Ustawa o wychowaniu patriotycznym przeszła już niemal cały proces legislacyjny: projekt do Sejmu wpłynął jeszcze w 2024 roku. Jednak dopiero 18 września 2026 roku, po licznych poprawkach, ustawa została uchwalona przez Sejm (za zagłosowało 223 posłów). 13 października trafi pod obrady Senatu, a następnie - jeśli Senat ją przyjmie - do podpisu prezydenta.
NSZZ „Solidarność” liczy jednak, że ustawa w takiej formie tego ostatniego ważnego podpisu głowy państwa nie uzyska. Dlaczego? Chodzi o kwestię wynagrodzenia dla nauczycieli.
Ustawa o wychowaniu patriotycznym - jakie zmiany wprowadza?
Poselski projekt ustawy o wychowaniu patriotycznym został przygotowany przez PSL. Ustawa o wychowaniu patriotycznym wprowadza nowy obowiązek dla szkół: system oświaty ma inspirować uczniów do upowszechniania tradycji narodowej i państwowej, upowszechniać wiedzę o bezpieczeństwie, podstawowych umiejętnościach obronnych i zachowania się w sytuacjach kryzysowych.
Nowością jest wprowadzenie różnego rodzaju wycieczek do miejsc pamięci, jednostek wojskowych lub miejsc związanych z polskimi tradycjami wolnościowymi. Zgodnie z zapisami ustawy takie wyjście musiałoby odbyć się przynajmniej raz w cyklu kształcenia.
Szkoła podstawowa i szkoła ponadpodstawowa są obowiązane do zorganizowania uczniom przynajmniej raz w cyklu kształcenia wyjścia lub wycieczki, których celem byłoby odwiedzenie lokalnego miejsca pamięci, miejsca związanego z polskimi tradycjami wolnościowymi lub materialnym i niematerialnym dziedzictwem narodowym, jednostki wojskowej lub przedsiębiorstwa
- brzmi treść Art. 28c. 1. ustawy.
Brak gwarancji wynagrodzenia dla nauczycieli za szkolne wycieczki
Listę miejsc, które mieliby odwiedzać uczniowie, określi Minister Edukacji Narodowej we współpracy z szefem MON. Rząd ma zapewnić program dotyczący dofinansowania wyjść lub wycieczek. Jednak - jak podaje portalsamorzadowy.pl - zdaniem KSOiW NSZZ „Solidarność” dla nauczycieli wycieczki byłyby formą przymusowej pracy bez wynagrodzenia. To dlatego zapowiada złożenie wniosku do prezydenta o zawetowanie wspomnianej ustawy. Warto przy tym zaznaczyć, że NSZZ „Solidarność” nie sprzeciwia się samej treści ustawy, chodzi jedynie o brak zagwarantowania nauczycielom zapłaty za nadgodziny.
Ostro na temat braku uczciwego rozliczania nadgodzin wypowiada się także poseł Marcin Józefaciuk. – Jako nauczyciel i były dyrektor wiem, co to oznacza. Kolejne obowiązki zostaną wykonane kosztem zdrowia, czasu i rodzin nauczycieli. Nie jestem przeciw patriotyzmowi. Jestem wściekły, że słowem „Ojczyzna” próbuje się przykryć wykorzystywanie ludzi, którzy uczą nasze dzieci. Jeżeli Senat nie naprawi tej ustawy, wystąpię do Prezydenta RP o weto - przekazał 18 września 2026 r.
Podobnego zdania w sprawie rozliczania nadgodzin jest Związek Nauczycielstwa Polskiego, który przypomina, że wycieczki szkolne to dodatkowa praca nauczyciela. Za tę pracę należy się zapłata. Jednak popierać wniosku o zawetowanie z tego powodu ustawy nie zamierza, podobnie jak WZZ „Forum - Oświata”.
„Nauczyciel powinien wiedzieć, jak jego praca zostanie rozliczona”
O komentarz w tej sprawie zapytaliśmy nauczyciela. Czy wynagrodzenie dla nauczycieli powinno zostać zagwarantowane w ustawie?
Tak. Jeżeli państwo nakłada na szkołę obowiązek, powinno zapewnić środki na jego wykonanie oraz jasne zasady rozliczania pracy nauczycieli. Przygotowanie wycieczki, dokumentacja i opieka nad uczniami to praca zawodowa, związana z odpowiedzialnością. Potrzebujemy przejrzystych przepisów dotyczących całego czasu pracy związanego z wycieczką, w tym wynagrodzenia za pracę ponad obowiązujące normy. Nauczyciel powinien wiedzieć, jak jego praca zostanie rozliczona, a dyrektor - mieć zapewnione środki i jasną podstawę do tego rozliczenia. Popieram uczenie odpowiedzialności za wspólnotę. Ta odpowiedzialność powinna jednak obejmować również szacunek do pracy osób, którym powierzamy edukację i bezpieczeństwo dzieci
- mówi w rozmowie z Forsalem nauczycielka polskiego Aneta Korycińska.
Sam pomysł, by uczniowie zyskali pozytywne skojarzenia związane z patriotyzmem i nie wstydzili się przywiązania do polskiej kultury, uważa za słuszny. Jako przykład aktywności, które mogą temu sprzyjać wymienia m.in. przez udział w Narodowym Czytaniu, chodzenie do teatru czy zainteresowanie historią własnej miejscowości.
– Chciałabym, żebyśmy doszli do takiej swobody, która pozwoli nam również bawić się dziedzictwem narodowym: odkrywać humor w dawnych tekstach, tworzyć nowe interpretacje, przenosić literackich bohaterów we współczesność. Taka zabawa wymaga przecież znajomości pierwowzoru. Byłaby dla mnie znakiem, że oswoiliśmy naszą kulturę i przełamaliśmy szkolny patos, który często utrudnia nawiązanie z nią osobistej relacji. Można traktować dziedzictwo poważnie i jednocześnie czerpać z niego radość. Dlatego istotne jest przygotowanie takich wyjść: dostosowanie ich do wieku uczniów, powiązanie z lekcjami i stworzenie przestrzeni na pytania. Sama obecność w miejscu pamięci nie zastąpi rozmowy o tym, dlaczego warto pamiętać - dodaje nauczycielka Aneta Korycińska.
Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.
