Miliardy złotych na magazyny energii. Jeden z nich będzie wyjątkowo duży

170 dotacji i 9 pożyczek

Dofinansowania i pożyczki na wielkoskalowe magazyny energii do końca ubiegłego roku wyniosły ponad 4,1 mld zł – poinformowało PAP Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Zdaniem resortu, inwestycje w takie instalacje zwiększają bezpieczeństwo energetyczne.

170 zawartych umów stanowiły dotacje o łącznej kwocie prawie 3,7 mld zł; 9 umów były to pożyczki o wartości ponad 413 mln zł. Środki te mają być przeznaczone na budowę wielkoskalowych magazynów energii o łącznej mocy znamionowej ponad 3,9 GW oraz prawie 14,5 GWh pojemności całkowitej. Parametry te przewyższają planowaną wartość osiągnięcia celu programu priorytetowego, które wynoszą odpowiednio 2,5 GW mocy oraz 5 GWh pojemności – poinformowało ministerstwo.

Największe inwestycje

Największą inwestycją ze wsparciem rządowym jest budowa magazynu „Dzięgielewo” w miejscowości Dziarnowo (woj. mazowieckie); jego planowana moc to 300 MWe, a pojemność – 1219 MWh. Wśród czołowych pod względem parametrów magazynów są jeszcze m.in.: „Gdańsk II” (250 MWe mocy i 1000 MWh pojemności), „Turość Kościelna” koło Białegostoku (200 MWe mocy i ponad 1051 MWh pojemności), „Mieczysławów” koło Konina (200 MWe mocy i 840 MWh pojemności) czy magazyn w miejscowości Turzyn w woj. mazowieckim (niemal 200 MWe mocy i ponad 393 MWh pojemności).

Część inwestycji – m.in. w Turości Kościelnej – została oddana już do użytku; inne magazyny, m.in. „Dzięgielewo”, „Gdańsk II” czy „Mieczysławów” są w trakcie realizacji.

Resort poinformował ponadto, że w ramach KPO pozyskane zostało dofinansowanie na budowę dwóch wielkoskalowych magazynów energii w Żarnowcu (225 MW mocy i 1020 MWh pojemności) i Ełku (200 MW mocy i ponad 1051 MWh); dofinansowanie z KPO na te projekty wynosi odpowiednio ponad 477,4 mln zł oraz ok. 179 mln zł.

Instalacje zwiększą bezpieczeństwo energetyczne kraju

Zdaniem ministerstwa powstałe instalacje zwiększają bezpieczeństwo energetyczne oraz maksymalizują wykorzystanie odnawialnych źródeł energii. – Rozwiązanie to wpływa bezpośrednio na stabilizację oraz obniżenie cen energii dla konsumentów, ponieważ zgromadzony zapas jest oddawany do sieci w momentach najwyższego zapotrzebowania (np. wieczorami), co pozwala wypłaszczyć skoki popytu i ograniczyć rynkowe wahania cenowe – zauważył resort.

Dr inż. Radosław Szczerbowski z Wydziału Inżynierii Środowiska i Energetyki Politechniki Poznańskiej ocenił w rozmowie z PAP, że wielkoskalowe magazyny energii już dziś zaczynają odgrywać kluczową rolę we współczesnym świecie. – Z racji pełnionych funkcji w systemie elektroenergetycznym pozwolą na bezpieczne przejście od paliw kopalnych do odnawialnych źródeł energii – zauważył.

Zalety magazynów energii

Dzięki swojej charakterystyce magazyny bateryjne pomagają regulować częstotliwość w sieci. – Magazyny reagują w ułamku sekundy, znacznie szybciej niż tradycyjne elektrownie węglowe czy gazowe – powiedział ekspert. Stanowią również tzw. rezerwę wirującą, zastępując konwencjonalne bloki, które dziś pracują z niewielkim obciążeniem na wypadek awarii innego źródła.

Innymi ważnymi zaletami magazynów są – zdaniem Szczerbowskiego – możliwość przesuwania w czasie nadwyżek energii elektrycznej w sieci. Instalacje tego typu mogą ładować się w ciągu dnia, gdy jest nadprodukcja energii ze słońca i nocą, gdy energia produkowana jest z wiatru, a oddawać te nadwyżki wieczorami, gdy zapotrzebowanie na prąd jest największe. Pomaga to ograniczać wyłączenia OZE i redukować marnowanie wyprodukowanej energii.

Zdaniem naukowca z Politechniki Poznańskiej Polska znajduje się na początku rozwoju wielkoskalowych bateryjnych magazynów energii, choć sytuacja bardzo szybko się zmienia. W połowie 2026 r. – według danych Agencji Rynku Energii przytoczonych przez Szczerbowskiego – łączna liczba instalacji magazynowania energii wynosiła prawie 140 tys. Zdecydowaną większość stanowiły przydomowe mikroinstalacje.

Dużych magazynów o mocy pow. 10 MW na koniec 2025 r. było zaledwie 6. Jak poinformował Szczerbowski, większość z nich stanowiły elektrownie szczytowo-pompowe; łączna moc tych instalacji to prawie 1,76 GW, a pojemność 7,45 GWh.

Potrzeby polskiego sysytemu energetycznego do 2040 r.

Polskie Sieci Elektroenergetyczne zadeklarowały, że polski system będzie potrzebował w perspektywie 2040 r. co najmniej 10 GW do 15 GW mocy w magazynach energii.

– Przygotowanie polskiego systemu elektroenergetycznego na przyjęcie tak znacznych ilości wielkoskalowych magazynów energii to obecnie największe wyzwanie logistyczne, technologiczne i inwestycyjne w historii krajowej energetyki – ocenił ekspert.

Największy koszt

Szczerbowski stwierdził, że wsparcie publiczne dla takich inwestycji wydaje się zasadne w początkowym etapie rozwoju. Największym kosztem jest budowa samego magazynu; koszty jego eksploatacji stanowią ułamek tej pierwotnej kwoty.

Właściciele magazynów energii mogą zarabiać na różne sposoby, m.in. na różnicy cen w momencie kupna energii z systemu i w momencie jej sprzedaży, kontraktach z rynku mocy, usługach systemowych czy współpracy z instalacjami OZE. – Problem polega na tym, że część korzyści z magazynu odnosi cały system elektroenergetyczny, a niekoniecznie jego właściciel – zauważył Szczerbowski.

Jak dodał, nie oznacza to, że państwo powinno trwale subsydiować każdy magazyn. – Docelowo konieczna jest budowa takiego rynku, który będzie wynagradzać usługi faktycznie świadczone przez magazyny – powiedział. Jako dobry przykład takich rozwiązań wymienił możliwość uczestniczenia przez magazyny w rynku mocy.

Szczerbowski ocenił, że magazyny energii mogą być bardzo wartościowym elementem systemu, ale nie powinny być traktowane jako sposób na rozwiązanie wszystkich problemów sieciowych. – Czasami bardziej racjonalna będzie rozbudowa linii, czasami magazyn, a czasami połączenie obu rozwiązań – stwierdził.