.
MF: tylko 9 proc. gmin stosowało maksymalną stawkę bez jej różnicowania
Ministerstwo przytoczyło także dane dotyczące stawek uchwalanych przez samorządy.
W 2025 roku 231 gmin, czyli około 9 proc. wszystkich gmin w Polsce, stosowało maksymalną stawkę 11,48 zł za 1 m² dla całej kategorii budynków pozostałych, bez jej różnicowania. Pozostałe gminy obniżały stawki lub ustalały różne kwoty dla poszczególnych rodzajów budynków. Wśród samorządów stosujących jedną stawkę dla budynków pozostałych jej średnia wysokość wynosiła 8,12 zł za 1 m², czyli 70,7 proc. ustawowego maksimum. MF podkreśliło, że rady gmin mają możliwość łagodzenia obciążeń podatkowych w ramach obowiązujących przepisów.
Ministerstwo nie zapowiedziało zmiany ustawowych proporcji stawek. W ocenie resortu obecne rozwiązanie jest zgodne z Konstytucją RP, podczas gdy poprzedni RPO wskazywał na wątpliwości dotyczące jego proporcjonalności. Ostateczne rozstrzygnięcie o konstytucyjności przepisów należy jednak do Trybunału Konstytucyjnego, a nie do ministerstwa.
Kiedy gminy wyślą nowe decyzje dotyczące podatku od nieruchomości na 2027 rok?
Na początku 2027 roku właściciele nieruchomości zaczną otrzymywać decyzje podatkowe uwzględniające stawki uchwalone przez poszczególne gminy. Urzędy zazwyczaj doręczają je w styczniu i lutym. W części samorządów decyzje trafiają do mieszkańców również w marcu lub później. Harmonogram wysyłki zależy od gminy. Osoby fizyczne co do zasady płacą podatek od nieruchomości w czterech ratach. W 2027 roku terminy płatności przypadną:
- 15 marca 2027 r. – pierwsza rata,
- 17 maja 2027 r. – druga rata, ponieważ 15 maja wypada w sobotę,
- 15 września 2027 r. – trzecia rata,
- 15 listopada 2027 r. – czwarta rata.
Jeżeli decyzja zostanie doręczona później niż 14 dni przed terminem płatności danej raty, podatnik będzie miał 14 dni od jej otrzymania na uregulowanie należności. W przypadku rocznego podatku nieprzekraczającego 100 zł należność płaci się jednorazowo, w terminie pierwszej raty. Po otrzymaniu decyzji należy sprawdzić zastosowane stawki, powierzchnię nieruchomości oraz sposób zakwalifikowania budynków gospodarczych. Błędy w tych danych mogą wpłynąć na wysokość podatku.
Podatek za szopę wyższy niż za dom? Od decyzji można się odwołać
Podatnik, który nie zgadza się z wysokością naliczonego podatku od nieruchomości, ma prawo odwołać się od decyzji. Termin na złożenie odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji podatkowej.
Odwołanie kieruje się do właściwego Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), za pośrednictwem organu, który wydał decyzję – wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Zgodnie z art. 222 Ordynacji podatkowej odwołanie powinno wskazywać zarzuty wobec decyzji, określać żądanie podatnika oraz przedstawiać dowody uzasadniające jego stanowisko.
Podstawą odwołania może być między innymi:
- błędne ustalenie powierzchni użytkowej budynku,
- zastosowanie stawki niezgodnej z uchwałą rady gminy,
- nieprawidłowe zakwalifikowanie szopy lub innego obiektu gospodarczego,
- pominięcie przysługującego zwolnienia podatkowego.
Szczególnie istotne jest ustalenie, czy szopa, altana lub schowek spełnia ustawową definicję budynku. W razie sporu znaczenie mogą mieć dokumentacja budowlana, dane ewidencji gruntów i budynków oraz rzeczywiste cechy obiektu. W odwołaniu można powołać się również na argumentację konstytucyjną przedstawioną przez poprzedniego Rzecznika Praw Obywatelskich. Stanowisko RPO nie gwarantuje jednak obniżenia podatku ani uchylenia decyzji.
Podstawa prawna:
Obwieszczenie Ministra Finansów i Gospodarki z 23 lipca 2026 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych na rok 2027 (M.P. z 2026 r. poz. 741).
Ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 707, ze zm.)
Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622 ze zm.)
Wystąpienia Biura Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczące opodatkowania budynków gospodarczych, sprawa V.511.400.2024
Odpowiedź Ministerstwa Finansów i Gospodarki z 23 grudnia 2025 r., znak DPL2.055.3.2025
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.
