Jednostki pomocnicze gminy nie mają osobowości prawnej, powoływane są w drodze uchwały oraz przejmują niektóre zadania publiczne gminy na swoim terenie. Sołectwa mogą dysponować funduszem sołeckim.
Wymogi wobec kandydatów
Przepisy wprowadzają wobec kandydata na sołtysa, członka rady sołeckiej, członka zarządu dzielnicy i osiedla oraz rady dzielnicy i osiedla obowiązek posiadania biernego prawa wyborczego do rady gminy, na obszarze na której znajduje się jednostka pomocnicza do której organów kandydują.
Sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów stale zamieszkujących na obszarze tego sołectwa oraz mających prawo być wybranym do rady gminy, w skład której wchodzi sołectwo, przez stałych mieszkańców sołectwa posiadających czynne prawo wyborcze.
Członkowie rady dzielnicy (osiedla) i zarządu osiedla, w którym organem uchwałodawczym jest ogólne zebranie mieszkańców, będą wybierani w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, na obszarze której położona jest jednostka pomocnicza, przez stałych mieszkańców odpowiednio dzielnicy lub osiedla uprawnionych do głosowania.
Wygaśnięcie mandatu członka jednostki pomocniczej gminy
W dodanym przepisie wskazano przesłanki wygaśnięcia mandatu członka organu jednostki pomocniczej gminy tj.: śmierć, złożenie pisemnej rezygnacji – z dniem doręczenia radzie gminy lub wskazanym w rezygnacji, a także utraty prawa wybieralności do rady gminy, na której obszarze znajduje się ta jednostka lub brak tego prawa w dniu wyborów – z dniem podjęcia przez radę gminy uchwały stwierdzającej przesłanki uzasadniającej utratę tego prawa. Uchwała powinna być podjęta w ciągu trzech miesięcy od dnia powzięcia informacji o powstaniu przyczyny wygaśnięcia mandatu po uprzednim umożliwieniu członkowi organu jednostki pomocniczej gminy złożenia wyjaśnień. W razie wygaśnięcia mandatu uzupełnienie obsady organu będzie następować na zasadach i w trybie określonym w statucie jednostki pomocniczej.
Nowe przepisy będą miały zastosowanie do osób wybranych przed dniem wejścia w życie zmian. Tym samym nie będą się odnosiły dopiero do osób nowo wybranych. Zmiany w ustawie o samorządzie gminnym wejdą w życiu po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.
Podstawa prawa
Ustawa z 4.09.2026 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym (nr druku sejmowego 2649)
Specjalista z zakresu problematyki związanej z szeroko pojętym prowadzeniem działalności gospodarczej oraz nieruchomości. Z przyczyn rodzinnych zgłębiająca tematykę edukacyjną i osób z niepełnosprawnościami.