Koszty organizacji pogrzebów, funkcjonowanie nowych przepisów oraz planowane zmiany dotyczące wypłaty zasiłków pogrzebowych, te kwestie były dyskutowane podczas posiedzenia sejmowej podkomisji stałej do spraw zabezpieczenia społecznego – poinformował portal rynekzdrowia.pl.
Zasiłek pogrzebowy wzrósł po 13 latach. Jest też mechanizm waloryzacji
Jak przypomniał Sebastian Kamiński, zastępca dyrektora Departamentu Ubezpieczeń Społecznych w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, od stycznia 2026 roku zasiłek pogrzebowy wzrósł z 4 tys. zł do 7 tys. zł. Była to pierwsza podwyżka tego świadczenia od 13 lat.
Zmiana wysokości zasiłku nie jest jedyną nowością. Wprowadzono również mechanizm waloryzacji świadczenia. W praktyce oznacza to, że w przyszłości jego wysokość będzie mogła być podnoszona wraz ze wzrostem inflacji. Warunkiem przeprowadzenia waloryzacji jest przekroczenie przez wskaźnik inflacji poziomu 5 proc.
Podwyższenie zasiłku pogrzebowego ma znaczenie przede wszystkim w sytuacji, gdy rodzina musi w krótkim czasie ponieść wysokie koszty związane z organizacją pochówku. Ceny usług pogrzebowych, trumien, urn, miejsc na cmentarzach czy transportu zwłok sprawiają bowiem, że kwota świadczenia nie zawsze wystarcza na pokrycie wszystkich wydatków.
Rodzina może dostać dodatkowe pieniądze na drogi pogrzeb
Podczas posiedzenia sejmowej podkomisji przypomniano także o rozwiązaniu, które pozwala rodzinom w określonych sytuacjach uzyskać dodatkową pomoc finansową z systemu pomocy społecznej.
Chodzi o zasiłek celowy przeznaczony na pokrycie uzasadnionych i udokumentowanych kosztów pogrzebu. Pomoc może zostać przyznana w dwóch sytuacjach. Pierwsza dotyczy przypadku, gdy po zmarłym nie przysługuje zasiłek pogrzebowy. Druga ma zastosowanie wtedy, gdy koszty organizacji pochówku są wyjątkowo wysokie.
Przykładem może być konieczność sprowadzenia ciała osoby zmarłej z zagranicy. W takiej sytuacji wydatki związane z pogrzebem mogą być znacznie wyższe niż standardowe koszty pochówku. Istotne jest również to, że dodatkowa pomoc może zostać przyznana nawet wtedy, gdy rodzina otrzymała już standardowy zasiłek pogrzebowy. Zasiłek celowy nie będzie przy tym uzależniony od kryterium dochodowego.
ZUS wypłaca zasiłek pogrzebowy szybciej. Zamiast 30 dni są dwa tygodnie
Zmiany objęły także samą procedurę ubiegania się o pieniądze. Dużo miejsca podczas obrad poświęcono uproszczeniu formalności związanych z wypłatą świadczenia – relacjonuje rynekzdrowia.pl. Jak poinformowała Urszula Juszczak, dyrektorka Departamentu Zasiłków w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, ustawowy termin wypłaty zasiłku pogrzebowego został skrócony z 30 do 14 dni. W praktyce pieniądze trafiają do uprawnionych osób jeszcze szybciej. Obecnie średni czas oczekiwania na wypłatę wynosi około 9 dni.
ZUS ograniczył również liczbę dokumentów, które trzeba dołączyć do wniosku. Część informacji potrzebnych do rozpatrzenia sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych może obecnie pobierać bezpośrednio z Urzędu Stanu Cywilnego. Dzięki temu rodzina osoby zmarłej ma mniej formalności do wykonania w trudnym dla siebie momencie.
Zakład pogrzebowy może złożyć dokumenty za rodzinę
Jedną z ważniejszych zmian jest również ustawowe uregulowanie udziału zakładów pogrzebowych w procedurze ubiegania się o zasiłek. Resort rodziny, pracy i polityki społecznej wyjaśniał, że wcześniej zakłady pogrzebowe mogły przekazywać dokumenty do ZUS wyłącznie na podstawie upoważnienia udzielonego przez rodzinę. Obecnie możliwość ta została wpisana bezpośrednio do przepisów.
Nowe regulacje pozwalają także na podział wypłacanego świadczenia. Oznacza to, że część zasiłku pogrzebowego może zostać przekazana bezpośrednio zakładowi pogrzebowemu, który pokrywa część kosztów organizacji pochówku, a pozostała kwota może trafić do osoby organizującej pogrzeb. Jak podał ZUS, rozwiązanie to jest już wykorzystywane. Od początku 2026 roku zarejestrowano blisko 8 tys. takich podzielonych wypłat.
Od 2027 roku elektroniczny system dla zakładów pogrzebowych
Na kolejny etap zmian trzeba będzie poczekać do 2027 roku. Podczas posiedzenia przedstawiciele ZUS zapowiedzieli bowiem uruchomienie specjalnego systemu elektronicznego przeznaczonego dla zakładów pogrzebowych.
Założenie jest takie, aby wnioski o zasiłek pogrzebowy mogły być składane za pośrednictwem systemu elektronicznego. Ma to jeszcze bardziej uprościć procedury i ograniczyć liczbę formalności, które rodziny osób zmarłych muszą obecnie załatwiać.
Nowy system ma również skrócić czas potrzebny na obsługę wniosków. Zakłady pogrzebowe, które uczestniczą w procedurze uzyskiwania świadczenia, będą mogły sprawniej przekazywać potrzebne informacje do ZUS.
Podczas dyskusji zwrócono jednak uwagę na problemy z obecnie stosowanymi formularzami. Dariusz Rutkiewicz z Instytutu Branży Pogrzebowej i Cmentarnej wskazywał, że formularz Z-12 nie zawiera wszystkich potrzebnych rubryk. W efekcie część informacji trzeba dopisywać poza właściwym drukiem.
Przedstawiciel branży apelował, aby te problemy zostały uwzględnione podczas projektowania nowego rozwiązania elektronicznego. ZUS zapowiedział analizę zgłoszonych uwag przy kolejnych aktualizacjach formularza.
Na zasiłki pogrzebowe przeznaczono 2,6 mld zł
Podwyżka zasiłku pogrzebowego oznacza również większe wydatki z publicznych pieniędzy. Na wypłatę świadczeń w 2026 roku zaplanowano 2,6 mld zł. – Należy pamiętać jednocześnie, że zasiłek pogrzebowy nie jest tylko wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych – mówił przedstawiciel Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
ZUS przedstawił również pierwsze dane dotyczące funkcjonowania nowych przepisów po podwyżce świadczenia. Od 1 stycznia do 11 maja 2026 roku do Zakładu wpłynęło ponad 115,6 tys. wniosków o zasiłek pogrzebowy. W większości przypadków wypłacano pełną kwotę świadczenia. Łączna suma wypłat przekroczyła w tym okresie 859 mln zł.
ZUS poinformował również o przypadkach, w których konieczna była wypłata odsetek z powodu opóźnień. Odsetki wypłacono w 383 sprawach, a ich łączna wartość wyniosła 6333 zł.
KRUS również wypłaca zasiłki pogrzebowe
Dane dotyczące wypłat przedstawił również Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W pierwszym kwartale 2026 roku KRUS wypłacił 11 293 zasiłki pogrzebowe. Łączna wartość tych świadczeń przekroczyła 70,6 mln zł. Średni czas wypłaty zasiłku pogrzebowego przez KRUS wynosi obecnie około 10 dni.
Pokazuje to, że po zmianach obowiązujących od początku 2026 roku zarówno ZUS, jak i KRUS realizują wypłaty w terminie krótszym od maksymalnego terminu ustawowego.
Posłowie chcą również zmian w przepisach dotyczących cmentarzy
Podczas posiedzenia podkomisji nie rozmawiano wyłącznie o samym zasiłku pogrzebowym. Powrócił również temat przepisów dotyczących cmentarzy oraz prawa do grobu. Jedna z posłanek zwracała uwagę nie tylko na wysokie koszty miejsc pochówku i nisz urnowych w kolumbariach, ale również na sytuację osób samotnych, bezdomnych oraz tych, których pogrzeb organizowała gmina.
Problem dotyczy między innymi opłat za miejsce na cmentarzu. Jak podkreślano podczas obrad, są one zazwyczaj wnoszone na okres 20 lat. Po upływie tego czasu konieczne jest ich przedłużenie. – Po 20 latach pojawia się znów problem, ponieważ pojawia się ogłoszenie, że jeśli nikt się nie pojawi z rodziny i z jakichś osób bliskich, które pokryją koszty (...) to grób jest likwidowany – mówiła podczas obrad posłanka cytowana przez rynekzdrowia.pl.
Problem jest szczególnie istotny w przypadku osób, które nie mają rodziny albo bliskich mogących zająć się grobem i ponosić związane z nim opłaty. Dotyczy to również osób, których pochówek został zorganizowany przez gminę.
Ustawa o cmentarzach pochodzi jeszcze z 1959 roku
Do kwestii przepisów dotyczących cmentarzy odniósł się także przedstawiciel branży pogrzebowej. Apelował o kontynuowanie prac nad zmianą ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Obowiązujące przepisy określił jako archaiczne i problematyczne zarówno dla branży pogrzebowej, jak i dla rodzin osób zmarłych.
Przedstawiciel Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przypomniał jednak, że kwestie dotyczące cmentarzy pozostają w kompetencjach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Zwrócił również uwagę, że obecnie obowiązująca ustawa pochodzi jeszcze z 1959 roku.
Podkomisja zapowiedziała skierowanie pytań do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji dotyczących możliwych zmian w obowiązujących przepisach. Oznacza to, że w najbliższych latach zmiany mogą objąć nie tylko sam zasiłek pogrzebowy i sposób jego wypłaty, ale również regulacje dotyczące funkcjonowania cmentarzy, prawa do grobu oraz kosztów związanych z pochówkiem.
Absolwentka politologii i dziennikarstwa na Uniwersytecie Jagiellońskim, także PR-owiec. Przez blisko dziesięć lat jej pasją było radio, gdzie prowadziła audycje i robiła reportaże, ostatecznie zwyciężyła magia mediów internetowych. Bliskie są jej tematy związane z rynkiem pracy i przedsiębiorczością. Lubi rozmawiać z ludźmi i opisywać ich historie, także te biznesowe, prowadzące do sukcesu. Prywatnie wielbicielka psów i kotów, górskich wędrówek, jazdy na nartach i podróży w miejsca nieoczywiste.